|
1/ SIÊU ÂM CHỐNG U XƠ TỬ
CUNG
Điều trị u xơ tử cung không cần phẫu thuật,và do đó không phải mang sẹo do giải phẫu cũng như không cần phải gây mê, từ nay là điều có thể thực hiện được ở Pháp, nhờ kỹ thuật siêu âm được hướng dẫn bởi IRM (imagerie par résonance magnétique). Nhờ nhiệt phóng xuất ra từ các siêu âm, kỹ thuật mới này, được mệnh danh là Exablate 2000, làm hoại tử các huyết quản của u xơ tử cung vốn có rất nhiều mạch máu. Mặc dầu lành tính, tính đến ngày nay, các u xơ tử cung buộc phải thực hiện phẫu thuật vì không đáp ứng với điều trị nội khoa trong 50% trường hợp. 3000 phụ nữ ở Hoa Kỳ và Anh đã được điều trị bởi siêu âm từ gần 6 năm nay với tỷ lệ thành công 75%. Hiện tại ở Pháp, bệnh viện Tours là bệnh viện duy nhất có thiết bị để điều trị theo kỹ thuật mới này
Với kỹ thuật mới này, bệnh nhân vẫn thức tỉnh, nằm dài trong một máy IRM được thích ứng và cặp với một máy đo siêu âm (une sonde à ultrasons). Sau khi đã định vị một cách chính xác vùng cần điều trị nhờ hình ảnh, « người ta « bắn » vào u xơ bằng các phóng xuất siêu âm với một độ chính xác 0,5 mm. Trong các tuần lễ sau đó, thể tích khối u thu nhỏ lại.Và nhiên hậu các cơn đau đớn và sự băng huyết sẽ biến mất ». Giáo Sư François Tranquard, phụ trách phòng siêu âm của bệnh viện Tours đã xác định như vậy. Cùng với các đồng nghiệp, thầy thuốc phụ khoa Henri Marret và chuyên viên quang tuyến thần kinh Denis , ông đã điều trị bệnh nhân đầu tiên vào tháng 7.Thời gian thực hiện kỹ thuật kéo dài (3 giờ) nhưng thời gian bệnh nhân nằm bất động ngắn hơn so với phẫu thuật cắt bỏ tử cung : 24 giờ thay vì 18 ngày !
Exablate 2000 vừa bổ sung hai phép điều trị khác đang được sử dụng : cắt bỏ u cơ (myomectomie : phẫu thuật ngoại khoa nhằm cắt bỏ các u xơ ít lớn ) và thủ thuật gây nghẽn mạch (embolisation des vaisseaux : chích vào mạch máu các bi acrylique (billes d’acrylique) để làm tắc các mạch máu. « Ngoài một vài u xơ tử cung, chúng tôi cũng sẽ điều trị các di căn xương gây đau đớn », nhà chuyên gia xác nhận như vậy. Những can thiệp trên các di căn khác và ngay cả trên vài ung thư đã được được dự kiến.Trung tâm bệnh viên đại học Bordeaux chẳng bao lâu cũng sẽ có được kỹ thuật mới này. Kinh phí : 1 triệu Euro. ( SCIENCES ET AVENIR 10/2007)
2/ BỆNH ALZHEIMER SẼ ĐƯỢC PHÁT HIỆN SỚM HƠN.
Những loại xét nghiệm mới sẽ được sử dụng để phát hiện các triệu chứng sớm và chẩn đoán bệnh trước giai đoạn toàn phát.
Đã đến lúc phải làm tiến hóa các tiêu chuẩn chẩn đoán của bệnh Alzheimer ! Một tập thể quốc tế các thầy thuốc, được điều hành bởi GS Bruno Dubois (Inserm), đề nghị sử dụng hình ảnh não (imagerie cérébrale) và phát hiện phân tử (dépistage moléculaire) để tìm ra căn bệnh sớm hơn và tránh nhầm lẫn bệnh với các dạng sa sút trí tuệ khác. Hiện nay, chẩn đoán dựa trên các xét nghiệm lâm sàng và các trắc nghiệm về trí nhớ.Tuy vậy, các tiến bộ về hình ảnh được thực hiện trong những năm gần đây cho phép phát hiện các biến đổi trong não bộ nhiều năm trước khi xuất hiện các rối loạn quan trọng về trí nhớ. Cũng có thể phát hiện hai phân tử đặc hiệu của bệnh trong nước não tủy trước khi các triệu chứng xuất hiện. Nhờ những xét nghiệm này, người ta có thể chẩn đoán bệnh 3 đến 4 năm sớm hơn hiện nay với độ tin cậy gần 100%. Theo GS Dubois, các tiêu chuẩn mới này là một phương tiện để xử lý tốt hơn các bệnh nhân bị Alzheimer, và trấn an những người không bị bệnh này. Chỉ có điều là việc phát hiện sớm này chỉ sẽ có ý nghĩa khi có thể đề nghị cho bệnh nhân một phép điều trị có hiệu quả. Nhưng không phải luôn luôn là như vậy. ( SCIENCES ET VIE 9/2007)
3/ SAU CÙNG CHÚNG TA BIẾT ĐƯỢC SỐT PHÁT XUẤT TỪ ĐÂU TRONG NÃO
BỘ
Các thụ thể (récepteur) neurone chịu trách nhiệm phát khởi sốt (EP3) vừa được định vị trong vùng tiền thị (aire préoptique) của não bộ. Đây là vùng mãi cho đến ngày nay được biết là can dự vào giấc ngủ. Khám phá của Michael Lazarus (institut de biosciences d’Osaka) có thể cho phép tác động một cách đặc hiệu trên vùng này lúc điều trị. Cơ chế tăng thân nhiệt (hyperthermie) cũng đã được biết đến : sự đột nhập của tác nhân sinh bệnh vào trong cơ thể gây nên một phản ứng dây chuyền đưa đến sự hoạt hóa các thụ thể EP3 và do đó gây nên đáp ứng miễn dịch.( SCIENCE ET VIE 10/2007)
4/ VIỆC NGHIỆN THUỐC LÁ ĐƯỢC ĐỌC TRÊN CÁC GENES CỦA CHÚNG
TA
Về mặt di truyền tất cả chúng ta không bình đẳng khi đối diện với vấn đề cai thuốc lá (sevrage tabagique). Một công trình nghiên cứu của Viện sức khoẻ quốc gia (Hoa Kỳ) chứng minh rằng có đến 30 gènes đóng một vài trò trong khả năng làm ngưng hút thuốc của chúng ta.Thật vậy, việc vận hành của các gènes tỏ ra rất khác nhau nơi những người nghiện thuốc lá thành công ngưng hút thuốc. 30 gène này tương ứng một phần với các gènes đã được biết là có ảnh hưởng lên tính nhạy cảm đối với các chất gây nghiện (không phân biệt là chất nào).( SCIENCE ET VIE 10/2007)
5/ VIRUS GÂY BỆNH CÚM CÓ KHẢ NĂNG BIẾN HÓA NHỮNG TẾ BÀO GỐC … THÀNH
MỠ
Một nghiên cứu của Hoa Kỳ đã chứng tỏ rằng các tế bào gốc (cellules souches : những tế bào có khả năng sinh ra bất cứ loại tế bào nào) hầu như đều được biến đổi thành những tế bào mỡ (cellules graisseuses) khi chúng bị nhiễm bởi adénovirus 36, một siêu vi trùng thông thường của cảm cúm. Khoảng một chục virus đã được chỉ rõ là liên kết với các dạng béo phì (obésité), và công trình nghiên cứu này cho phép quan sát quá trình ở mức tế bào. Ngoài ra chúng ta biết rằng một phần ba những người béo phì đều mang adénovirus 36 trong khi đó chỉ 1/10 phần còn lại của dân chúng là mang virus này mà thôi. ( SCIENCE ET VIE 10/2007)
6/ ECTASY PHÁ HUỶ DÀI LÂU CÁC TẾ BÀO THẦN KINH CỦA CHÚNG
TA
Nhiều năm tháng sau khi đã tiêu thụ ectasy hoặc những métamphétamine khác, vẫn hiện diện nguy cơ phát triển các bệnh thần kinh loại Parkinson.Thật vậy một công trình nghiên cứu của Hoa Kỳ trên chuột đã cho phép chứng tỏ rằng các thuốc ma túy này phá hủy một protéine gọi là GDNF (glial cell line-derived factor). Protéine này thiết yếu cho sự tồn tại của các neurone tiết dopamine.( SCIENCE ET VIE 10/2007)
7/ VÙNG SỢ HÃI (L’AIRE DE LA PEUR)
Để nhận diện những vùng não bộ phản ứng trước một mối đe dọa, Dean Mobbs và các cộng sự viên của University College de Londres đã cho những người tình nguyện chịu một buổi sốc điện (électrochoc). Sốc điện được dùng để phạt những người bị thua trong một trò chơi điện tử (jeu électronique) : những người chơi vừa phải đi qua một mê cung vừa phải tránh một vật ăn mồi (un prédateur) ảo.Trong trường hợp bị tiếp xúc với vật ăn mồi này, những người tình nguyện sẽ nhận một phóng điện (décharge électrique) nhẹ. Suốt trong lúc thí nghiệm, não bộ của những người tham dự được theo dõi bởi IRM chức năng. Kết quả : Tùy theo khoảng cách giữa người tình nguyện với mối hiểm nguy, tình trạng stress sẽ được chi phối bởi các vùng não bộ khác nhau . Khi vật ăn mồi ở xa, chính vùng vỏ não trước trán (cortex préfrontal) hoạt động. Vùng não bộ tiến hóa này, trụ sở của những quyết định được hoạch định và phức tạp, cho phép mỗi cá nhân lập ra chiến lược bỏ chạy tốt nhất. Nhưng ngay khi vật ăn mồi đến gần, lưu lượng máu di chuyển về một vùng cổ hơn về mặt tiến hóa, nằm ở trung tâm não bộ được gọi là chất xám quanh cống (substance grise périaqueducale). Chất xám này là trung tâm trung gian về cảm giác đau đớn và vài chức năng vận động nguyên thủy.Việc xê dịch từ vùng vỏ não trước trán sang chất xám quanh cống thể hiện sự tăng lên của mối hoảng sợ (peur panique) và sự đáp ứng xung động (réponse impulsive). Đối với các nhà nghiên cứu, việc quan tâm nhiều hơn nữa vùng này có thể có những hữu ích trong việc điều trị những người mắc phải vài dạng rối loạn về lo âu (troubles de l’anxiété). ( SCIENCES ET AVENIR 10/2007)
8/ TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO : NHỮNG LỜI HỨA HẸN CỦA LASER
Những kết quả đáng phấn khởi vừa thu được trong điều trị các tai biến mạch máu não do thiếu máu cục bộ (accidents vasculaires cérébraux ischémiques) nhờ sử dụng laser hồng ngoại (laser infrarouge). Nguồn laser này được sử dụng bằng đường qua sọ (voie transcranienne) trong 24 giờ sau khi bị một tai biến mạch máu não không phải do xuất huyết. Kỹ thuật mới này đã được đánh giá trên 100 bệnh nhân với kết quả là khả năng sống sót của các bệnh nhân nhiều hơn so với điều trị cổ điển nhưng không làm gia tăng nguy cơ bị tác dụng phụ nghiêm trọng.Việc vãn hồi tri thức trong một thời gian ngắn cũng như sự phục hồi chức năng sau 3 tháng được thỏa mãn hơn.
Kỹ thuật « kích thích sinh học bằng ánh sáng (photobiostimulation) này sẽ có tác dụng hữu ích bằng cách kích thích các thể hạt (mitochondries) nhưng đồng thời gìn giữ không làm thương tổn các tổ chức não bộ. Vào tháng giêng năm đến, một thử nghiệm mới được tiến hành trên hơn 600 người tình nguyện để cố gắng kiểm chứng các dữ kiện này, sẽ được công bố.( SCIENCES ET VIE 10/2007)
B.S NGUYỄN VĂN THỊNH
|
|
Khoa học kỹ thuật và Đời
sống: Phụ trách TN
