|
Bí Quyết Của Socrate
Khi Bạn muốn cho một thính giả
tin theo bạn thì ngay từ đầu câu
chuyện, bạn Phải tránh đừng nêu
lên những quan điểm mà bạn và
người đó bất đồng ý. Trái lại,
bạn nên cố tâm gợi lên những vấn
đề mà cả hai bên Đồng ý. Phải
rán hết sức để chứng minh rằng
mục đích mà cả hai bên Đều muốn
đạt giống in nhau, nhưng chỉ có
phương tiện đưa đến mục đích Là
hơi khác nhau thôi.
Bạn rán làm Cho người đó nói: "Phải,
phải" càng sớm càng hay. Đừng
bao giờ để người Đó trả lời "không"
hết.
Trong cuốn "Thuật dẫn dụ cách cư
xư xử của loài người", giáo sư
Qverstreet nói: Một câu trả lời
"không", là một trở ngại khó
vượt nổi. Khi một người Nói "không",
tất cả lòng tự phụ của người đó
bắt buộc họ giữ hoài Thái độ ấy
và tiếp tục nói "không" hoài.
Sau này người đó có hiểu Rằng
câu trả lời "không" đó là vô lý,
cũng mặc! Người đó không thể Đổi
ý được, vì lòng tự ái của họ.
Cho nên ngay đầu câu chuyện bạn
Phải đưa người đó vào con đường
có lợi cho bạn: con đường đồng ý
với Bạn. Điều đó tối cần.
Những câu trả Lời "có" một khi
đã phát ra rồi, thì cứ theo đ à
đó mà tiến cũng như Những viên
bi da khi đã chạy theo hướng nào,
phải gặp một trở lực mạnh Lắm
mới chịu lăn trở về hoặc đổi
hướng.
Khi một người nói "không" một
cách thành thật và quả quyết thì
tiếng Đó không phải chỉ phát ở
ngoài môi mà thôi đâu. Cả cơ thể
người đó, Những hạch, những gân,
những bắp thịt, đều co cả lại
trong một thái Độ từ chối. Có
khi thấy được sự phản động hiện
ra ngoài nữa, tất Cả cơ thể
chống cự lại, không chịu có thái
độ "bằng lòng".
Trái lại, khi một người nói "có",
cả cơ thể người đó đều thẳng
duỗi Ra một thái độ saÜn sàng
tiếp đón. Cho nên, ta càng làm
cho nhiều người Nói nhiều tiếng
"có" bao nhiêu thì người đó càng
dễ thuận ý theo đề Nghị ta bấy
nhiêu.
Đặt những câu hỏi Bắt người ta
phải trả lời "có" là một điều
rất dễ. Vậy mà biết bao Người
không chịu làm theo như vậy!
Người ta tưởng rằng làm cho kẻ
khác Nổi giận lên là sự quan
trọng của người ta tăng lên. Bạn
thử coi một Nghị sĩ phe cực tả:
trong cuộc hội nghị nào mà gặp
những ông bạn bảo Thủ thì ông ta
làm cho những ông này nổi khùng
lên. Nếu ông ta thích Như vậy,
thì còn có thể tha thứ được.
Nhưng nếu ông ta hy vọng dùng
Cách đó để được kết quả hay một
cái lợi gì, thì quả thực ông rất
Ngu dốt về khoa tâm lý.
Nếu chẳng May, bắt đầu câu
chuyện với một người bạn đã làm
cho người đó nói "không", thì
sau này muốn làm cho người đó
đổi ý mà nói "có", bạn Phải dùng
không biết bao nhiêu là khôn
khéo và kiên tâm mới được.
Chính nhờ phương pháp làm cho
người ta "gật đầu" đó, mà ông
James Emerson, Thủ quỹ tại một
ngân hàng, làm cho ngân hàng đó
khỏi mất một thân Chủ. Ông ấy
nói:
Tôi đưa cho một ông Muốn gởi
tiền tại ngân hàng, một tờ giấy
có in saÜn những câu hỏi Để ông
trả lời. Ông trả lời một vài câu
thôi, rồi nhất định không Trả
lời những câu khác.
Nếu không Được học khoa tâm lý,
thì chắc tôi đã nói với ông ta
rằng: "Ông không Chịu trả lời
thì không thể nào chúng tôi nhận
tiền của ông được". Tôi lấy làm
mắc cỡ, mà nhớ lại hồi trước đã
có lần lỗi lầm như Vậy, hồi đó,
tôi rất hài lòng mà đưa tối hậu
thư đó ra để tỏ rằng Tôi là chủ,
mà điều lệ của ngân hàng không
phải là chuyện giỡn! Tôi đã
không cần biết thân chủ của tôi
nghĩ sao và quên rằng họ có
Quyền được tôi tiếp đón một cách
niềm nở nhất, chiều chuộng nhất
Vì họ mang tiền lại gởi tôi.
Nhưng Ngày hôm đó, tôi quyết
hành động có lý trí hơn; tôi
tránh không nghĩ Tới điều tôi
muốn mà để hết tâm tư vào những
ý muốn của thân chủ, Và trước
hết, phải làm sao cho họ nói "Phải,
phải" ngay từ đầu. Cho Nên tôi
nói rằng những chi tiết mà ông
ấy không chịu cho biết, không
Cần thiết gì hết.
Nhưng, tôi tiếp, Ví thử chẳng
may ông thình lình quy tiên, thì
chắc ông ấy cũng muốn cho Số
tiền ông giữ chúng tôi sẽ về một
người bà con thân nhất chứ?
Chắc chắn vậy, ông ta đáp.
Vậy ông nghĩ có nên cho chúng
tôi biên tên người bà con đó để
chẳng May có chuyện chi, chúng
tôi sẽ làm đúng ý ông và không
trễ không?
Điểm đó, ông ta cũng trả lời "có"
Nữa.
Rồi lần ông dịu giọng vì thấy
Rằng chúng tôi hỏi những điều đó
không phải vì tò mò mà vì cái
lợi Của ông. Không những ông
bằng lòng cho chúng tôi những
chi tiết ông Muốn biết mà còn
nghe lời khuyên của tôi, giao
phiếu khoán của ông Cho ngân
hàng chúng tôi quản lý nữa.
Tôi làm cho ông ấy: "Phải, phải"
ngay từ lúc đầu và quên mục đích
Cuối cùng của câu chuyện. Rốt
cuộc, tôi xin ông ấy cho biết
điều gì, ông cũng vui lòng cho
biết hết".
Ông Joesph Allison, đại lý cho
công ty Westinghouse nói với
chúng tôi:
Đã từ lâu, chúng tôi rán làm cho
một hãng lớn nọ mua máy của
chúng Tôi. Nhưng công toi. Sau
cùng, sau mười ba năm gắng sức,
đi lại mời mọc, Tôi làm chuyển
lòng được ông giám đốc kỹ thuật
hãng đó và ông mua Giùm cho tôi
được vài cái máy.
Tôi Biết rằng nếu những cái máy
đó làm cho ông vừa lòng, thì ông
sẽ đặt 700 máy khác.
Mà tôi chắc chắn rằng Máy của
chúng tôi hoàn toàn. Cho nên ba
tuần sau, tôi lại thăm ông, Với
nụ cười trên môi...
Nhưng nụ cười Đó phải tan ngay,
vì ông giám đốc tiếp tôi bằng
lời "bật ngửa" này:
Allison, tôi không thể mua số
máy còn lại được.
Tôi ngạc nhiên lắm, hỏi:
Tại sao? Tại sao vậy?
Vì nó nóng quá, rờ vào, Cháy tay
đi.
Tôi biết rằng cãi lý Cũng vô ích,
phương pháp đó chỉ có hại thôi.
Tôi rán dùng phương pháp: "Phải,
phải"
Tôi nói:
Thưa ông Smith, tôi hoàn toàn
đồng ý với ông; nếu những máy đó
nóng Quá thì ông không nên đặt
mua thêm nữa. Phải dùng những
máy mà nhiệt Độ không cao quá
giới hạn mà "Hội chế tạo điện cụ"
đã định phải không ông?
Ông ấy nhận như vậy. Thế là Tôi
đã nhận được một tiếng "Phải"
rồi.
Điều lệ của hội đó định rằng một
cái máy chế tạo theo phép không
Được có một nhiệt độ cao hơn
nhiệt độ trong xưởng quá hai
mươi hai độ.
Phải, điều đó đúng, ông ta công
nhận. Nhưng máy của ông nóng hơn
như Vậy nhiều.
Tôi không cãi lời ông, Chỉ hỏi
xem nhiệt độ trong xưởng là bao
nhiêu.
Nhiệt độ trong xưởng ư? Khoảng
chừng hai mươi bốn độ chứ gì?
Dạ, ông cộng hai mươi hai độ với
hai mươi bốn độ, ông sẽ được là
bốn mươi sáu độ. Nếu ông để tay
Vô nước nóng bốn mươi sáu độ,
ông có thấy tay muốn bỏng không?
Một lần nữa, ông bắt buộc phải
đáp: "Phải"
Tôi ngọt ngào kết luận:
Vậy, có lẽ Đừng nên rờ.
Ông ấy chịu nhận:
Ông nói có lý.
Chúng tôi tiếp tục Nói chuyện
trong một lúc. Rồi ông gọi cô
thư ký của ông, và đưa tôi Một
cái giấy đặt hàng 35.000 mỹ kim!
Phải mất nhiều năm, không kể cả
ngàn mỹ kim vào những vụ thất
bại, Tôi mới hiểu được rằng
tranh biện hoàn toàn vô ích. Nên
đứng vào lập Trường của người
khác mà dẫn dụ cho người ta trả
lời: "Phải, phải". Như vậy ích
lợi hơn nhiều...
Socrate đã Làm một việc mà ích
người làm được từ xưa tới nay:
Ông đã lập ra một Triết lý mới,
và ngày nay, hai mươi ba thế kỷ
sau khi ông mất, ông còn được
Sùng bái là một nhà tâm lý sâu
sắc nhất đã có ảnh hưởng lớn đến
Thế giới điên đảo của chúng ta
này.
Phương pháp của ông ra sao? Ông
có bao giờ nói với người láng
giềng Của ông rằng họ lầm không?
Không, kẻ khác kia chứ ông tuyệt
nhiên Không, ông không vụng dại
như vậy. Tất cả thuật của ông mà
bây giờ Người ta gọi là "phương
pháp của Socrate" là đặt những
câu vấn làm Sao cho kẻ đối thủ
chỉ có thể đáp "có" được thôi.
Lần lần, những câu Đáp của người
đó thành một chuỗi "có". Như vậy
từ một câu vấn bắt Buộc phải đáp
"có" ông dẫn dụ người đó đến một
kết luận mà nếu Đưa ra ít phút
trước, người đó đã cương quyết
kích bác.
Lần sau, nếu ta có ngứa miệng
muốn đắc chí tuyên bố rằng người
hàng Xóm của ta lầm thì ta hãy
nhớ tới lão sư Socrate và khiêm
tốn tìm một Câu vấn một câu vấn
nó kéo về cho ta một câu đáp "có".
Người Trung Hoa có một câu
phương ngôn chứa tất cả cái khôn
ngoan của Phương Đông: Muốn đi
xa, phải đi từ từ.
Vậy muốn cho người khác theo ý
kiến của bạn, xin bạn theo quy
tắc thứ Năm sau này:
Dẫn dụ cho kẻ đối thủ Của bạn
đáp "Phải" ngay từ đầu câu
chuyện.
(còn tiếp) |