|
Thông tin di truyền
đóng vai trò kết nối & giúp thấu hiểu
những bước phát triển của tế bào phôi.
-
Nghiên cứu này nhấn
mạnh tầm quan trọng của microRNA
trên khía cạnh hiểu biết của chúng
ta về ung thư ở người. Biểu hiện của
microRNA phản ánh một cách mạnh mẽ
trạng thái biệt hóa của các khối u,
khi các microRNA trở nên quá tích
cực sẽ giúp duy trì sự sống lâu hơn
cho các tế bào ung thư.
Những mẩu thông tin vật
chất di truyền có mối liên hệ đến bệnh
ung thư cũng như đóng vai trò quyết
định trong quá trình phát triển bình
thường của tế bào phôi ở loài chuột,
theo bài báo mới được các nhà sinh vật
học thuộc Học viện công nghệ
Massachusetts (MIT) công bố.
Theo bài báo trên Tạp
chí Tế bào vào ngày 7 tháng 3, nhóm
microRNA giúp bảo vệ tế bào phôi chuột
trong suốt quá trình phát triển & giữ
chúng trưởng thành bình thường. Nhưng
vai trò bảo vệ của microRNA có thể bị
ngăn chặn, theo giả thuyết của các nhà
nghiên cứu, khi các microRNA trở
nên quá tích cực (cường hóa -
overactive), chúng có thể giúp duy trì
sự sống lâu hơn cho các tế bào ung thư
- mở ra triển vọng về phương pháp điều
trị bệnh ung thư bằng microRNA.
10 năm trước đây các
nhà khoa học đã phát hiện ra rằng khi
các microRNA được sinh ra, chúng sẽ
nằm kẹt giữa các RNA vận chuyển
(mRNA), ngăn chặn hình thành protein
cho mục đích nhân bào, nhờ đó mà kiềm
chế vai trò điều khiển của gene. Tuy
nhiên cách mà các microRNA thực hiện
được điều này vẫn còn là một bí ẩn.
·
RNA là chất biên dịch
mã di truyền của DNA thành protein. Về
mặt cấu trúc, RNA là một chuỗi các
phân tử phosphate, đường và
nucleotide. mRNA là dạng phổ biến nhất
của RNA, chứa hàng ngàn nucleotide và
là sơ đồ kế hoạch di truyền được tế
bào sử dụng để kết hợp axit amin tạo
thành protein. MicroRNA là phân tử RNA
dây đơn không mang mật mã & bao gồm
chỉ khoảng 20 nucleotide. Tất cả các
microRNA “điều hoà giảm” quá trình tạo
ra các protein nhất định bằng sự gây
rối mRNA theo một số cách & được tổng
hợp bằng cùng một cơ chế để sản xuất
các loại RNA khác nhau trong tế bào.
Khi vừa được tạo thành, microRNA gắn
vào RNA thông tin và giống như một tờ
giấy nhàu nát bị kẹt trong máy in,
ngăn cản sự hình thành protein. Do đó,
miRNA có thể can thiệp vào tiến trình
giải mã (điều hòa sự thể hiện gen),
đôi khi có ảnh hưởng gây thoái hóa
gene mục tiêu.
Sơ đồ mối quan hệ giữa các loại RNA.
Nguồn hình www.nature.com
"Cộng đồng các nhà khoa
học đang nỗ lực cố gắng để hiểu được
những chức năng sinh sinh học đặc biệt
mà các microRNA có thể tác động",
Andrea Ventura, người hướng dẫn công
trình nghiên cứu này & hiện đang làm
nghiên cứu sinh hậu tiến sỹ tại Trung
tâm nghiên cứu ung thư (Viện nghiên
cứu Ung thư Koch) thuộc MIT cho biết.
Venture đồng thời là
giám đốc Viện Koch kiêm thành viên
phòng thí nghiệm Tyler Jacks & các
đồng nghiệp của cô đã tiến hành nghiên
cứu chức năng của họ microRNA được
biết đến với tên gọi nhóm miR-17~92.
Nhóm tác giả công trình nghiên cứu
chứng minh microRNA giữ vai trò duy
trì quá trình phát triển bình thường ở
tế bào phôi chuột. Từ phải qua trái,
Amanda Young - nghiên cứu sinh ngành
sinh vật học, Monte Winslow nghiên cứu
sinh hậu tiến sỹ, Laura Lintault – kỹ
thuật viên phòng thí nghiệm Tyler
Jacks & Andrea Ventura – nghiên cứu
sinh hậu tiến sỹ. (Nguồn hình
web.mit.edu)
Nghiên cứu trước đây đã
chỉ ra tằng miR-17~92 có thể được
cường hóa trong một vài loại bệnh ung
thư, nhất là trong dạng ung thư phổi &
ung thư tế bào bạch huyết cầu - loại
tế bào B (B cells).
·
B cells là những tế bào
loại B có sẵn trong bạch huyết cầu,
cùng với tế bào loại T làm nhiệm vụ
thường trực bảo vệ cơ thể khỏi những
xâm nhập của vi trùng hay kháng nguyên
lạ. Mặc dầu cả hai loại tế bào này đều
có thể phát triển thành tế bào ung thư,
nhưng ung thư hạch loại tế bào B
thường xảy ra hơn là loại tế bào T.
Trong các ung thư hạch bạch huyết loại
không - Hodgkin, loại tế bào B chiếm
85% và loại tế bào T chiếm 15%. Tế bào
B và T có nhiệm vụ khác nhau trong hệ
thống miễn nhiễm của cơ thể. Tế bào B
giúp bảo vệ cơ thể chống lại các mầm
bệnh như vi trùng hay vi khuẩn bằng
cách sinh ra các kháng thể. Các kháng
thể này bám vào vỏ của vi trùng hay vi
khuẩn, và lôi cuốn được các tế bào
khác của hệ thống miễn nhiễm bao bọc
và tiêu hóa các vi trùng hay vi khuẩn
đã được kháng thể bám lấy. Các kháng
thể này cũng lôi cuốn được một vài
loại chất đạm trong máu có thể hủy
diệt vi trùng.
Để hiểu rõ hơn vai trò
của microRNA trong các dạng bệnh ung
thư, nhóm đã nghiên cứu chức năng
thông thường của chúng. Bằng cách bẻ
gãy chuỗi microRNA làm chúng bị hư hại
& mất tác dụng, dẫn đến vai trò của
microRNA bị cô lập khỏi gene. Thông
qua quan sát những tác động manh mối
xảy có thể xảy ra, mà nhóm nghiên cứu
hiểu được vai trò của microRNA khi
khối u ở tình trạng quá biểu hiện (overexpressed).
Họ nhận thấy khi hoạt
động của miR-17~92 trong tế bào phôi
chuột bị cô lập sẽ làm chuột con sau
khi sinh bị chết nhanh hơn, có vẻ như
bởi phổi của chúng quá nhỏ hơn so với
thông thường. Kết quả tương tự với tế
bào loại B (một loại tế bào miễn dịch),
chúng bị chết đi ở giai đoạn đầu của
sự phát triển tế bào.
Hình bên trái cho thấy phổi ở loài
chuột phát triển bình thường. Hình bên
phải cho thấy phổi teo đi khi cô lập
hoạt động của nhóm microRNA khỏi bộ
gene, dẫn đến chuột con sau khi sinh
bị chết rất nhanh chóng. (Nguồn hình
web.mit.edu)
Điều này cho thấy rằng
miR-17~92 đóng vai trò quyết định
đến tiến trình phát triển bình thường
của các tế bào phổi & tế bào loại B.
Trong tế bào loại B, microRNA dường
như đóng vai trò thúc đẩy sự tồn tại
của các tế bào bởi khả năng ngăn chặn
hoạt động thanh lọc tế bào của gene,
Ventura cho biết.
Các nhà nghiên cứu đưa
ra giả thuyết cho rằng khi
miR-17~92 hoạt động tích cực trong các
tế bào ung thư, sẽ giúp các tế bào này
đương đầu được với quá trình lập trình
sẵn cho cái chết để sống xót lâu hơn.
Khối các microRNA hoạt
động tích cực được coi như một triển
vọng hứa hẹn trong phép điều trị bệnh
ung thư. Nghiên cứu đang hướng đến tìm
hiểu các phân tử cho phép ngăn chặn
các microRNA liên kết với các mRNA mục
tiêu.
Cần rất nhiều những
nghiên cứu mới có thể cho ra những
chất kiềm chế tin cậy & có thể phân rã
kèm với thuốc uống vào, đó là điều có
thể thực hiện được trong tương lai xa,
Ventura cho biết.
Chính xác, các nhà khoa
học vẫn chưa biết được những gene nào
bị chi phối bởi miR-17~92, nhưng gene
được nghi ngờ nhiều nhất có tên gọi là
Bim, có nhiệm vụ thúc đẩy quá trình
các tế bào chết đi. Tuy nhiên một
microRNA đơn lẻ có thể nhắm tới nhiều
mục tiêu vì vậy dường như sẽ có nhiều
gene bị kiềm chế bởi microRNA.
Các nhà nghiên cứu cũng
tìm hiểu về những tác động khi cô lập
2 nhóm microRNA khác, có họ gần gũi
với miR-17~92, nhưng nằm ở những vị
trí khác trong bộ gene.
Họ thấy rằng khi chỉ cô
lập 2 nhóm microRNA này (nhóm
miR-17~92 không bị can thiệp) thì phôi
chuột vẫn phát triển như thường lệ.
Tuy nhiên nếu miR-17~92 bị cô lập cùng
với bất kỳ một trong 2 nhóm RNA kia
thì phôi chuột sẽ bị chết trước khi
sinh. Điều này cho thấy có những tác
động đồng vận giữa các nhóm microRNA.
Đồng tác giả của công
trình này có nghiên cứu sinh ngành
sinh vật học Amanda Young; Monte
Winslow, nghiên cứu sinh hậu tiến sỹ
tại Trung tâm Ung thư (CCR); Laura
Lintault, thành viên của CCR; Alex
Meissner, giảng viên giảng dạy tại
Viện MIT & Harvard; Jamie Newman,
nghiên cứu sinh ngành sinh vật học;
Denise Crowley, thành viên của CCR;
Rudolf Jaenisch, giáo sư sinh vật học
kiêm thành viên của Viện nghiên cứu
thuốc sinh học Whitehead; Phillip
Sharp, giáo sư tại MIT; và Jacks, giáo
sư sinh vật học.
Nghiên cứu được tài trợ
bởi Viện sức khỏe quốc gia & Viện ung
thư quốc gia (Mỹ).
Nam Hy Hoàng Phong (dịch
& chú thích theo Anne Trafton, MIT
News)
Chú thích
-
Tên bài gốc là “MIT
researchers demonstrate protective
role of microRNA”, dịch sát nghĩa là
“Các nhà nghiên cứu MIT chứng minh
vai trò bảo vệ của microRNA”. Tuy
nhiên trong bài dịch tôi dùng tiêu
đề “MicroRNA cường hóa giúp điều
trị bệnh ung thư” để nêu bật nội
dung chính của bài báo
(một số nghiên cứu gần đây của các
nhà khoa học Mỹ về những nhóm
microRNA khác có khả năng kìm hãm tế
bào ung thư phát triển cũng đã minh
chứng khả năng này của mircroRNA),
phù hợp hơn khi dùng với mục đích
điểm tin khoa học, rất mong Ban biên
tập giữ nguyên tiêu đề này.
-
Trong bài dịch tôi có
thêm vào lời dẫn cho bài dịch; sơ đồ
mối quan hệ giữa các loại RNA; bổ
xung 2 đoạn chú thích về microRNA &
tế bào B để giúp độc giả hiểu rõ hơn
bài báo. Kính mong Ban biên tập
không cắt bỏ cụm từ “dịch & chú
thích” cuối bài này.
-
Url của bài gốc:
http://web.mit.edu/newsoffice/2008/microrna-0307.html
|
Khoa học kỹ thuật và Đời
sống: Phụ trách TN
