Nhân
tài Việt Nam mạnh
gì, yếu gì?
Tài
năng ‘chưa gọt giũa’ ở
Việt Nam nằm trong giới
thanh niên mới tốt nghiệp
ngành công nghệ thông tin,
thông minh, tham vọng, học
nhanh và dễ thích nghi với
môi trường làm việc mới và
thử thách mới.
Nhưng
họ cũng bị phê bình
là còn nặng về kiến
thức hàn lâm, và thiếu
lòng trung thành với công
ty.
Đó
là ý kiến ông Albert
Ellis, từ công ty Harvey
Nash có hơn 10 năm hoạt
động tại Việt Nam trong
ngành viết và gia công
phần mềm công nghệ thông
tin.
Trả
lời BBC bên lề hội
thảo về Thanh niên, tại
London, ông Albert Ellis
cho rằng: “Tài năng trẻ
Việt Nam nghĩ sao nói vậy,
nói sao làm vậy và đầu tư
nhiều vào học vấn và đó là
giá trị truyền thống cốt
lõi của người Việt Nam."
Ở điểm này, Việt Nam
chia sẻ các giá trị
chung của châu Á.
Ưu
và khuyết
Giáo
sư Ruth Kattumuri, Đồng
chủ tịch Trung tâm nghiên
cứu Châu Á của Trường Kinh
tế London (London School
of Economics) nhấn mạnh
truyền thống hiếu học của
người Châu Á.
"Các gia đình Châu Á dốc
hết vốn liếng đầu tư vào
chuyện học hành của con
cái. Đó là truyền thống
hiếu học lâu đời tại đây.",
bà Kattumuri nói.
Tuy
nhiên, ông Albert Ellis
cũng đã chỉ ra hai điểm
khuyết cơ bản của 'nhân
tài chưa gọt giũa' của
Việt Nam.
Một
là thiếu kỹ năng ngôn ngữ,
đặc biệt là tiếng Anh -
ngôn ngữ giao dịch thương
mại quốc tế ngày nay, hay
tiếng Đức, Pháp - các ngôn
ngữ thường được dùng tại
thị trường Châu Âu.
Hai
là thanh niên Việt Nam
vẫn thiếu tư duy ứng dụng
lý thuyết đã học vào thực
tiễn để hái ra tiền.
"Nhân
viên ở châu Âu
thường rất
trung thành, còn
ở châu Á trung
thành, chung
thủy là giữa
người với người
chứ không phải
với công ty"
Theo ông, phần lớn các
sinh viên mới ra trường
hay nặng về kiến thức hàn
lâm học thuật, và thiếu óc
nhạy bén kinh doanh để
biến công nghệ thành các
sản phẩm mang lại lợi
nhuận cho công ty.
Khi
được hỏi, nếu có cơ hội
nói chuyện với các sinh
viên Việt Nam ngày khai
giảng thì ông sẽ dặn dò họ
điều gì, ông Ellis nói:
"Tôi sẽ nói với họ hai
điều. Điều một là: chúng
tôi cần những người không
quá nặng về lý thuyết. Bản
thân thông tin không có
giá trị gì cả. Giá trị
chính nằm ở khả năng tư
duy ứng dụng thông tin đó.
Ông
nói tiếp: "Lấy ví dụ về
công cụ của người thợ mộc.
Bản thân cái bàn mài không
có giá trị vật chất gì cao,
chính kỹ năng, khối óc của
người thợ mộc khi sử dụng
nó để tạo ra sản phẩm đẹp
mới đáng giá. Nói tóm lại,
kiến thức không có giá trị.
Chính kỹ năng, tư duy sáng
tạo mới có giá."
"Điều thứ hai là: hãy đầu
tư vào thái độ giao tiếp,
thiết lập quan hệ với mọi
người, nhất là với khách
hàng. Khác với các nước
Châu Âu, đặc biệt là Hoa
Kỳ, dịch vụ khách hàng,
khả năng giao tiếp với
khách hàng của Châu Á vẫn
còn tụt hậu hơn."
Albert Ellis, Giám đốc
điều hành Harvey Nash.
‘Không chung thủy'
Ông
Ellis kể lại kinh
nghiệm làm việc tại
Việt Nam khi công ty của
ông chú trọng vào việc xây
dựng thương hiệu mạnh mình.
Theo ông, người Việt Nam
nói riêng và người Châu Á
nói chung rất 'sính'
thương hiệu.
Nếu
danh tiếng của công ty tốt
và to, điều kiện làm việc
tạo nhiều thách thức mới
cho nhân viên thì công ty
đó nghiễm nhiên trở nên
sáng giá hơn.
Bên
cạnh đó, công cụ quan
trọng thứ hai là tiền
lương. Ở thị trường Việt
Nam lạm phát cao như hiện
nay, tiền lương là yếu tố
cốt lõi.
Nhìn
vào danh sách các vị trị
vừa được tuyển dụng tại
công ty này, mức lương tối
thiểu cho kỹ sư là 400-700
đô la, và tối đa là
10.000-10.833 đô la cho vị
trí giám đốc nghiên cứu.
Nhưng
có lẽ thương hiệu và tiền
lương là con dao hai lưỡi.
Nếu thương hiệu và lương ở
nơi khác cao hơn thì các
nhân tài cao Việt Nam, lúc
không còn ở dạng 'thô' nữa
có thể dễ dàng từ giã công
ty cũ của mình.
"So với Châu Âu, nhân viên
ở đấy có thể làm việc cho
một công ty tới 10-20 năm,
rất trung thành. Còn ở
Châu Á thì chuyện trung
thành, chung thủy là giữa
người với người với nhau,
chứ không phải với công ty.
“Nếu công ty không thỏa
mãn một số đòi hỏi của họ,
thì họ có thể dễ dàng bỏ
đi hoặc tìm hợp đồng mới
tốt hơn."
Về
tầm quan trọng của thị
trường nhân tài Việt
Nam, ông Ellis đánh giá:
“Việt Nam là quốc gia đông
dân thứ tư tại Châu Á, với
hơn 88 triệu dân chỉ sau
Trung Quốc, Ấn Độ và
Indonesia. Hơn 60% dân số
Việt Nam dưới 30 tuổi. Nếu
đem dời cả nước Việt Nam
tới Châu Âu thì 'nước này
sẽ trở thành quốc gia đông
dân nhất và trẻ nhất Châu
Âu”.
Phỏng
vấn tại hội thảo về đề
tài Thanh niên do Asia
House ở London tổ chức,
ngày 01/11/2011. Asia
House là tổ chức phi lợi
nhuận, phi chính trị được
thành lập tại London vào
năm 1996 để tăng cường
hiểu biết văn hóa giữa các
quốc gia Châu Á với Anh.
(Theo BBC 3/11/2011)