|
Hãy Tự Cáo Lỗi
Trước Đã
Cách đây và năm cháu gái tôi,
Josephine Carnegie, rời quê
hương tới làm thư ký cho tôi tại
Nữu Ước. Hồi đó cháu mười chín
tuổi mới ở trường ra, nghĩa là
không có một chút xíu kinh
nghiệm về thương mại. Hiện nay
cháu đã trở nên một trong những
thư ký hoàn toàn nhất mà tôi
được biết. Nhưng hồi mới ư? ...
Hồi mới thì cháu... còn cần phải
học rất nhiều.
Một hôm, tôi đã định rầy cháu,
nhưng suy nghĩ lại, tự nhủ: "Khoan
đi, Dale Carnegie ạ. Tuổi anh
gấp đôi tuổi nó. Anh kinh nghiệm
cả vạn lần hơn nó. Anh bắt nó có
quan điểm của anh, có trí xét
đoán của anh sao được, tuy rằng
anh còn tầm thường lắm đấy! Nhớ
lại chút coi: hồi anh mười chín
tuổi anh đã làm những chi nhỉ?
Anh có nhớ đã làm việc đó... rồi
việc đó nữa không...?"
Sau khi cân nhắc kỹ một cách
chân thành và vô tư, tôi phải
kết luận rằng cháu Josephine còn
giỏi hơn tôi khi tôi bằng tuổi
cháu, mà tôi phải thú rằng như
vậy không phải một lời khen cháu
đâu. Những lần sau mỗi khi tôi
bắt buộc phải rầy cháu, tôi bắt
buộc đầu như vầy: "Cháu đã lầm
lỗi, nhưng có Trời Phật biết cho,
hồi xưa chú còn lầm lỗi nặng hơn
cháu nhiều. Phải lớn tuổi mới
biết xét đoán trước. Hồi chú
bằng tuổi cháu, chú vô lý hơn
nhiều. Chú đã làm những cái bậy
đến nỗi chú không dám chỉ trích
một ai hết. Nhưng, cháu thử nghỉ
giá làm như vầy, có phải hơn
không? ..".
Nếu ta khiêm tốn nhận trước rằng
ta cũng chẳng hoàn toàn gì rồi
mới trách kẻ khác, thì kẻ đó
không thấy khó chịu lắm.
Từ năm 1909, vì vương hầu khôn
khéo Von Bulow đã hiểu rằng
phương pháp đó rất quan trọng.
Lúc đó ông làm Tề tướng dưới
triều Hoàng Đế Guillaume II, vì
Hoàng Đế cuối cùng của nước Đức,
ngạo mạn, kêu căng thường tự
khoe rằng lục quân và hải quân
của mình đủ sức" đánh tan lũ heo
rừng".
Một chuyện lạ lùng xảy ra. Hoàng
Đế tuyên bố những lời không thể
tưởng tượng được, làm rung động
cả Châu Âu và vang lên khắp bốn
phương trời. Những lời điên rộ
hợm hĩnh và vụng dại đó, ông
tuyên bố giữa công chúng, trong
khi ông qua thăm Anh hoàng: lại
cho phép tờ báo Anh Daily
Telegraph công bố lên mặt báo
nữa. Ông tuyên bố rằng ông là
người Đức độc nhất có cảm tình
với người Anh, rằng ông sẽ tăng
cường hải quân để chống với Nhật
Bản, rằng chỉ nhờ sự can thiệp
của ông mà Anh quốc mời khỏi bị
đ è bẹp dưới sự đô hộ của Nga,
Pháp, rằng quân Anh thắng được
quân Boers ở Nam Phi là nhờ trận
đồ của ông, và còn nhiều hơn nữa...
Từ một trăm năm, chưa thấy ông
vua nào giữa thời bình mà tuyên
bố những lời lạ lùng như vậy. Cả
châu Âu giận dữ ồn ào như bầy
ong vẽ vỡ tổ. Nước Anh phẫn nộ
sôi nổi. Các nhà chính trị Đức
hoảng sợ. Giữa sự kinh ngạc của
mọi người, Hoàng Đế đâm hoảng,
cậy Vương hầu Von Bulow nhận
giùm hết trách nhiệm thay vua.
Ông muốn Tể tướng bố cáo rằng
chính tể tướng đã khuyên ông
tuyên bố những lạ lùng đó.
Von Bulow cãi: Tâu bệ hạ, thần
tưởng không một người nào ở Anh
cũng như ở Đức, lại có thể tin
rằng thần đã khuyên Bệ hạ như
vậy được. Chưa dứt lời thì Von
Bulow đã tự biết mình lỡ lời.
Hoàng Đế đ ùng đ ùng nổi giận: "Thì
người nói phắt rằng ngươi coi ta
ngu như lừa, đã làm những lỗi mà
ngươi, ngươi không khi nào làm!"
Von Bulow biết rằng đáng lẽ phải
khen trước đã rồi mới chê nhưng
trể quá rồi, chỉ còn mỗi một
cách với vát là: đã lỡ chê trước
thì phải khen sau vậy, và năng
lực của lời khen thật mạnh, kết
quả dị thường. Tể tướng kính cẩn
trả lời: Thần đâu giám có ý đó.
Bệ hạ hơn thần về nhiều phương
diện. Không những hơn về vấn đề
binh bị và hải quân điều đó đã đ
ành mà hơn cả về khoa vật lý học
nửa. Thần đã từng khâm phục nghe
Bệ hạ giảng về phong vũ biểu, về
vô tuyến điện tín hoặc về quang
tuyến X nữa. Thần tự thấy xấu hổ,
vì chẳng biết chút chi về hóa
học, về vật lý học, không thể
phân tích về một vấn đề giản dị
nhất của khoa học. Nhưng bù vào
đó, thần cũng biết chút ít về sử
ký và có lẽ có vài đức tính khả
dĩ có thể dùng được trong chánh
trị và ngoại giao? .
Hoàng Đế tươi như hoa. Von Bulow,
tự nhún để khen ngợi, biểu dương
người, và Hoàng Đế đại xá cho
hết, vui vẻ truyền: "Trẫm và
ngươi không bổ sung lẫn cho nhau
sao?" .
Rồi Hoàng đề siết chặt tay Von
Bulow, không phải một mà nhiều
lần. Guillaume II đã xúc động
tới nỗi, trong ngày đó, có lần
giơ hai tay quả đấm lên nói: "Nếu
kẻ nào nói bất kỳ điều gì xúc
phạm tới Vương hầu Von Bulow,
thì Trẫm sẽ thoi vào mặt nó!".
Von Bulow đã biết chữa lại
liền.Nhưng con cáo già đó cũng
đã lầm lỡ: đáng lẽ là phải bắt
đầu tự cáo những khuyết điểm của
mình và ca tụng Guillaume II đã,
thì ông lại lỡ tỏ trước rằng ông
chê vua vụng dại không biết giữ
gìn lời nói.
Chỉ có lời nhún và khen ngợi mà
Von Bulow đã làm cho ông vua
kiêu căng đương bị xúc phạm biến
thành một bạn thân, tận tâm với
mình. Phương pháp đó đối với một
vị Hoàng Đế còn có hiệu quả như
vậy, thì bạn thử tượng đối với
chúng mình đây, còn hiệu quả tới
đâu. Sựï nhũn nhặn và khâm phục,
khéo dùng cho vừa phải và đúng
trường hợp, giúp chúng ta làm
được những việc phi thường trong
đời chúng ta.
Vậy nuốn thay đổi thái độ của
một người khác mà không làm cho
họ phật ý, giận dữ, bạn phải
theo quy tắc thứ ba sau này:
Trước khi chỉ trích ai, bạn hảy
tự thú nhận những khuyết điểm
của bạn đã.
(còn tiếp)
|
