Mỗi loài cây có nhu cầu riêng về độ sáng, độ ẩm, độ thoáng, loại đất, nhiệt độ, phân bón. Khi được đúng điều kiện thích hợp, cây sẽ tăng trưởng nhanh chóng, đơm hoa kết trái dễ dàng, và ít bị sâu bệnh. Ða số cây cảnh trong nhà có những nhu cầu như sau:

1. Ðộ Sáng: Ða số cây thích được thật  nhiều ánh sáng vào mùa Ðông. Nên để cây gần cửa sổ có ánh nắng, hoặc dùng ánh sáng nhân tạo (đèn néon, hoặc đèn trồng cây). Khi nhiệt độ ban đêm bắt đầu lên đến 10 độ C (tháng Sáu đến tháng Chín tại Montréal), chúng ta có thể đem cây ra ngoài. Trong tuần lễ đầu, nên để cây ở chổ có 1 hoặc 2 giờ nắng sáng mỗi ngày cho cây quen với nắng, gió, và nhiệt độ bên ngoài. Sau khi cây đã quen nắng, có thể mang ra chổ nhiều nắng hơn mà không sợ bị cháy lá. Nên xoay chậu ¼ vòng mỗi lần tưới cây để giúp cây mọc đều, không bị lép (thiếu lá) một bên.

2. Ðộ Ẩm: Ðộ ẩm trong không khí có thể xuống quá thấp vào mùa Ðông, cộng thêm hơi sưởi nóng, làm cho lá cây vàng úa, héo khô, dễ bị rầy nhện (spider mites). Nên tránh để chổ gần sưởi hoặc có gió lùa (dễ làm khô lá quá nhanh). Một số cây cần được tăng cường độ ẩm bằng cách xịt lá thường xuyên hoặc để chậu cây trên một lớp sỏi lấp xấp nước.

3. Tưới Cây: Ngoại trừ những cây thủy sinh hoặc cây chịu ẩm, những cây khác chỉ nên tưói khi lớp đất trên mặt đã khô . Vào mùa hè, nên tưới nhiều nước cho ướt hết đất trong chậu. Vào mùa Ðông, chỉ nên tưới cho đủ ướt đất trên mặt. Nhiều cây bị úng rể vào mùa Ðông vì tưới quá nhiều nước trong lúc cây đã ngưng mọc (dormant) vì thiếu ánh sánh và hơi ấm.

4. Thay chậu: chỉ nên thay chậu vào mùa Xuân khi cây bắt đầu mọc mạnh, và rể cây đã ăn hết đất trong chậu củ (lúc nhiều rể mọc ra từ lổ thoát nước dưới đáy chậu). Nên dùng chậu mới lớn hơn chậu củ vài ‘inch’ là được (chậu quá  lớn sẽ dể dẫn đến tình trạng hư rễ). Khi thay chậu , nên cắt bỏ lớp rể đã quấn nhiều vòng quanh đáy chậu.

5. Nhiệt Ðộ: Nhiệt độ thấp và ánh nắng quá yếu có thể báo hiệu cho một số cây ‘đi ngủ ‘ , ngưng mọc hoặc rụng lá . Khi cây đi ngủ, nên tránh tưới nước quá nhiều. Ða số cây nhiệt đới không chịu nổi nhiệt độ dưới 10 độ C.

6. Ðộ Thoáng: Chỗ trồng cây quá ẩm hoặc quá ngộp dễ làm cho thân cây, lá, và rễ bị các bệnh về nấm mốc. Nên để không khí  luân chuyển bằng cách mở cửa, cửa sổ, hoặc để quạt máy chạy vài lần trong ngày.

7. Loại Ðất: cây trồng trong chậu cần loại đất dễ thoát nước (Promix hoặc potting soil for indoor plants). Không nên dùng đất ngoài vườn hoặc đất đen. Một số cây cần đất sình, một số khác cần trộn thêm vỏ cây, sỏi, hoặc cát.

8. Phân Bón: Nên cho phân lúc cây mọc mạnh vào mùa Xuân / Hạ. Giảm bớt vào mùa Thu, ngưng hẳn vào mùa Ðông. Dùng loại phân cho cây trong nhà (20-30-20 hoặc tương tự). Cũng có thể dùng loại phân dài hạn, có thêm chất khoáng mà các nhà kiếng hay dùng. Loại phân này chỉ cần cho khoảng một muỗng café trên mặt đất mỗi năm một lần, vào mùa Xuân.

9. Sâu bệnh: lúc tưới cây nên xem kỹ ngọn cây, cành, lá, mặt dưới của lá để phát hiện sâu bệnh kịp thời. Một số dấu hiệu của sâu & bệnh cây:
   - Cây mọc yếu và lá vàng, úa vì bị sâu / rầy hút nhựa
   - Mặt dưới lá có nhiều đốm trắng và có lưới nhện (rầy nhện – spider mites)
   - Có những đốm trắng, xanh lợt, hoặc ngà trên cành non hoặc dọc theo gân lá (scale insect)
   - Có những hột nâu hoặc đen trên cành hoặc lá (scale insect)
   - Có nhựa trong như giọt nước trên lá hoặc nhiễu xuống sàn nhà (scale insect)
   - Ðọt và lá non bị cong quẹo bất thường (thrips)
   - Lá non khô và rụng (bệnh nấm – fungus disease)
   - Toàn bộ lá trên một cành hoặc cả cây trở nên khô nhưng lâu rụng (úng rể - root rot)

Phuc Nguyen

Email: PhucNguyen@floraexotica.ca