| |
Cha mẹ nào cũng có ước mơ về con cái
như mong con mình được đẹp đẽ, thông minh... Nhưng đối
với nhiều phụ huynh thì không có gì quan trọng hơn là
nuôi dạy sao cho con được trở thành người tốt, biết
được điều phải, điều trái; một đứa con có sự đồng cảm
và ngoan ngoãn tuân theo những luật lệ của gia đình.
Ðể trả lời câu hỏi làm sao phụ huynh có thể giúp trẻ
con thấm nhuần tinh thần đạo lý khi mà vấn đề này là
một đặc điểm khó tìm kiếm nơi con người, trong một bài
báo của tác giả Karen Springen trên tờ Newsweek mới
đây, bác sĩ tâm lý David Elkind thuộc trường Tufts
University nói rằng: “Phương cách tốt nhất để con cái
trở nên một người đạo đức là chính cha mẹ phải là
người đạo đức. Nếu phụ huynh là người thành thật, tư
cách, cởi mở và có tâm hồn vị tha thì trẻ con sẽ học
hỏi những điều này từ họ.”
Trong cái đời sống quay cuồng của thế giới điện tử
ngày nay, những mẫu người có thể làm gương cho trẻ con
noi theo thật là khó kiếm, trong khi đó việc trẻ con
phạm tội thì lan tràn khắp nơi; do đó, việc nuôi dạy
con cái có được một đời sống đạo đức là một vấn đề
khẩn cấp của xã hội. Dĩ nhiên, đạo lý không thể xuất
hiện trong một đêm mà nó sẽ cần thời gian.
Bác Sĩ Nhi Khoa Barbara Howard, một chuyên viên về sự
phát triển của lối cư xử ở trẻ con thuộc trường John
Hopkins University School of Medicine nói: “Phụ huynh
đều biết rằng ngay cả những đứa trẻ con rất nhỏ cũng
đã có thể học hỏi được những cách cư xử hay thái độ
tốt. Từ 1 đến 2 tuổi, chúng hiểu rằng có những luật
lệ, nhưng chúng chỉ tuân theo những luật lệ này khi có
người lớn giám thị. Sau 2 tuổi, trẻ bắt đầu tuân theo
luật lệ, dĩ nhiên chỉ tương đối, khi có mặt người lớn
hay không. Và theo thời gian, người ta tiếp tục học
hỏi và suy diễn về vấn đề đạo đức suốt cả cuộc đời của
họ.”
Những chuyên viên về trẻ con đồng ý là để có tinh thần
trách nhiệm, trẻ con phải có cả hai trạng thái cảnh
giác vừa tâm lý, vừa nhận thức về những điều phải,
điều trái - có nghĩa là trong cả trái tim và cả trong
cái đầu, chúng phải biết mình làm điều không phải.
Phụ huynh cũng cần biết rằng, cho dù có cố gắng đến
mấy đi nữa, quí vị cũng không thể bắt buộc con cái trở
nên đạo đức. Tuy nhiên, quí vị có thể hướng con đi đến
một con đường ngay thẳng và đúng đắn.
1/ Ðịnh giá trị
Phụ huynh cần tự đặt câu hỏi là những phẩm chất tinh
thần nào quan trọng nhất trong đời sống của quí vị,
chẳng hạn như sự thành thật hay cần cù làm việc, ích
kỷ hay vị tha...? Và quí vị hãy thực hiện những điều
mà quí vị muốn con cái làm như vậy.
Ông Joseph Hagan, giám đốc của cơ quan Ameriacn
Academy of Pediatrics cho biết: “Nếu phụ huynh làm
việc thiện nguyện trong cộng đồng và đem con theo thì
con quí vị sẽ làm y nhu vậy. Còn nếu quí vị ‘chửi thề’
khi bị vấp té, thì quí vị biết là con cũng sẽ nói gì
khi tới phiên nó bị té ngã rồi chứ gì?
2/ Khen ngợi những cách cư xử tốt của con
“Chú ý khen con khi chúng có một thái độ hay hành động
tốt.” Cả hai vị Bác Sĩ Tâm Lý Kori Skidmore và Bác Sĩ
Nhi Khoa Gary Gardner thuộc Children's Memorial
Hospital ở Chicago đều đề nghị cha mẹ như vậy. Thay vì
chê và la rầy con về căn phòng bừa bãi của chúng thì
khen cái góc phòng bày biện ngăn nắp. Hãy cố gắng giữ
sự sáng suốt và bình tĩnh.
3/ Lợi dụng bất cứ lúc nào để dạy dỗ con
Khi con lượm được một tờ giấy bạc 10 đồng trước một
cửa tiệm, dù cho nó chỉ mới có 3 hay 4 tuổi, phụ huynh
cũng nên giải thích cho con về giá trị của tiền bạc,
nhưng đồng thời cũng nói cho con biết là tiền đó không
phải của chúng, do đó phải đem giao cho người chủ
tiệm, để nếu người bị rớt tiền trở lại tìm thì họ sẽ
vui lắm.
Cha mẹ cũng có thể dùng những câu chuyện ngụ ngôn hay
là những câu chuyện trong kinh sách để làm sáng tỏ hơn
điều mình muốn dạy dỗ con.
4/ Hãy cùng con xem những gì nó theo dõi
Bà Karen Bohlin, giám đốc của Boston University Center
nhắc nhở phụ huynh là những trẻ con coi những phim ảnh
bạo động hay tình dục bừa bãi trên TV mà không có sự
kiểm soát của họ, chúng thường hay bị ảnh hưởng về
cách đối xử hay ăn nói không đứng đắn với người khác
từ phim ảnh đó. Trẻ con thường hay bốc đồng, không suy
nghĩ chín chắn, vì vậy chúng cần được hướng dẫn để tạo
những thói quen tốt.
5/ Thảo luận về những hậu quả
Phụ huynh có thể hỏi con cái trong việc chọn lựa một
hình phạt công bằng. Chẳng hạn như vì nó làm một điều
lỗi thì nó sẽ tự động không được xem TV. Giáo Sư
Marvin Berkowitz về giáo dục tính tình ở University of
Misouri St.Louis nói rằng trẻ con học hỏi và biết được
rằng tiếng nói của chúng cũng có giá trị. Cha mẹ nên
cho phép con chọn lựa, thí dụ như chọn sẽ ăn gì cho
bữa ăn trưa, như vậy sẽ giúp con có những chọn lựa
đúng sau này.
Còn Bác Sĩ Gia Ðình Nancy Dickey, giám đốc của một
trung tâm thông tin cho bệnh nhân có tên “Medem” trên
Internet thì nhận xét rằng nếu lúc 2, 3 tuổi trẻ không
biết chọn lựa “peanut butter hay jelly” để ăn, thì có
nghĩa là chúng khó chọn lựa sẽ uống thức uống gì khi
lên đến tuổi 14, 15 tuổi.
6/ Giúp con nhìn ra được những ý kiến khác biệt
Giáo Sư Barbara Howard ở trường John Hopkins đề nghị
cha mẹ là khi thấy đứa con lớn lay em mình mạnh quá
chỉ vì muốn được chú ý, thì hãy nói với nó là “con làm
em đau và khóc, thử tưởng tượng nếu con cũng bị người
khác lay như vậy thì sao?”
Còn khi con lớn hơn, ở tuổi 12, 13, cha mẹ có thể nhắc
nhở con việc đến nhà bạn chơi về trễ làm mẹ lo, đã
chứng tỏ nó không cần nghĩ đến tình cảm của người
khác.
Không nên la rầy quá đáng nhưng chỉ hỏi nó cảm thấy
như thế nào nếu bạn đi đâu mà không nói cho nó biết?
Cuối cùng, cái bài thi trắc nghiệm đúng nhất về một
đứa trẻ có đạo đức là gì? Chính là nhìn vào thái độ và
cách cư xử của nó khi không có cha mẹ nó ở đó.
(Oanh Thơ - Viết theo Newsweek - Nguoi Viet)
|
|
Công
việc:
