CUỘC ĐỜI CHÍNH TRỊ CỦA TÔI
Tuần báo Time số ra ngày 13 tháng Chín 2010 đăng
bài trích đoạn “A Cal l to Greatness” lấy ra từ
trong cuốn sách mới xuất bản: “A Journey: My
Political Life” do cựu Thủ Tướng Anh QuốcTony
Blair viết những cảm nghĩ của ông về nước Mỹ và
những vị Tổng Thống Mỹ ông có dịp làm việc chung
với họ.
TRONG THỜI GIAN LÀM THỦ TƯỚNG, tôi trở nên yêu qúi
nước Mỹ - tôi yêu cái đặc điểm gợi nguồn cảm hứng
của nước Mỹ, tôi yêu cái triết lý tự lập, xây dựng
từ hai bàn tay trắng, không cần nhờ vả vào aị Cá
nhân tôi không xây dựng sự nghiệp của mình theo
kiếu đó, và tôi cũng không quen biết nhiều người
Mỹ khi còn nhỏ, cái thời cắp sách đi học, hay khi
lên đại học. Mãi đến năm 32 tuổi tôi mới đi thăm
Hoa Kỳ lần đầu tiên. Nhân sinh quan của tôi về
nước Mỹ hình thành qua những phim ảnh, chương
trình TV, và một vài chung đụng lẻ tẻ với du khách
Mỹ. Tôi có chung cái cảm nghĩ giống như nhiều dân
Anh khác là hay nhíu mặt, chau mày khi nghĩ đến
người anh em họ xa ở bên châu Mỹ. Nhưng vào năm
1985, tôi được tham dự trong phái đoàn đại biểu
Quốc Hội Anh đi gặp Bộ Trưởng Ngân Khố Hoa Kỳ
James Baker, nghe ông nói chuyện về đề tài đánh
thuế hai lần, một vấn đề vừa mới nổi lên trong
tình hình chung ở hai nước. Tôi không hề biết chút
gì về ông Jim, song ai đó đã quyết định tôi sẽ là
người phải đứng ra trình bầy với ông Bộ Trưởng
Ngân Khố Mỹ về trường hợp của nước Anh, và phải
thuyết trình một cách hùng hồn, mạnh mẽ. Giống như
bất cứ một luật sư trẻ tuổi tài hoa vào lúc bấy
giờ, tôi vội vàng thu thập tất cả những dữ kiện về
đề tài, và nghiên cứu hối hả để mau trở thành một
chuyên gia về đề tài đó. Kế đến, được vinh dự đi
công tác bằng máy bay siêu thanh Concord làm cho
tôi cảm thấy như mình là một nhân vật hết sức quan
trọng.
Nhưng rồi, sau phiên họp, tôi đã phải bước ra khỏi
phòng họp tả tơi như một võ sĩ bại trận. Quả thực
là trước khi họp, tôi tự tin một cách chắc ăn rằng
buổi nói chuyện sẽ nghiêng phần thắng về phía tôị
Trận đấu hầu như đã được sắp xếp xong, tôi sẽ hạ
nốc ao đối thủ ngay ở hiệp nhì. Nào ngờ, khi lâm
trận tôi gặp một địch thủ siêu đẳng, cỡ võ sĩ
Rocky Mariciano, và tay này cứ thế mà đánh cho tôi
biết bao nhiêu đòn đích đáng. Vâng, quả thực ông
Jim đã chủ động ngay từ đầu, ông ta nắm vững từng
con số, từng chi tiết một, ông giải thích cho tôi
cặn kẽ từng điểm phải làm
như thế nào mới là đúng, ông khiến cho tôi bẽ mặt
như một con hổ giấy, và làm cho tôi như con cá
chết đuối nhìn sao ở trên trờị Tóm lại, ông là một
người rất thông minh. Bài học mà tôi lãnh hội ngày
hôm đó là người Mỹ thông minh lắm, có những người
hết sức thông minh.
Đó là một bài học hữu ích cho tôi khi tôi lên làm
Thủ Tướng. Tôi có dịp làm việc chặt chẽ với hai
Tổng Thống, Bill Clinton và George Bush, và biết
được vị tổng thống thứ ba là ông Barack Obama, qua
việc làm gần đây của tôi về tình hình ở Trung Đông.
Nghệ thuật lãnh đạo là một năng khiếu riêng tư của
mỗi cá nhân. Người đời thường nghĩ rằng nhà lãnh
đạo là loại người duy nhất có khả năng tồn trữ
những kiến thức mà người khác không có. Mặc cho
giới truyền thông có xu hướng lôi đầu người lãnh
đạo xuống đất đen, và phô bầy những nhược điểm của
họ cho công chúng biết, nhưng hầu hết các nhà lãnh
đạo, nhất là những tổng thống của Hoa Kỳ thường là
những nhân vật có tài trí vượt trội lên cao, giống
như người đứng từ trên đỉnh núi Olympiạ Chức vụ
tổng thống Mỹ thường do những cá nhân xuất chúng
nắm giữ, họ khiến cho mọi người phải cảm phục.
Trong vai trò Thủ tướng nước Anh, tôi thường hay
có dịp gần gũi thân mật với các tổng thống Hoa Kỳ
- và khi đó bạn sẽ nhìn thấy những tính nết, đặc
điểm cá nhân của từng người một. Bạn sẽ không chỉ
quan sát họ dưới góc cạnh của một nhân vật đang
nắm quyền lực ở xa bạn, song bạn có dịp nhìn rõ
ông ta như những diễn viên bằng xương bằng thịt
trong vở tuồng nhiều kịch tính của sân khấu chính
trị. Trong trường hợp của tôi, tôi ở vị trí hết
sức thuận lợi để nhận xét về những ông tổng thống,
và cũng từ đó khiến tôi có thêm lòng kính trọng,
ngưỡng mộ phẩm chất nghệ thuật lãnh đạo mà nước Mỹ
đã sản sinh ra những vị tổng thống đó. Người ta
thường hỏi tôi: “Ông hãy nói cho tôi nghe cảm nghĩ,
hay những gì ông biết về ông Bill Clinton , và ông
George Bush?”, và câu trả lời của tôi là: “Đây là
sự thật mà tôi biết từ trong hậu trường, nó như
sau: Hai ông ấy hoàn toàn khác hẳn nhau!.”. Nhưng
cả hai đều có những ưu điểm riêng của họ.
Sức Đề Kháng và Khả Năng Nhận Xét Bén Nhậy
KHI MỚI GẶP ÔNG BILL CLINTON LẦN ĐẦU, tôi nhận
thấy ông ta là một chính khách tài ba, siêu đẳng
nhất mà tôi từng gặp, cho đến bây giờ ông ta vẫn
còn có những đặc điểm đó. Khả năng và kinh nghiệm
xuất chúng của ông trong việc am hiểu hành động
chính trị nhiều khi làm cho người ta quên mất ông
ta còn là một nhà tư tưởng vĩ đạị Ông có những
chương trình, tư tưởng về triết lý chính trị rất
rõ ràng được suy nghiệm sâu xa, đến nơi đến chốn.
Ông có sự duyên dáng vô tận trong việc xã giao,
làm quen với mọi người dân gỉa bình thường. Tôi
nhớ hồi năm 2003, khi ông đến dự Hội Nghị thường
niên của Đảng Lao Động Anh, tổ chức tại khu nghỉ
mát Blackpool vùng bờ biển phía Bắc nước Anh. Buổi
tối, ông ta đi ra ngoài phố, ăn hamburger tại tiệm
McDonald, để thưởng thức gió chiều lành lạnh với
người dân điạ phương. Chỉ trong chớp mắt, ông làm
quen với dân chúng ở đây, và câu chuyện nở như
pháo rang, cứ như thể là ông ta đã từng đến đây
vào mỗi tối thứ Ba để ăn tối với họ. Trong nhiều
năm liên tiếp phe cực hữu cố tìm cách bôi nhọ ông
Bill Clinton bằng cách mô tả ông là một tay giảo
hoạt chỉ có cái miệng khéo nói, trơn như bôi mỡ.
Vâng, ông Bill quả thực là một chính khách có tài
ăn nói giỏị Nhưng cử tri bầu cho ông lên làm tổng
thống vì họ khôn ngoan,thông minh. Họ không bầu
cho ông chỉ vì ông là chính khách có tài ăn nóị Họ
bầu ông lên làm tổng thống vì ông đem đến cho họ
những chương trình hành động hợp lý, tân tiến, và
có thể thực hiện được, dựa vào những nguyên tắc
triết lý liên quan đến tình hình cuộc sống của cử
trị Trước ông, không có một ứng cử viên nào đưa ra
được điều gì hay, mới lạ cả.
Ông Bill Clinton có một sức đề kháng, chống chỏi
tiềm ẩn bền bỉ. (Bạn hãy nhớ lại cái giai đoạn ông
bị lôi ra đòi truất phế. Quả là quá đáng, kinh
khủng thật. Thế mà ông ta đã thắng lướt được. Nhờ
đâu mà ông có thể bảo vệ được danh dự của mình?
Làm cách nào để ông giữ được ghế tổng thống, và
khi ra đi, vẫn có đến hơn 60% cử tri ủng hộ ông.).
Trời cho ông ta có tính bình tĩnh, rất “cool”, cái
tính này có tự bẩm sinh, và nó lộ ra vào những lúc
ông bị tấn công tới tấp. Hơn thế nữa ông là một
Tổng Thống rất thông minh, sáng trí. Có nhiều lần
ông điều khiển chức vụ tổng thống một cách dễ dàng,
thoải mái, chẳng hạn như ông chỉ đạo nền kinh tế
một cách tài tình, làm được nhiều cải cách đáng
khen, giải quyết cơn khủng hoảng ở Kosovo rất khéo,
chứng tỏ ông là một nhà lãnh đạo tài bạ Nếu như
ông còn làm tổng thống sau biến cố 9/11 khi nước
Mỹ bị đánh khủng bố, ông sẽ lãnh đạo ra saỏ Đó là
một đề tài rất hấp dẫn nhiều người muốn bàn đến.
Hoàn cảnh thế giới biến đổi rất nhanh, sự thông
minh, duyên dáng của ông chưa đủ. Cần phải có một
nhân vật có đủ “ca lip”, hay “cường độ cứng rắn”
để đối phó với tình thế. Tôi tin rằng ông chính là
người hội đủ những yếu tố này, để có thể đưa ra
những quyết định tốt đep ảnh hưởng đến tình hình
thế giớị
Ông George Bush là loại người trực tính, hay nói
thẳng, và ông cũng rất thông minh. Nhiều tranh
biếm hoạ chính trị khôi hài thường hay mô tả ông
George Bush như một thằng ngố, bỗng dưng được lên
làm tổng thống. Thực ra chẳng có ai bỗng dưng được
ngồi vào ghế tổng thống đâu, và lịch sử về những
cuộc vận động tranh cử tổng thống Mỹ cho thấy biết
bao nhân vật có tiếng là thông minh cũng vẫn rơi
đài la liệt, bởi vì thông minh thôi vẫn chưa đủ. Ở
Hoa Kỳ cũng như ở bên Anh, trong đấu trường chính
trị, nếu bạn chỉ được gọi là thông minh bạn vẫn có
thể bị ăn tươi nuốt sống như thường, bạn phải vượt
trội hơn ngoài sự thông minh,và sáng trí.
Ông George Bush có đặc tính là hết sức trầm tĩnh.
Tôi có mặt ở Toà Bạch Cung vào chiều ngày 20 tháng
9 năm 2001 với tổng thống Bush trước khi ông ra
Quốc Hội đọc diễn văn về vấn đề quân khủng bố tấn
công ở New York và Washington chín ngày trước đó.
Tôi thấy ông chẳng có chút gì là hoảng hốt, lo sợ,
hay băn khoăn gì cả. Ông ta tỏ ra rất bình thản,
ung dung. Ông có trách nhiệm hoàn thành sứ mạng
của một tổng thống. Ông không bị buộc phải làm cái
sứ mạng đó, và ông cũng không mong chờ nhận đón
trách nhiệm nàỵ Ông không lượm cái sứ mạng làm
tổng thống ở dưới mặt đất lên. Trách nhiệm của một
tổng thống đã đi tìm ông, và trao lên vai ông.
Trong tâm trí của ông vấn đề hết sức rõ ràng là
tình hình thế giới ngày nay đã thay đổi, và trong
vai trò Tổng thống một một cường quốc mạnh nhất
thế giới, ông phải xông pha ra gánh vác trách
nhiệm này vì hoàn cảnh thay đổị Tôi buột miệng hỏi
ông xem ông có bối rối không. Ông trả lời thật:
“Chẳng có gì phải bối rối cả. Tôi có sẵn trong tay
bài diễn văn, và bản thông điệp tôi hết sức rõ
ràng.”. Tôi ngạc nhiên trước thái độ bình tĩnh của
ông. Tôi quan sát ông thật kỹ. Quả thực trông ông
rất ung dung, bình thản.
Ông George Bush cũng có lối mẫn cảm riêng của ông.
Nhưng lối mẫn cảm của ông Bush khác với lối của
ông Clinton – ít có ý nghĩa về chính trị, song lại
nặng về tính chất đúng hay sai, phải hay quấy
nhiều hơn. Điều này không nói lên đặc điểm về khả
năng phân tích sự việc, hay trình độ trí thức khác
nhau của mỗi ông. Song nó chỉ là bản chất của mỗi
ông. Nó là như thế đó. Vì tôi thuộc trường phái
của ông Clinton , hay lo xa, và muốn mọi việc chu
toàn, nên đôi lúc tôi cảm thấy bối rối, và hồi hộp
nữạ Tôi sẽ có mặt cùng với Tổng Thống Bush trong
buổi họp báo, ngay tại trung tâm điểm của mọi biến
động làm chao đảo thế giới, tôi có định nhắc chừng
ông: George, nhớ giải thích vấn đề đấy nhé, đừng
có chỉ nói suông thôị
Tuy nhiên qua thời gian quen biết ông Bush khá lâu,
và suy gẫm lại những biến cố trong quá khứ, sau
khi hết làm thủ tướng, tôi thấy từ từ nhận ra được
những đức tính của ông Bush. Ông là một người trực
tính, thẳng thừng, đơn giản và có khi liều lĩnh,
táo bạọ Đó là ưu điểm và sức mạnh của ông. Thỉnh
thoảng, vì chúng ta cứ mải mê lý sự với nhau,
chúng ta chỉ lo đi tìm lối thoát cho một đoạn
đường khó khăn ngắn ngủi, vài tuần, một năm, hai
năm, mà quên đi mất tính chất lâu dài, bao la
trong sự phán xét của dòng lịch sử.
Và rồi tiếp đến là ông Barack Ob amạ Ông bước lên
sân khấu chính trường ngay sau khi cơn khủng hoảng
tài chánh, và hai cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan
xảy ra ở mức độ hết sức trầm trọng. Chưa hết, ông
còn phải đối đầu với tình hình kinh tế suy thoái
nhị trùng, và phải tìm cách ngăn chặn Iran trong
việc nước này phát triển vũ khí nguyên tử. Và
giống như nhiều vị lãnh tụ trước đây, ông là một
người lãnh đạo mới, cá tính làm chính trị của ông
cần phải có thời gian học hỏi kinh nghiệm, hiểu rõ
tình hình. Về cá tính của ông, thì rất rõ ràng,
ông là một con người có ý chí sắt đá. Người ta kỳ
vọng rất nhiều nơi ông trong vai trò tổng thống.
Nhưng những kỳ vọng sau này lại đi kèm với những
chỉ trích quá đáng. Trong suốt quá trình làm việc,
ông tỏ ra là một nhân vật tài giỏi, trầm tĩnh như
từ bấy lâu naỵ Và thưa các bạn, để làm được việc
này không dễ đâụTôi chỉ giữ được tình thế ổn định,
vững vàng vào lúc cuối nhiệm kỳ.
Tôi nghĩ rằng tôi hiểu được vị tổng thống mới này
đang cố gắng làm những gì. Thay vì chống đối kịch
liệt những việc làm của tổng thống tiền nhiệm, ông
chỉ trích người đi trước rất ít, có khi còn đồng ý
nữa, vì dụng đích chính trị. Phải thành thật mà
nói, để cải tiến tình hình kinh tế, và bảo vệ an
ninh, ông Ob ama cũng cứng rắn không thua gì ông
Bush đâụ Ông ta đang tìm cách uốn nắn nền kinh tế
đi vào khuôn khổ theo ý của ông. Ông tìm cách
tránh những tác hại quá đáng của tình hình kinh tế,
và không để Hoa Kỳ mất sự ủng hộ của đồng minh, để
họ hợp tác với Mỹ trong việc đương đầu với tình
hình an ninh thế giớị
Một Quan Niệm Rõ Ràng Về Quốc Gia
DĨ NHIÊN, BA ÔNG CLINTON, BUSH OBAMA có cá tính
khác nhaụ Nhưng cả ba ông đều có chung một điểm.
Đó là họ có cùng một quan niệm rất rõ ràng về nước
Mỹ. Là một cường quốc, nước Mỹ phải sử xự, phải
lãnh đạo nuớc mình và thế giới như thế nàọ Trên
thế giới, có nhiều nhà lãnh đạo khác nhau, thuộc
mọi xu hướng, cá tính khác nhau, và tôi đã từng
gặp đủ loại nguyên thủ, lãnh đạọ Tôi nhớ có lần
tôi ngồi họp trước mặt một vài nhà lãnh đạo, họ dở
đến mức độ trong bụng tôi phải rủa thầm: “Lậy Chuá
tôi, sao dân chúng của nước nào mà bất hạnh đến
thế, họ có những tên lãnh tụ ngu như bò.”. Vâng,
bạn sẽ gặp những nhà lãnh đạo ngu si, ích kỷ, tham
lợi, nhỏ mọn, và tính khí không xứng đáng làm lãnh
tụ. Có những người trông hết sức quái đản, sản
phẩm của một hệ thống chính trị điên rồ,bệnh hoạn.
Có những nhà lãnh đạo vừa bất tài, vừa ngô nghê,
không biết tí gì về vai trò, quyền hạn của mình.
Đã có lần tôi hỏi một câu hơi tàn nhẫn khi được
tin về một nhà lãnh đạo qua đời: “Làm sao họ dám
nói như vậy về lãnh tụ của họ?”.
Nhưng cạnh đó, lại có những nhà lãnh đạo vừa thông
minh, vừa khôn ngoan và tử tế. Họ là những người
làm cho bạn phải cảm phục và quí mến. Và chính ở
điểm này chúng ta cần ghi nhận: Có rất nhiều người
hội đủ những đức tính đó, nhiều hơn mức bạn thường
nghĩ.
Theo ý của tôi, ngoài những thử thách về chính
sách, óc phán xét, tài năng chính trị, và khả năng
thao lược, cuộc thử thách quan trọng về tài lãnh
đạo của vị nguyên thủ là thử xem ông ta có đặt
quyền lợi quốc gia trên hết hay không. Ông ta có
đặt quyền lợi của quốc gia dân tộc cao hơn lợi ích
chính trị cá nhân của mình hay không? Đó chính là
cuộc thử nghiệm tối thượng. Có rất ít vị nguyên
thủ đậu được cuộc thi nàỵ Cả ba vị tổng thống tôi
vừa kể trên đều làm được chuyện đó, có điều là vì
một lý do ẩn số, lòng dạ của họ không được biểu lộ
ra ngoài để mọi người thấu hiểụ
Người Mỹ có thể bị tai tiếng đủ điều đối với thế
giới bên ngoài, nào là kiêu ngạo, ồn ào, ích kỷ
chỉ lo phận mình, hiếp đáp người khác, và nặng tay
với bạn bè. Nhưng chắc chắn nuớc Mỹ vẫn là một
nước giầu mạnh, hùng cường vì một lý do nào đó.
Người ta vẫn nhìn vào nước Mỹ như một tấm gương để
noi theo, phải chăng nước này có tinh hoa riêng
của nó. Vâng, trong phẩm cách của người Mỹ có tinh
thần mã thượng, hào hiệp, được hun đúc qua nhiều
thế kỷ, xuất phát từ tinh thần khai phá biên cương
mới để lập nghiệp, và nhiều đợt di cư của các sắc
dân khắp thế giới đổ về đây, từ cuộc chiến đấu
dành độc lập, đến cuộc Nội Chiến, từ nhiều biến cố
lịch sử, cũng như những sự kiện tình cờ. Tất cả đã
làm thành một nước Mỹ vĩ đạị
Cái tinh thần mã thượng này không có nghĩa là
người Mỹ tử tế, tốt hơn, hay thành công hơn người
nước khác. Nó chính là cảm nghĩ của họ về đất nước
mình sống. Chính lòng nhiệt tình của họ đối với xứ
sở đã phá bỏ được những ngăn cách về mầu da, giai
cấp, tôn giáo, hay qúa trình trưởng thành. Lý
tưởng của người Mỹ là những giá trị đạo đức mà họ
ấp ủ. Lý tưởng này gồm có: Tự do cá nhân, Tôn
trọng luật pháp, Dân chủ. Nó cũng nằm trong quá
trình thành đạt của mỗi cá nhân: hễ giỏi là được
trọng dụng, phải tự làm lấy, và siêng năng, chịu
khó tất sẽ thành công.. Song có lẽ điểm quan trọng
nhất phải nói là mọi người Mỹ đều ước ao duy trì
cho được những giá trị trên, và ráng bảo vệ những
giá trị đó. Họ coi những giá trị đó là ưu tiên
hàng đầu cho cá nhân mình, sau đó là cho đất nước.
Chính vì những giá trị đạo đức này, giúp cho nước
Mỹ cương quyết đương đầu với những khó khăn, thử
thách. Vì lý tưởng đó mà binh lính Mỹ chấp nhận hy
sinh. Vì nó mà mọi người dân Mỹ du sang giầu hay
nghèo hèn đều sẵn sàng đứng nghiêm chỉnh chào khi
bản quốc ca “The Star-Spangled Banner” được trổi
lên. Hiển nhiên là lý tưởng đó không phải lúc nào
cũng được thực hiện, song mọi người đều cố gắng
thực thi cho bằng được.
Người Mỹ Cần Phải Duy Trì Lòng Tự Tin.
VÀI NĂM SẮP TỚI, DÂN MỸ SẼ ĐƯỢC DỊP THỬ THÁCH VỀ
TÁNH TÌNH CỦA MÌNH. Nước Mỹ sẽ không yêu mến người
giữ chức tổng thống nhiều như những vị tổng thống
trước đâỵ Nhưng nước Mỹ vẫn nên duy trì sự tin
tưởng, lòng tin vào đất nước của mình. Đó là một
lý tưởng, nhờ nó mà chúng ta có tinh thần lạc quan,
làm được thành tích mới, hãy ráng gìn giữ nó. Sự
tự tin là một bảo vật, tặng phẩm quí báu cho một
quốc giạ Thế giới có thể thay đổị Một vài nước mới
trở thành cường quốc. Nhưng điều đó không làm suy
giảm nhu cầu phải có lý tưởng của dân Mỹ. Lý tưởng
này giúp cho nước Mỹ trẻ trung trở lại, tái xác
nhận vị thế của mình, và tăng thêm trách nhiệm của
nó.Bao giờ cũng hay có trường hợp thử thách xem
người dân có còn muốn can dự, nhập cuộc, hay họ
muốn rút lui, nhảy ra khỏi cuộc chơịTôi nghĩ câu
trả lời trong trường hợp của nước Mỹ nằm ở lý
tưởng mà dân nước này thường ấp ủ.
Tôi có một người bạn, cha mẹ của anh là người di
dân sang Mỹ lập nghiệp. Họ là người gốc Do Thái ở
Âu châu đến Mỹ để tìm kiếm sự an ninh. Cha mẹ của
anh định cư, và sinh sống ở New York Gia đình
không thuộc vào hàng khá giả cho lắm. Cha của anh
chết lúc anh còn nhỏ. Mẹ của anh tiếp tục ở vậy
nuôi con. Sau một thời gian, anh lớn lên, trưởng
thành và trở nên giầu có. Anh thường mời mẹ anh đi
chơi xa, ra ngoài nước Mỹ. Nhưng bà chẳng bao giờ
chịu đi chơi đâu cả. Cuối cùng đến khi cụ mất, gia
đình đi tìm cái hộp đựng nữ trang của cụ, cất gởi
trong tủ sắt của ngân hàng. Trong tủ sắt này, con
cháu còn tìm thấy một cái hộp nhỏ khác. Hộp này
không có chìa khoá. Vì vậy họ phải dùng khoan để
mở rạ Họ thắc mắc không hiểu bà cụ để món nữ trang
quí giá gì ở trong đó, đến nỗi phải cất kỹ như vậỵ
Mở được nắp hộp rạ Trong đó có thêm một lớp giấy
bao nữa, và cuối cùng là một bao thơ. Mọi người tò
mò, hồi hộp không hiểu trong bao thơ đó có cái gì.
Bao thơ đó đựng cái chứng chỉ trở thành Công Dân
Mỹ của bà cụ Ngoài ra, không có gì khác. Chứng chỉ
trở thành công dân Mỹ của bà cụ được cụ coi quí
trọng như bảo vật, quí hơn bất cứ loại báu vật nào
của cụ. Vâng, trở thành công dân Mỹ là điều bà cụ
trân qúi nhất. Ngày nay, nước Mỹ cũng nên quí
trọng đất nước, dân chúng của mình như vậỵ
Nguyễn Minh Tâm dịch theo Time ngày 13/9/2010
