|
NHỮNG KIẾN TRÚC VĂN HÓA TUYỆT
VỜI CỦA ABU DHABI
(Nguyễn Xuân Quang)
Như đã biết Abu Dhabi cùng với Dubai là hai tiểu quốc
quan trọng nhất trong bẩy tiểu quốc của Ả Rập Thống
Nhất Emirates (United Arab Emirates) nằm ở phía nam
Vịnh Ả Rập (Vịnh Ba Tư cũ).
Ả Rập ngữ Abu có nghĩa là Bố, Cha. Phân tích Abu có A-
và -bu.Theo duy dương, A chỉ những lãnh tụ phái nam
thuộc dòng nọc, mặt trời như Atum, Atom, Aton, Adam,
Allah... (xem Tự Điển Tương Đồng Việt và Anh Ngữ), tên
các vị thần, lãnh tụ nam giới thuộc ngành nọc dương
mặt trời của Maya đều khởi đầu bằng chữ Ah.... Việt
ngữ cổ A-Đuốk là tên Hùng Vương (Bình Nguyên Lộc), cổ
ngữ Việt áng là cha... Còn -bu liên hệ với Việt ngữ pu-
, bố... Abu liên hệ với Anh ngữ abbot, tu viện trưởng.
Ả Rập ngữ Dhabi là con hươu. Abu Dhabi là Cha Hươu, Bố
Hươu. Theo một truyền thuyết vùng này có loài hươu
zaby nên mới có tên là Bố Hươu Abu Dhabi. Ngày xưa,
Abu Dhabi có tên là milh (Ả Rập ngữ có nghĩa là “muối”)
vì là vùng nước mặn. Ngày nay một hòn đảo còn có tên
là Milh. Ta thấy milh biến âm với Việt ngữ muối, mặn.
Abu Dhabi là tiểu quốc giầu mạnh nhất trong À Rập
Thống Nhất Emirates. Abu Dhabi vững về tài chánh hơn
Dubai vì có nhiều dầu hỏa hơn Dubai, mỗi ngày bơm lên
ba triệu thùng dầu thô, là nhà sản xuất dầu lớn nhất
thế giới, ước tính có hơn 9% số dầu dự trữ thế giới.
Như đã biết lãnh tụ Khalifa của Abu Dhabi đã bỏ ra 10
tỉ Mỹ kim để cứu Dubai và Emirates ra khỏi cơn khủng
hoảng tài chánh năm 2009 vừa qua.
Thành phố Abu Dhabi là thủ đô của Ả Rập Thống Nhất
Emirates, một thành phố sa mạc rất xanh tươi. Chính
quyền Abu Dhabi đã cho trồng hàng triệu cây kè và các
cây thuộc họ cây keo acacia ít cần nước theo kỹ thuật
trồng cây tân tiến qua hệ thống nhỏ nước vào ngay phần
rễ của cây. Abu Dhabi là nơi cư ngụ của các hoàng gia
Emirati. Theo Fortune và CNN là thành phố giầu nhất
thế giới.
Nhưng hiện nay Abu Dhabi lại không nổi tiếng trên thế
giới bằng Dubai, ít ai biết đến Abu Dhabi. Sở dĩ như
vậy là vì Sheikh Khalifa có đầu óc bảo thủ hơn Sheikh
Mohamed của Dubai. Dĩ nhiên có sự cạnh tranh hay hơn
nữa là sự ganh ghét nhau. Bằng chứng là việc Sheikh
Khalifa bỏ ra 10 tỉ Mỹ Kim cứu giúp Dubai và Emirates
nhưng bắt Dubai phải đổi tên toà nhà cao nhất thế giới
của Dubai thành tòa nhà lấy tên ông là Burj Khalifa.
Đây là nỗi đau một đời của Sheikh Mohamed, nếu không
muốn nói là ông ôm hận một đời với anh láng giềng cho
vay tiền và bắt chẹt mình. Việt ngữ có từ đôi hận thù
tức hận = thù. Khi đã ôm hận thì dễ ôm thù. Hận thù.
Trong quá khứ Dubai và Abu Dhabi cũng đã từng có vấn
đề tranh chấp biên giới.
Hiển nhiên Abu Dhabi cảm thấy “nóng mặt” vì anh tiểu
quốc tỉ phú nghèo láng giềng Dubai xài tiền vung vít
trở thành nổi tiếng khắp hoàn vũ hơn mình. Abu Dhabi
dĩ nhiên không chịu thua, vùng lên tranh đua với
Dubai. Cũng như Dubai, Sheikh Khalifa của Abu Dhabi
muốn một ngày nào đó thoát ra ngoài cái vòng giầu có
nhờ vào dầu hỏa (vì một ngày nào đó dầu sẽ hết hay
không còn là một thứ năng lượng thiết yếu).
Phải cạnh tranh. Nhưng Abu Dhabi đã khôn ngoan chọn
một con đường hầu Abu Dhabi và Dubai cùng sống còn,
cùng sống vững sống mạnh, cả hai dựa vào nhau mà sống,
không giết nhau mà sống, nghĩa là không làm cùng một
thứ, không đi cùng một con đường để một mất một còn
với nhau. Abu Dhabi chọn một con đường khác khiến có
sự khác biệt hoàn toàn giữa Abu Dhabi và Dubai cũng
như khác với các điểm du lịch khác trong vùng. Sự khác
biệt này rất cách biệt.
Abu Dhabi chọn con đường phát triển văn hóa. Những
kiến trúc văn hóa thật là tuyệt vời, siêu đẳng giống
như những kỳ quan sẽ giúp Abu Dhabi đứng riêng biệt ra
hẳn một góc trời so với các nước trong vùng Vịnh Ả Rập.
Những kiến trúc văn hóa gồm có văn hóa Hồi giáo và văn
hóa không Hồi giáo khác của nhân loại.
Kiến Trúc Văn hóa Hồi Giáo
Nói tới kiến trúc văn hóa Hồi dĩ nhiên phải nói tới
đền thờ Hồi giáo. Abu Dhabi đã bỏ ra cả tỉ Mỹ kim xây
ngôi đền vĩ đại mầu trắng được đặt tên theo tên vị
sáng lập và là vị tổng thống đầu tiên của Ả Rập Thống
Nhất Emirates là Sheikh Zayed Bin Sultan Al Nahyan.
Ông cũng được mai táng tại đây.
Đây là ngôi đền lớn nhầt của Ả Rập Thống Nhất
Emirates, một tác phẩm kiến trúc nghệ thuật Hồi siêu
đẳng pha trộn giữa kiến trúc Ả Rập, Mughal và Moorish.
Mặt bên Đền Lớn Sheikh Zayed Bin Sultan Al Nahyan (ảnh
của tác giả).
Những cổng vòng cung mang sắc thái Moorish và những
tháp nhọn minaret đặc thù Ả Rập cổ điển.
Lưu ý đền có bốn tháp nhọn minaret. Xin nhắc lại là
biểu tượng của một ngôi đền Hồi giáo là những mái vòm
hình củ hành tây và các tháp nhọn. Bất cứ ngôi đền Hồi
giáo nào cũng phải có mái vòm và tháp nhọn. Bất cứ một
kiến trúc Hồi nào có mái vòm và tháp nhọn thì đó là
một ngôi đền, một kiến trúc thờ phượng. Những kiến
trúc nào chỉ có mái vòm mà không có tháp nhọn thì
không thể là một ngôi đền mà thường là một kiến trúc
đài tưởng niệm hay nhà mồ, thấy rất nhiều trong một
nghĩa trang Hồi. Dĩ nhiên trong Hồi giáo hai kiến trúc
mái vòm và tháp nhọn này mang ý nghĩa được giải thích
theo giáo lý Hồi giáo ví dụ như tháp nhọn cao cho là
dùng để làm đài cao loan báo giờ giấc cầu nguyện chằng
hạn. Thật ra đây chỉ là một ứng dụng theo diện duy tục
(nếu dùng tháp để kêu gọi cầu nguyện, thường chỉ cần
một tháp là đủ tại sao phải cần tới hai hay bốn cái
tháp?). Nếu nhìn dưới lăng kinh Vũ Trụ giáo dựa trên
nòng nọc, âm dương thì mái vòm biểu tượng cho nòng, âm,
bầu không gian và tháp nhọn biểu tượng cho cho nọc,
dương, mặt trời, tức nòng nọc, âm dương, vũ trụ, càn
khôn (xin hhắc lại Vũ Trụ giáo là tôn giáo cổ nhất của
nhân loại còn để lại nhiều di sản trong các nền văn
minh và trong các tôn giáo lớn xưa và nay. Hồi giáo là
một tôn giáo sinh sau đẻ muộn). Nhà mồ mái vòm mang ý
nghĩa là vòm hư vô, vòm không gian, vòm vũ trụ, người
chết chôn trong mồ mái vòm giống như trong ngôi mộ mái
vòm hình trứng của Việt Nam, là chôn trong lòng mẹ, dạ
con (tử cung) của hư vô, vũ trụ để trở về với hư vô,
vũ trụ hầu được tái sinh hay sống đời hằng cửu.
Đền ở đây có bốn tháp nhọn biểu tượng cho cho tứ tượng,
tứ phương mang nghĩa sinh tạo đúng hơn cho là bốn tháp
dùng để kêu gọi cầu nguyện (ngày nay với máy phóng
thanh, một tháp là đủ).
Dĩ nhiên sau này các kiến trúc sư đã đi xa hay không
hiểu ý nghĩa tín ngưỡng nguyên thủy đã vẽ số vòm và số
tháp có khi theo vẻ đẹp nghệ thuật không còn theo
triết thuyết Vũ Trụ Tạo Sinh nữa.
Cũng xin nhắc lại là trong một đền Hồi giáo chỉ được
phép trang trí bằng hình hoa lá và hình thư pháp Ả Rập
thường trích từ kinh Koran, tuyệt nhiên không có hình
người hay thú vật. Ở đây sân cẩm thạch khảm đá quí
hình hoa lá. Tường cẩm thạch khảm các loại ngọc mầu
hình hoa lá.
Ngôi đền này mở cửa cho du khách vào xem. Phái nam chỉ
phải cởi giầy để bên ngoài nhưng phụ nữ phải mặc trang
phục phụ nữ hồi.
Dĩ nhiên trong đền mới là những kiệt tác phẩm nghệ
thuật Hồi. Những trang trí, họa hình Hồi giáo được các
tay nghề tài ba mướn từ Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, những hình
khảm ngọc, đá quí, xà cừ do các tay nghề thượng thặng
từ Trung Hoa thực hiện...
Những tác phẩm thủy tinh như đèn trần, cửa kình mầu do
hãng làm đồ pha lê nổi tiếng thế giới là Swarovski chế
tạo...
Trong một đền Hồi giáo, điện thờ chính bao giờ cũng
hướng về Mecca, không có bàn ghế ngồi mà chỉ có thảm
để quì cầu nguyện.
Thảm ở đây là một tấm thảm nguyên chiếc (không ráp nối)
lớn nhất thế giới do một công ty thảm Iran dệt và do
nghệ sĩ người Iran Ali Khaliqi họa kiểu. Thảm do 1.200
thợ dệt làm với 2.268.000.000 nút dệt.
Các tín đồ hàng hàng lớp lớp chen vai thích cách cầu
nguyện. Tất cả ngang hàng, bình đẳng, huynh đệ với
nhau trong lúc cầu nguyện. Đàn bà trước đây không được
bước chân vào giáo đường. Có người hướng dẫn viên du
lịch giải thích rằng nếu cho phái nữ vào ngồi chung
cầu nguyện với phái nam, thì khi phái nữ chổng mông
cầu nguyện làm chia trí người nam ngồi ở phía sau. Về
sau, phái nữ viện lý do là phái nữ cũng đầy rẫy tội
lỗi như phái nam nên đòi quyền phải được đi cầu nguyện
ở đền thờ như phái nam, cuối cùng thấy cũng có lý nên
phái nữ cũng được cho vào cầu nguyện trong đền thờ
nhưng phải ở một khu riêng biệt tránh làm cho phái nam
nghĩ đến tội lỗi trong lúc cầu nguyện...
Và còn nhiều nữa...
-Kiến Trúc Văn Hóa Nhân Loại Không Hồi giáo.
Abu Dhabi đã dành một hòn đảo làm Khu Văn Hóa trong đó
có cả văn hóa không Hồi giáo.
Đó là đảo Saadiyat, có nghĩa là đảo Hạnh Phúc, đảo
cách bờ khoảng 500 mét, với kinh phí là 27 tỉ Mỹ Kim,
dự trù hoàn tất vào năm 2030.
Đến năm 2020, đảo Hạnh Phúc bên cạnh những dự án văn
hóa siêu đẳng sẽ trở thành một cộng đồng cư trú và
trung tâm du lịch thượng đẳng với một khách sạn loại 7
sao cùng với 29 khách sạn sang trọng khác, hai sân
golf...
Một cây cầu mang tên Sheikh Khalifa nối đảo với đất
liền và với phi trường bằng một đường cao tốc 10 giải
đường, kinh phí xây cất là 250 triệu Mỹ kim.
Dự án Phân Khu Văn Hóa Đảo Hạnh Phúc là chỗ tập trung
các trung tâm văn hóa lớn nhất thế giới do Guggenheim
foundation ở New York thiết kế. Chính phủ Abu Dhabi hy
vọng thiết kể đảo Saadiyat của Gehry sẽ làm cho Abu
Dhabi vang danh thế giới.
Phân Khu Văn Hóa gồm có năm trung tâm văn hóa siêu
hiện đại trông giống như trong các phim ảnh khoa học
giả tưởng, nhô lên khỏi mặt nước do các kiến trúc sư
lừng danh thế giới vẽ kiểu.
Mô hình Phân Khu Văn Hóa Saadiyat (ảnh của tác giả)
Năm trung khu văn hóa đó là:
. Bảo Tàng Viện Guggenheim Abu Dhabi do Frank Gehry Vẽ
Kiểu.
Bảo tàng viện Abu Dhabi Guggenheim lớn nhất thế giới
được thiết kế bởi kiến trúc sư người Hoa Kỳ Frank O.
Gehry, người đã vang danh thế giới sau khi vẽ kiểu bảo
tàng viện Bilbao Guggenheim ở Bilbao, Tây Ban Nha năm
1997 (chỉ có hơn mười năm mà đã có hơn 10 triệu khách
viếng thăm).
Bảo Tàng Viện Guggenheim Abu Dhabi do Frank O. Gehry
vẽ kiểu
(ảnh chụp từ hình xây cất của tác giả)
.Bảo tàng Viện Louvre Abu Dhabi do Jean Nouvel vẽ kiểu.
Bảo tàng Viện Louvre Abu Dhabi do Jean Nouvel vẽ kiểu
(ảnh chụp từ mô hình của tác giả)
Lần đầu tiên trong lịch sử ngành bảo tàng viện, Abu
Dhabi đã thuyết phục Paris phân nhánh Bảo Tàng Viện
Louvre tới Abu Dhabi. Tổng thống Pháp Sarkozy đã khôn
khéo vươn vòng tay văn hóa Pháp tới vùng Vịnh ký hiệp
ước văn hóa ba mươi năm với Abu Dhabi vào năm 2007
trong đó có cả sự phân nhánh Viện Bảo Tàng Louvre tới
Abu Dhabi. Bảo tàng Louvre Paris sẽ luân phiên cho chi
nhánh Louvre Abu Dhabi thuê các bộ sưu tập.
Dự án xây chi nhánh Louvre Abu Dhabi dự trù là một tỉ
Mỹ Kim do Jean Nouvel thiết kế và do công ty Đức Bauer
xây cất.
Khi Bảo Tàng Viện Louvre và Guggenheim hoàn tất vào
năm 2012, Công Ty Phát Triển-Đầu Tư Du Lịch ước tính
Đảo Hạnh Phúc sẽ tiếp đón khoảng 2.7 triệu du khách
mỗi năm và sẽ là chỗ cư ngụ của 160.000 cư dân.
.Trung Tâm Trình Diễn Nghệ Thuật (Performing Arts
Centre) do Zaha Hadid Vẽ Kiểu.
Trung Tâm Trình Diễn Nghệ Thuật (Performing Arts
Centre) do Zaha Hadid (ảnh chụp từ hình mô hình của
tác giả)
Trung Tâm Trình Diễn Nghệ Thuật do nữ kiến trúc sư
Zaha Hadid người Anh gốc Iraq vẽ kiểu lấy ý từ một
loài thảo mộc mọc trong sa mạc trông giống hình con
biến hình trùng amíp.
.Bảo Tàng Viện Hải Dương Học do Tadao Ando Vẽ Kiểu.
Bảo Tàng Viện Hải Dương Học do Tadao Ando Vẽ Kiểu
(ảnh chụp của tác giả từ hình xây cất)
Tadao Ando là kiến trúc sư đứng đầu của Nhật Bản. .Bảo
Tàng Viện Quốc Gia Sheikh Zayed do Lord Norman Foster
vẽ Kiểu.
Đây là một bảo tàng có trọng tâm về truyền thống văn
hóa của Ả Rập Thống Nhất Emirates, của những cư dân sa
mạc Bedouin, về con người của Sheikh Zayed và của Hồi
giáo nói chung. Bảo tàng viện chú trọng về môi trường
(phong cảnh, thực và động vật, khoáng sản của Ả Rập
Thống Nhất Emirates và Trung Đông...), di sản (của dân
sa mạc Bedouin ở ven biển khác với các nơi khác ở
Trung Đông), thống nhất (vai trò của Sheikh Zayed
trong việc thống nhất Emirates), giáo dục (giới thiệu
truyền thống Ả Rập cổ Trung Đông có từ bẩy ngàn năm...),
chủ thuyết nhân loại (giữa đạo Islam, nghệ thuật và
văn hóa Hồi với thế giới).
Mục đích của hai viện bảo tàng Sheikh Zayed và Hải
Dương Học này là để giữ thế cân bằng với bảo tàng viện
Guggenheim và Louvre, tạo ra một sự giao lưu văn hóa
hài hòa giữa Hồi giáo và thế giới.
NHỮNG DỰ ÁN NGHỆ THUẬT VĂN HỌC KHÁC CỦA ABU DHABI
Phân khu văn hóa còn có những cơ sở cho nghệ thuật,
kiến trúc, trình diễn, cộng đồng và các hội họp giáo
dục.
Abu Dhabi cố thực hiện một giấc mơ cho nghệ thuật Ả
Rập, một hiện trường mới ở Trung Đông.
Hơn thế nữa, ngoài các bảo tàng viện, trung tâm trình
diễn nghệ thuật, văn hóa, Abu Dhabi còn có những phân
nhánh của các đại học lừng danh thế giới như New York,
Sorbone (Pháp).... Ta thấy rõ phân khu văn hóa này
ngoài mục đích thu hút du lịch thế giới còn có mục
đích đóng góp vào sự đầu tư giáo dục cho dân Abu Dhabi
và trong vùng cũng như cung cấp cho họ nhiều công ăn
việc làm chuyên nghiệp.
Abu Dhabi đã chọn một bước tiến khôn ngoan đầy hữu ích
cho thế giới Ả Rập.
Phân khu văn hóa này sẽ lôi cuốn thế giới chú ý tới Ả
Rập Thống Nhất Emirates và biến Trung Đông thành một
trục văn học nghệ thuật mới. Cánh cửa đã mở ra giữa
thế giới Hồi và thế giới bên ngoài. Tuổi trẻ Hồi có cơ
may sống hài hòa với phần còn lại của nhân loại và
ngược lại thế giới bên ngoài không còn thấy thế giới
Hồi chỉ toàn là bạo lực, khủng bố. Abu Dhabi và Dubai
đã làm đẹp cho bộ mặt Hồi giáo.
Thương nhân và du khách đến Dubai vì các thương vụ,
tài chính, ăn chơi, du hí, hưởng thụ các thú vui
nghiêng nhiều về thân xác thì không thể không ghé qua
Abu Dhabi thưởng thức những món ăn tinh thần văn hóa
thượng đẳng có một không hai này. Trong tương lai có
thể Abu Dhabi là trạm tới trước rồi sau đó du khách
mới ghé thăm Dubai sau.
|
|
|
