Thoi-Nay - Khoa hoc ky thuat va doi song

BS Nguyễn Văn Thịnh
(last updated: 12/2007 - Khoa Học)

CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG CHỐNG SA SÚT TRÍ TUỆ Càng ngày càng tích lũy nhiều yếu tố chứng tỏ rằng các rối loạn nhận thức (troubles cognitifs) và chứng sa sút trí tuệ có thể được ảnh hưởng một cách dương tính bởi một chế độ ăn uống nhiều cá (tức là giàu oméga-3). Ấn bản vừa qua của tờ American Journal of Clinical Nutrition viết hai chương mới dành cho câu chuyện khá dài về ảnh hưởng của thức ăn lên sức khỏe của não bộ.Thật vậy bài báo nói về hai công trình nghiên cứu mới chứng tỏ sự hiện hữu của các mối liên quan giữa việc tiêu thụ acide béo oméga 3 trong thức ăn và việc cải thiện các hiệu năng nhận thức hoặc sự gìn giữ các hiệu năng này ở những người già Nhiều công trình nghiên cứu trước đây đã nhận thấy rằng các chế độ ăn uống nhiều cá hoặc nhiều dầu cá đã liên kết với một tỷ lệ thấp hơn bị chứng sa sút trí tuệ . Còn hai công trình nghiên cứu vừa qua có tính chất đổi mới bởi vì chúng chứng tỏ mối liên hệ giữa việc tiêu thụ acide béo omega 3 và chức năng nhận thức nơi những người không bị chứng sa sút trí tuệ. Công trình này đặc biệt chú ý đến các giai đoạn sớm của sự suy đồi khả năng nhận thức với hy vọng ngăn ngừa sự tiến triển tiến về các giai đoạn của chứng sa sút trí tuệ thật sự và của sự tàn phế và điều này trước khi chúng trở nên không thể hồi phục được. Vậy thì có nên suy nghĩ lại về chế độ ăn uống của não bộ ?, Irwin Rosenberg, chuyên viên về dinh dưỡng ( Boston, USA ), trong bài xã luận của mình đã gợi ý như vậy. « Dẫu sao, ý niệm ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ liên kết với tuổi là một vấn đề có lợi ích toàn cầu ». HIỆU QUẢ PHỤ THUỘC LIỀU LƯỢNG Hai công trình nghiên cứu mới này nói với chúng ta điều gì ? Công trình đầu tiên thực hiện ở Na Uy, đã nghiên cứu mối liên hệ giữa việc tiêu thụ các lượng khác nhau của đồ ăn hải sản (cá và các sản phẩm đánh cá), và các hiệu năng về nhận thức. 2031 người ( 55% phụ nữ ), tuổi từ 70 đến 74 , xuất thân từ dân ở phần phía tây của nước Na Uy, đã được tuyển mộ và đã chịu các trắc nghiệm về khả năng nhận thức ( tests cognitifs ).Theo các kết quả, những người tiêu thụ trung bình mỗi ngày trên 10g cá hoặc những sản phẩm tương tự, có những điểm số (scores) cao hơn nhiều và có những hiệu năng nhận thức ( performances cognitives ) tốt hơn những người ăn dưới 10 g mỗi ngày. Điểm khác đáng lưu ý : việc liên kết này rất tùy thuộc vào lượng được tiêu thụ. Hiệu quả cực đại được nhận thấy đối với một sự tiêu thụ khoảng 75g mỗi ngày. Việc ăn cá ảnh hưởng lên phần lớn các chức năng nhận thức và hiệu quả càng rõ rệt đối với cá không được chế biến ( poisson non préparé ) và cá mỡ ( poisson gras ). Đối với các tác giả, Eha Nurk và các cộng sự viên, nơi những người già, một chế độ ăn nhiều cá và các sản phẩm đánh cá được liên kết với những hiệu năng nhận thức tốt hơn và điều này tùy thuộc lượng được tiêu thụ. Công trình nghiên cứu thứ hai của Hoà lan là công trình nghiên cứu thăm dò. Carla Dullemeijer và các cộng sự viên đã đánh giá sự liên hệ giữa acide béo polyinsaturé (AGPI) có chuỗi rất dài và những hiệu năng về nhận thức trong 5 lãnh vực. Các nồng độ của acide béo được đo vào lúc bắt đầu công trình nghiên cứu nơi 807 đàn ông và phụ nữ, tuổi từ 50 đến 70. Các hiệu năng nhận thức đối với sự ghi nhớ (mémorisation), tốc độ cảm giác vận động (vitesse sensori –motrice ) và hiệu năng xử lý thông tin và sự lưu loát ngôn từ đã được đánh giá vào lúc khởi đầu công trình nghiên cứu và 3 năm sau đó. Các kết quả cho thấy rằng những nồng độ cao AGPI cho phép tiên đoán một sự suy đồi xảy ra ít hơn trong vận tốc cảm giác vận động.Trái lại, chúng không cho phép tiên đoán những thay đổi trong trí nhớ, tốc độ xử lý thông tin hay sự lưu loát ngôn từ trong khoảng thời gian này. “ Chúng ta biết rằng các acide béo oméga-3 chiếm 40% các acide béo của màng phospholipide trong não bộ. Chắc chắn các acide béo này có một tác dụng lên sự vận hành của các thụ thể màng tế bào ( récepteurs membrannaires ) và ngay cả lên sự phát sinh các chất dẫn truyền thần kinh ( neurotransmetteur ) ” Có lẽ các résonances magnétiques và các tomographies par émission de positrons sẽ cho phép biết nhiều hơn về sự vận hành này và sẽ làm sáng tỏ các lý thuyết được đưa ra về hoạt tính của các acide mỡ oméga-3 trong não bộ và giai thích làm sao các acide này có thể làm chậm lại sự thoái hóa thần kinh (neurodégénération). “ Các công trình nghiên cứu về các mối liên hệ giữa dinh dưỡng và sự vận hành của não bộ suốt trong một thời gian dài diễn ra các tiền chứng (prodromes) của thoái hóa thần kinh do tuổi tác, sẽ tạo khả năng cho những can thiệp sớm nhằm đảm bảo sự duy trì chức năng não bộ và sự làm chậm lại tiến triển tiến về chứng sa sút trí tuệ, căn bệnh gây tốn kém về mặt kinh tế và làm giảm chất lượng sống. ”( LE JOURNAL DU MEDECIN 16/11/2007)