|
 Lê
Duy Loan một người phụ nữ với vóc dáng
bé nhỏ đã gây chú ý cho cử tọa bởi
gương mặt thông minh và phong thái tự
tin. Lê Duy Loan, kỹ sư ngành công
nghệ thông tin, người nổi tiếng với
hàng chục sáng chế trong lĩnh vực
nghiên cứu bộ nhớ máy tính. Điều đáng
trân trọng ở người phụ nữ thành đạt
này là chị đã biến thành công của mình
thành những đóng góp có ích cho quê
hương.
Lê Duy Loan xứng đáng với danh hiệu nữ
kỹ sư ngành điện toán số một trong
cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, chị
được cả giới IT biết đến như một nhà
sáng chế có năng suất phi thường. Cho
đến nay, Lê Duy Loan sở hữu khoảng gần
30 sáng chế trong lĩnh vực nghiên cứu
bộ nhớ máy tính. Từng là cựu sinh
Lê Duy Loan
viên xuất sắc của Đại học Texas ở
Austin, nữ kỹ thuật gia 43 tuổi này
đang nắm giữ chức vụ Senior Fellow, vị
trí ủy viên cấp cao tại Công ty Texas
Instruments (TI), công ty sớm sản xuất
đại trà thiết bị bán dẫn silicon trên
thị trường.
Lê Duy Loan đến Mỹ lúc mới 9 tuổi.
Tiếng Anh một chữ bẻ đôi không biết và
thiếu người đàn ông trụ cột làm điểm
tựa trong gia đình (cha chị còn ở Việt
Nam), Loan gặp vô vàn khó khăn để
thích nghi với môi trường sống mới.
Trong những ngày tháng cơ cực ấy, lúc
nào chị cũng nhớ đến cha và nghĩ nhiều
đến lời răn dạy của ông: "Bằng mọi giá,
phải học hành đến nơi đến chốn".
Loan tự hứa với mình sẽ theo đuổi
đến cùng giấc mơ đổi đời bằng con
đường học vấn. Tố chất thông minh và
sự kiên trì đã giúp chị hoàn thành
chương trình cử nhân tại đại học Texas
chỉ trong 3 năm. Chỉ mới 19 tuổi, Lê
Duy Loan đã tự hào đăng đàn phát biểu
bài diễn văn tốt nghiệp trước những
bạn đồng môn lớn tuổi hơn. Liền sau đó,
chị khởi nghiệp tại Công ty Texas
Instruments bằng vị trí kỹ sư thiết kế
những thanh nhớ DRAM, một thiết bị
quan trọng giải quyết hiệu quả vấn đề
"nút cổ chai" của bộ nhớ máy tính thời
điểm đó. Loan vừa học vừa làm để hoàn
thành văn bằng thạc sĩ ở Đại học
Houston. Sau đó chị lần lượt cho ra
đời các sáng chế quan trọng để nâng
cao khả năng làm việc của bộ nhớ máy
vi tính. Năm 1981, nỗ lực ấn tượng của
Loan đã trở thành cảm hứng cho một bài
viết trên tờ nhật báo Houston
Chronicle ca ngợi cô gái Việt Nam tài
năng là "Kỳ quan học thuật". Loan vinh
dự nhận học bổng dành cho những tài
năng xuất chúng "Scholarship Winner
Out Of The Ordinary" của Đại học
Texas.
Hãng TI đã "chọn mặt gửi vàng" khi
chọn cô gái tác phong làm việc sáng
tạo, độc lập và quyết đoán vào vị trí
thành viên cao cấp của Hội đồng Kỹ
thuật vào năm 1993. Kể từ đó, Lê Duy
Loan ngày càng khẳng định vị trí của
mình trong bộ phận "đầu não" của TI.
Năm 1997, Loan vinh dự trở thành người
phụ nữ đầu tiên nhận danh hiệu Thành
viên Danh dự do Hội đồng Kỹ thuật TI
trao tặng. Chưa đến 5 năm sau, Lê Duy
Loan là người phụ nữ đầu tiên và cũng
là người châu Á đầu tiên bước lên vị
trí Phó chủ tịch hội đồng này. Dưới sự
dẫn dắt của Lê Duy Loan, Texas
Instruments luôn khẳng định ưu thế
vượt trội trong lĩnh vực thiết bị xử
lý tín hiệu số DSP và analog. Vai trò
xuất sắc của chị đã được giới CNTN ghi
nhận bằng việc Công ty National
Instruments - một thành viên quan
trọng trong thị trường chứng khoán
Nasdad mời chị vào ghế thành viên Hội
đồng quản trị hồi tháng 8/2002. Trước
đó một năm, cái tên Lê Duy Loan đã
được lưu danh trong "Women in
Technology International Hall of
Fame". Điều đó đồng nghĩa với việc một
phụ nữ Việt Nam được đứng trong hàng
ngũ những nữ kỹ thuật gia nổi tiếng
nhất của thế giới.
Trả lời phỏng vấn của tạp chí Witi
dành riêng cho các phụ nữ trong ngành
CNTT, Loan tiết lộ chị luôn tuân thủ
nghiêm khắc phương châm sống "Tiết
kiệm thời gian bằng mọi cách có thể".
Chị nói: "Đừng ngần ngại nếu có thể
dùng tiền "mua" thời gian". Chị thuê
người cắt cỏ, lau rửa xe hơi… và chọn
giải pháp đặt thức ăn ở nhà hàng thay
việc bếp núc. Chồng Loan - anh Đào
Nhật Tuấn cùng hai con trai Quý Dân và
Quý Đôn rất thông cảm với điều đó. Cả
ba cha con muốn chị dành thời gian,
sức lực cho các dự án nghiên cứu. Tuy
nhiên, dù bận bịu đến đâu, chị cũng
sắp xếp về nhà trước giờ đi ngủ của
hai chú nhóc. Khi hai cậu bé đã leo
lên giường, Loan lại tiếp tục bật máy
tính lên làm việc. Chị cũng tạo sự gần
gũi với chồng trong lúc làm việc bằng
cách "nối mạng" từ phòng ngủ của mình
sang căn phòng nơi anh xem ti vi hay
đọc sách mỗi tối. Một lối sống đặc
biệt trong gia đình của một người phụ
nữ đặc biệt.
Không chỉ đảm đương tốt hàng núi công
việc ở TI, nữ kỹ sư kiêm võ sĩ đai đen
môn taekwondo này còn là nhà từ thiện
tích cực. Chị sáng lập nên tổ chức phi
chính phủ và phi lợi nhuận Sunflower
Mission để quyên tiền xây trường cho
các học sinh nghèo ở nông thôn Việt
Nam. Lê Duy Loan tâm niệm sự học cũng
giống như hoa hướng dương luôn hướng
đến ánh sáng mặt trời. Trẻ em nghèo
nếu được hướng theo ánh sáng tri thức
sẽ thoát khỏi tương lai tăm tối. Từ
khi cùng chồng thành lập Sunflower
Mission vào năm 2002 cho đến nay, tổ
chức này đã vận động xây mới nhiều
phòng học khang trang ở các ngôi
trường ở Phú Mỹ, Mỹ Quý (Đồng Tháp),
Thành Thới A - Thành Thới B (Bến Tre),
Bình Phú (An Giang), Phước Hậu ở Tuy
Hòa (Phú Yên)… Quỹ khuyến học Đào - Lê
trực thuộc Sunflower Mission đã trao
học bổng cho gần 500 sinh viên - học
sinh. Trong những năm qua, với tư cách
cựu sinh viên ưu tú của Đại học Texas,
Loan được tạo mọi điều kiện để biến
Sunflower thành chiếc "cầu nối" đưa
hàng chục nhóm sinh viên Mỹ từ đại học
này sang Việt Nam tham gia các chiến
dịch từ thiện dưới hình thức workcamp.
Trong năm nay, Sunflower tập trung vào
xây mới phòng học tại hai tỉnh Kiên
Giang và An Giang.
Đối với Lê Duy Loan, Sunflower Mission
là đứa con tinh thần vô giá. Chị đã
dành bao tâm huyết cho nó để tưởng nhớ
đến người cha của mình, người có ảnh
hưởng lớn nhất đến cuộc đời chị. Chị
muốn truyền lời khuyên đó cho hai đứa
con nhỏ của mình và giúp chúng gắn bó
với Việt Nam bằng những chuyến đưa con
về thăm lại mảnh đất quê hương.
Hiện Lê Duy Loan vẫn miệt mài tìm kiếm
các chương trình hợp tác giáo dục đại
học và thương mại phục vụ cho dự án
"Bringing Technology Back to Viet Nam"
nhằm vận động đem giải pháp công nghệ
tiên tiến của thế giới về ứng dụng tại
mảnh đất cố hương. Cô muốn mình là một
đóa hướng dương…
Quỳnh Như
--------------------Đọc thêm:
KỸ SƯ LÊ DUY LOAN VÀ
BẢI DIỄN VĂN
TRONG LỄ TỐT NGHIỆP
SINH VIÊN PHÂN KHOA THƯƠNG MẠI
TẠI ĐẠI HỌC HOUSTON
NGÀY 12 THÁNG 5 NĂM 2007
TẤM
LÒNG “THÀNH NHÂN CHI MỸ”
Nguyễn Ngọc Bảo
(Báo Ngày Nay, số phát
hành ngày 1 tháng 6 năm 2007))
Sống tại Hoa Kỳ từ
hơn 30 năm qua, tôi đã tham dự khá
nhiều buổi lễ tốt nghiệp của các sinh
viên bậc đại học. Theo truyền thống,
mỗi buổi lễ như thế có một diễn giả
danh dự do trường mời để trình bầy một
bài diễn văn gửi đến các tân khoa.
Ngày thứ bẩy 12
tháng 5 vừa qua, tôi được mời tham dự
buổi lễ tốt nghiệp dành cho các sinh
viên phân khoa Thương Mại của viện đại
học Houston (C.T. Bauer College of
Business). Sau khi vị diễn giả chấm
dứt bài diễn văn, tôi nhận thấy đây là
bài diễn văn xúc tích nhất và được
trình bầy lôi cuốn nhất trong tất cả
các bài diễn văn tốt nghiệp tôi từng
nghe qua. Đặc biệt, vị diễn giả không
cầm giấy trong khi trình bầy hơn 20
phút đồng hồ.
Trong thời gian ấy,
khoảng 500 tân khoa và 4000 thân nhân,
bằng hữu của họ đã chăm chú theo dõi
từng lời trong bài diễn văn. Những
chia sẻ của diễn giả, nhất là về những
kinh nghiệm đã trải qua, đã khiến cử
tọa xúc động.
Riêng đối với tôi,
và có lẽ với tất cả những người Việt
Nam hiện diện trong buổi lễ, bên cạnh
nỗi xúc động, chúng tôi còn cảm thấy
một niềm hãnh diện.
Bởi vị diễn giả ấy
là người Việt Nam như chúng ta: kỹ sư
Lê Duy Loan, một trong những nhà lãnh
đạo của Texas Instrument (TI), công ty
điện toán hàng đầu tại Hoa Kỳ.
Người làm rạng
danh cộng đồng Việt
Nam tại hải ngoại
Kỹ sư Lê Duy Loan,
Senior Fellow của công ty Texas
Instruments (tương đương phó chủ tịch)
là diễn giả chính trong lễ tốt nghiệp
của sinh viên phân khoa Thương Mại của
đại học Houston, ngày 12 tháng 5 năm
2007 (Ảnh của C.T. Bauer College of
Business)
Trong bản tiểu sử
diễn giả danh dự đăng trong tập chương
trình buổi lễ tốt nghiệp, người tham
dự được biết kỹ sư Lê Duy Loan đến Hoa
Kỳ khi mới 12 tuổi với hành lý chỉ vài
bộ quần áo trong một chiếc túi nhỏ đeo
trên lưng. Chỉ bốn năm sau, qua những
buổi tối tự học Anh ngữ, chị đã tốt
nghiệp trung học với hạng thủ khoa.
Năm 1982, khi mới 19 tuổi, chị tốt
nghiệp kỹ sư điện tại đại học Texas
(University of Texas) ở Austin với
hạng danh dự (magna cum laude). Ngay
sau đó, kỹ sư Duy Loan phục vụ cho
công ty TI trong vai trò một kỹ sư
thiết kế bộ nhớ (memory design
engineer) cho máy tính. Hiện nay, chị
giữ chức vụ giám đốc Digital Signal
Processor Advanced Technology Ram,
điều hành và quản trị những chương
trình kỹ thuật tinh xảo nhất của công
ty.
Năm 1989, trong lúc
đang phục vụ cho TI, kỹ sư Duy Loan
theo học và tốt nghiệp cao học ngành
quản trị kinh doanh (MBA) tại đại học
Houston.
Đến năm 2002, kỹ sư
Duy Loan trở thành người gốc Á châu
đầu tiên và cũng là phụ nữ đầu tiên
trong lịch sử gần 80 năm của công ty
TI được giao phó địa vị Senior Fellow,
một địa vị tương đương với phó chủ
tịch công ty. Đến hôm nay, chị vẫn là
người gốc Á châu đầu tiên và phụ nữ
duy nhất đảm nhận địa vị tối quan
trọng này, cùng với bốn người khác, dĩ
nhiên là phái nam.
Trong 25 phục vụ cho
TI, kỹ sư Duy Loan đạt được 22 bằng
sáng chế và hiện có 8 sáng chế đang
được cứu xét để cấp bằng. Chị đã nhận
lãnh rất nhiều giải thưởng cao quý như
“Kỹ thuật gia xuất sắc nhất của Hoa Kỳ
trong năm 2002” (National Technologist
of the Year), được lưu danh trong danh
sách những nữ chuyên gia kỹ thuật xuất
sắc trên thế giới (Women in Technology
International Hall of Fame), được
tuyên dương trên nhiều tờ báo và tạp
chí uy tín như tạp chí IEEE (Institute
of Electrical and Electronics
Engineers) SPECTRUM, và thường xuyên
được mời diễn thuyết tại các công ty
lớn, các tổ chức khoa học và xã hội,
cùng các trường đại học tại Hoa Kỳ.
Bên cạnh lãnh vực
chuyên môn, Duy Loan là một nhà thiện
nguyện hoạt động không mỏi mệt suốt
nhiều năm trời. Chị từng đảm nhiệm
chức vụ giám đốc Mona Foundation, một
tổ chức nhân đạo trợ cấp giáo dục và
yểm trợ việc phát triển xã hội tại 10
quốc gia nghèo. Năm 2002, chị cùng một
số thân hữu thành lập Sunflower
Mission, tức hội Hoa Hương Dương, để
giúp xây trường tại các địa phương
nghèo ở Việt Nam và cấp học bổng cho
các sinh viên, học sinh tại Việt Nam.
Được biết, trong gần năm năm qua, Hoa
Hướng Dương đã xây được hơn 62 lớp học
tại các tỉnh Nam phần Việt Nam và cấp
hơn 2000 học bổng cho sinh viên, học
sinh khắp nước. Vài ngày nữa, tức cuối
tháng 5 này, một phái đoàn gồm hơn 20
hội viên Hoa Hướng Dương sẽ từ Hoa Kỳ
về Việt Nam để giúp xây một số lớp học
tại tỉnh Kiên Giang.
Chị Duy Loan lập gia
đình với anh Đào Nhật Tuấn năm 1983.
Anh chị có hai con trai, Đào Lê Quý
Đan, 13 tuổi, và Đào Lê Quý Đôn, 10
tuổi. Anh chị và các con sống tại
Houston từ nhiều năm qua.
Cũng xin nói thêm,
chị Duy Loan là một môn sinh huyền đai
đệ nhất đẳng môn Thái Cực Đạo và đã
từng đoạt nhiều giải thưởng của môn võ
thuật này.
Bài diễn văn xúc
tích
Trong bài diễn văn,
kỹ sư Duy Loan đã đề cập đến tác động
của văn hoá vào đời sống chúng ta. Chị
đã nhấn mạnh vào ba khía cạnh văn hoá
sau:
1) Văn hóa đạo hạnh
(moral culture) bao gồm những giá trị
truyền lại từ thế hệ cha ông như tính
cần cù, tinh thần hiếu học, v.v.
2) Văn hóa chủng tộc
(ethnic culture) bao gồm những giá trị
liên hệ đến chủng tộc như truyền thống,
ngôn ngữ, lòng yêu tổ quốc, v.v.
3) Văn hóa xã hội
(societal culture) bao gồm những ảnh
hưởng của xã hội đối với con người
sống trong xã hội. Trước những tân
khoa với 70 phần trăm không phải là
người da trắng bản xứ, chị đã nhấn
mạnh sự kiện gia đình là nền của tảng
xã hội, và kêu gọi họ cố gắng góp phần
trong việc xây dựng một gia đình vững
mạnh. Để thực hiện điều này, chị đề
nghị họ hãy cố gắng cảm thông với cha
mẹ, cảm thông với nền văn hóa của xã
hội mà cha mẹ họ đã từng sống.
Khi đề cập đến mỗi
khía cạnh văn hóa, kỹ sư Duy Loan đã
chia sẻ với cử tọa những kinh nghiệm
của chính chị. Tỉ dụ như khi nói về
văn hóa xã hội, chị kể rằng năm 1975,
khi mới 12 tuổi, chị rời Việt Nam với
mẹ và đến định cư tại Houston, Texas.
Năm chị lên 16, cha chị mới thoát khỏi
Việt Nam để đến Hoa Kỳ đoàn tụ cùng vợ
con. Trong bốn năm xa cách ấy, cô bé
12 tuổi ngày rời quê hương đã trở
thành người thiếu nữ 16 tuổi với một
số ảnh hưởng của xã hội Hoa Kỳ mà
người cha khó lòng chấp nhận. Lúc bấy
giờ, khi chuẩn bị tốt nghiệp trung học,
chị quyết định theo học tại đại học
Texas ở Austin, dù rằng văn hóa Việt
Nam không cho phép người con gái chưa
lập gia đình rời xa cha mẹ để sống một
mình. Vì lý do này, cha chị đã từ chối
tham dự lễ tốt nghiệp trung học của
chị, dù rằng chị tốt nghiệp thủ khoa
khi mới chỉ 16 tuổi. Ba năm sau, một
lần nữa, ông lại khước từ lời chị khẩn
cầu ông tham dự buổi lễ tốt nghiệp của
chị tại đại học Texas. Đến năm 1989,
khi hoàn tất chương trình cao học
ngành quản trị kinh doanh tại đại học
Houston, chị gửi thư mời cha tham dự
lễ tốt nghiệp. Phần cuối của thư mời
có hàng chữ “Thưa bố, đây là buổi lễ
tốt nghiệp cuối cùng trong đời con.
Con đã quyết định sẽ không lấy bằng
tiến sĩ (PhD)”. Chính lá thư này đã
khiến bố chị tham dự buổi lễ tốt
nghiệp này.
Sau đó chị nói với
cử tọa những lời có thể dịch ra Việt
ngữ như sau:
“Lúc bấy giờ, nếu
không hiểu những giá trị văn hóa của
xã hội mà bố tôi đã sống hầu hết phần
đời của ông, những giá trị khiến bố
tôi bất mãn tôi và không tham dự hai
lễ tốt nghiệp truớc, tôi đã không gửi
ông lá thư mời. Vài năm sau bố tôi đã
qua đời. Không có lá thư ấy, bố tôi đã
vĩnh viễn ra đi, để lại một đứa con
gái bất bình thường vì bị dầy xé bởi
những đớn đau và ân hận.
Các bạn của lớp
tốt nghiệp 2007 ơi, ngày hôm nay các
bạn đóng vai trò của những người con,
ngày mai bạn sẽ giữ vai trò người cha,
người mẹ. Cả hai vai trò đều vô cùng
khó khăn, bị ảnh hưởng rất nhiều bởi
nền văn hóa xã hội chúng ta đang sống.
Hãy ghi nhớ câu chuyện tôi vừa kể với
các bạn. Hãy tỏ thiện chí, nếu nhận
thấy cần phải tỏ thiện chí trước để
gìn giữ gia đình các bạn, và để gia
đình các bạn ngày một vững mạnh hơn”.
Trong phần kết luận,
diễn giả Duy Loan chúc các tân khoa
biết tự hào với các giá trị văn hóa
truyền thống, có đủ nghị lực để theo
đuổi các giấc mơ, có đủ khôn ngoan để
nhận biết sự thành công đích thực là
giúp đỡ người khác đạt được thành công
như mình, và có được hạnh phúc vì
chúng ta chỉ có một đời để sống, Sau
đó, chị kết thúc bài diễn văn bằng
những lời sau:
“Thủ tướng
Winston Churchill đã từng nói “you
make a living by what you get, but you
make a life by what you give" (“nhận”
để sống, nhưng “cho” mới thật sống một
đời đáng sống). Thưa các bạn tân khoa
của năm 2007, tôi chân thành cầu chúc
các bạn không những chỉ sống một đời
hạnh phúc cho mình, mà còn xây đắp một
cuộc đời thật nhiều hạnh phúc cho
nguời khác sống”.
Ngày tháng sẽ qua đi,
những tân khoa của ngày hôm ấy có thể
sẽ quên những lời lẽ bài diễn văn họ
đã nghe trong lễ tốt nghiệp. Tuy nhiên,
tôi tin rằng họ sẽ sẽ mãi mãi nhớ đến
điểm cốt lõi của bài. Làm sao họ có
thể quên được khi tất cả cùng đứng dậy
để cảm ơn chị bằng những tiếng vỗ tay
thật to, thật lâu, với những cảm xúc
lộ rõ trên khuôn mặt và khoé mắt họ
khi bài diễn văn chấm dứt?
“You make a life by
what you give". Câu nói thật chính xác
đối với cuộc đời người diễn giả Lê Duy
Loan, một cuộc đời nhiều ý nghĩa và
mầu sắc. Đối với cộng đồng người Việt
chúng ta, những thành công của chị đã
và đang mang lại niềm hứng khởi trong
phạm vi nghề nghiệp cho những người
bạn trẻ. Tuy nhiên, có thể nói, điều
đáng quý ở Lê Duy Loan không phải là
thành công về chuyên môn, về sự nghiệp,
về danh vọng, mà chính là tấm lòng của
chị, một tấm lòng “thành nhân chi mỹ”,
bao giờ cũng mong mỏi làm được cái
hay, cái tốt cho người, như lời cụ
Khổng đã từng giáo hóa.
Cuối cùng, danh lợi
rồi cũng như phù vân mà trôi đi; chỉ
tấm lòng là còn ở lại, với đời, với
người.
Nguyễn Ngọc
Bảo
24 tháng 5 năm 2007 |
