Một tín ngưỡng của người bản xứ dựa trên sự tôn kính và thờ phụng các đấng thiên nhiên như mặt trăng, mặt trời, rừng núi, sông ngòi, hoặc hiện tượng tự nhiên như giông bão. Đạo Shinto không người sáng lập, không có học thuyết hay giáo điều. Thời xa xưa, người Nhật tin rằng thần thánh là những thực thể vô hình, có quyền năng thống trị thiên nhiên và họ trú ngụ trong thế giới của tự nhiên.
Những vị thần (kami) này luôn ẩn mình và truyền tải các thông điệp đến loài người qua những biến đổi của thiên nhiên. Về sau, đạo Shinto cũng thờ phụng tổ tiên và các anh hùng thời cổ. Theo tương truyền, có tất cả tám triệu vị thần và nữ thần trong đạo Shinto. Vì vậy, bất cứ điều gì cũng có thể tượng trưng cho một vị thần. Và điều quan trọng trong đạo Shinto chính là sự tinh khiết. Người thờ cúng phải tắm gội sạch sẽ và tẩy uế. Đạo Phật được du nhập vào Nhật Bản vào thế kỷ thứ 6. Lúc bấy giờ, Phật giáo Nhật Bản sơ khai bắt đầu được hình thành.
Khi đạo Phật du nhập vào Nhật Bản đã xảy ra một số xung đột với đạo Shinto. Vì thế, đạo Phật đã quy ước một học thuyết đặc biệt để hòa nhập hai tôn giáo, học thuyết này khẳng định các vị thần trong đạo Shinto chính là hiện thân của Đức Phật và Bồ Tát. Trong các gia đình điển hình ở Nhật, bạn sẽ thấy có hai bàn thờ, một dành cho đạo Shinto và một dành cho đạo Phật. Gia đình tôi cũng vậy, mỗi buổi sáng, ông tôi thường cầu nguyện tại bàn thờ Shinto để cầu hạnh phúc cho cả nhà, rồi ông lại đến bàn thờ Phật để khấn ông bà tổ tiên.
Những người theo đạo Shinto mong muốn gội sạch bụi trần và cầu an cho những khởi đầu mới. Ví dụ, khi một em bé chào đời, đến ngày đầy tháng, gia đình sẽ đưa bé đến đền Shinto để được ban phước lành. Hoặc vào giữa tháng 11 hằâng năm, các bé gái 3 tuổi, 7 tuổi và các bé trai 5 tuổi cũng sẽ được đưa đến đền Shinto cầu nguyện để các thần linh phù hộ. Ba độ tuổi này được xem là những con số may mắn của người Nhật. Có khoảng 65% người dân Nhật Bản tổ chức hôn lễ theo nghi thức của đạo Shinto tại các đền thờ (mặc dù ngày nay rất nhiều đám cưới ở Nhật tiến hành theo nghi thức Thiên Chúa giáo).
Tuy các nghi lễ của đạo Shinto được sử dụng nhiều trong cuộc sống thường nhật, đạo Phật lại giữ một vai trò quan trọng trong đám tang của người Nhật. Theo họ, Phật học giúp người chết được đầu thai và sau đó sẽ siêu thoát. Nhờ đó, những người đã khuất sẽ có một cuộc sống mới. Và hầu hết các đám tang tại Nhật đều theo nghi thức nhà Phật.
Ngày nay, theo báo cáo từ các hãng thông tấn văn hóa, 95% người Nhật theo đạo Shinto và 75% theo đạo Phật. Điều này chứng tỏ hầu hết người Nhật đều cho rằng họ vừa theo đạo Phật, vừa theo đạo Shinto. Tuy nhiên, những con số này chỉ thể hiện “số lượng” trên báo cáo của mỗi nhóm tôn giáo. Nhiều người Nhật lại chú trọng đến việc tiến hành các nghi lễ và nối tiếp truyền thống qua các thế hệ.
Nói một cách khác, Shinto là tín ngưỡng của người bản xứ, với hy vọng mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống, trong khi đạo Phật là một tôn giáo phổ biến trên toàn cầu, giúp con người được lên thiên đàng sau khi qua đời. Ví như, vào ngày cuối cùng của năm, mọi người đến chùa để nghe 108 hồi chuông. Và ngày tiếp theo (mồng 1 tháng 1), mọi người sẽ cùng nhau đến đền Shinto để được ban phước và cầu nguyện cho một năm mới an lành.
Bên cạnh đó, theo khảo sát của chính quyền, chỉ có 1% người dân Nhật Bản theo đạo Thiên Chúa, nhưng nếu đến Nhật vào tháng 12, bạn sẽ thấy không khí Giáng sinh tràn ngập khắp nơi. Các bài Thánh ca reo vang, mọi người trao nhau những món quà Giáng sinh và thưởng thức bánh ngọt. Lúc đó, dường như tất cả mọi người đều là tín đồ của Thiên Chúa. Chúng tôi gọi họ là “tín đồ Thiên Chúa trong đêm Giáng sinh”.
Tanabe Wakako
- Tác giả hiện là giáo viên dạy tiếng Nhật tại Kyoto
===
Sơ lược tìm hiểu về Tôn giáo Nhật Bản
Có thể nói Nhật Bản là một trong những quốc gia phức tạp nhất thế giới về tôn giáo. Ở đây cùng đồng thời tồn tại các phong tục tập quán có nguồn gốc và theo phong cách tôn giáo khác nhau. Người Nhật đến lễ ở các đền của đạo Shinto (Thần đạo) vào năm mới, đi thăm các chùa chiền của đạo Phật vào mùa xuân nhưng tổ chức tiệc tùng và tặng quà nhau vào dịp lễ Noel theo cách của đạo Thiên chúa. Các đám cưới thường được tổ chức theo nghi lễ của thần đạo hoặc đạo thiên chúa. Nhưng thủ tục ma chay lại tiến hành theo nghi lễ của đạo Phật. Có những người một lúc theo hai hoặc ba đạo, do đó vào năm 1995 theo thống kê của cuốn niên giám về tôn giáo của hiệp hội văn hóa thì tín đồ của tất cả các giáo phái cộng lại là 219,83 triệu, gần gấp đôi dân số Nhật lúc bấy giờ là 120triệu.
Tuy vậy ở Nhật ngày nay đạo phật chiếm ưu thế hơn so với các đạo khác, với khoảng 92 triệu tín đồ, mặc dù trên thực tế thì các tín đồ này cũng không tuân theo các qui định của đạo phật một cách nghiêm ngặt.
Đạo cơ đốc cũng khá thịnh hành với khoảng 1,7 triệu giáo dân. Đạo cơ đốc được đưa vào Nhật năm 1549 phát triển nhanh chóng vào nửa sau của thế kỷ đó, khi trong nước có nhiều xung đột, không ổn định và được chào đón bởi những người đang cần một biểu tượng tinh thần mới, cũng như những người hi vọng làm giàu trong buôn bán hay hy vọng tiếp thu kỹ nghệ mới đặc biệt là kỹ nghệ sản xuất vũ khí của tây phương. Tín đồ cơ đốc giáo hiện nay bao gồm có tín đồ tin lành và thiên chúa, nhưng tín đồ tin lành đông hơn. Các tín đồ tin lành đã kỷ nịêm 100 năm ngày tôn giáo của họ trên đất Nhật vào năm 1959.
Trong số các tôn giáo khác, đạo Hồi có khoảng 155.000 tín đồ, bao gồm cả những người nước ngoài cư trú tạm thời trên đất Nhật.
Đạo gốc của Nhật bản là Shinto (Thần đạo). Thần đạo có nguồn gốc từ thuyết vật linh của người Nhật cổ. Thần đạo cho rằng cây cối, loài vật trong thiên nhiên đều có quỉ thần nên phải được thờ cúng. Phát triển với tư cách tôn giáo của cộng đồng, thần đạo đã sản sinh ra những miếu thờ gia thần và các thần hộ mệnh của địa phương. Ngoài ra, người Nhật cũng thờ các anh hùng và các thủ lĩnh xuất chúng của nhân dân qua các thế hệ khác nhau và thờ cúng hương hồn tổ tiên theo lễ nghi của đạo thần. Người Nhật cũng coi trọng đạo Khổng, nhưng trên thực tế thì đạo khổng đối với người Nhật có tư cách như chuẩn mực đạo đức hơn là một tôn giáo.Đạo khổng du nhập vào Nhật từ đầu thế kỷ thứ 6, có ảnh hưởng lớn tợ nếp suy nghĩ và cách xử sự của người Nhật, sau này ảnh hưởng của đạo này cũng suy yếu đi nhiều.
