|
Đời
sống tu tập của người cư sĩ theo tinh thần
Phật dạy (Thích
Thiện Bảo)
Một lần, cư sĩ Dighajanu đến thưa với Đức Phật:
"Bạch Thế Tôn, chúng con là những người cư sĩ
bình thường, sống đời sống gia đình với vợ
con. Xin Thế Tôn dạy cho chúng con sống như
thế nào để được hạnh phúc trong hiện tại và cả
sau này". Ðức Phật dạy rằng: "Có bốn điều có
thể giúp hành giả được sống hạnh phúc. Có bốn
loại hạnh phúc vật chất mà người tại gia cư sĩ
có thể thọ hưởng, thỉnh thoảng và tùy cơ hội,
là: hạnh phúc được có vật sở hữu, hạnh phúc
được có tài sản, hạnh phúc không nợ nần và
hạnh phúc không bị khiển trách".
Ðiều đáng lưu ý là mặc dầu ba loại hạnh phúc
đầu tiên đều liên quan đến điều kiện kinh tế,
nhưng Đức Phật nhắc nhở người Phật tử rằng
hạnh phúc về của cải, kinh tế chỉ bằng một
phần mười sáu của hạnh phúc tinh thần, do sống
một cuộc đời trong sạch, không tội lỗi.
Từ góc nhìn này, ta có thể thấy rằng Đức Phật
coi trọng việc ổn định tài chánh như là một
điều kiện căn bản tạo nên hạnh phúc cho con
người, nhưng Ngài không xem việc làm ra của
cải là cần và đúng nếu nó được thiết lập trên
một nền móng thiếu đạo đức và tâm linh, bởi nó
sẽ gây mất cân bằng trong đời sống người cư sĩ
tại gia.
Trên cơ sở tuệ giác, Phật giáo
không cho rằng của cải vật chất là cứu cánh
của cuộc đời, nhưng Phật giáo nhìn nhận rằng
con người cần phải có các điều kiện vật chất
tối thiểu để có thể thành công trong đời sống
tâm linh. Có rất nhiều pháp thoại về các đề
tài này rải rác trong các kinh điển. Ví như
trong kinh Chuyển Luân Thánh Vương (Cakkavattishihanada,
Trường Bộ, 26), Đức Phật cũng nêu rõ cái nghèo
là nguồn gốc của thói vô đạo đức và tội lỗi
như trộm cắp, dối trá, bạo động, hằn thù, độc
ác. Không thể dùng các biện pháp hình luật mà
có thể làm cho con người tránh xa tội phạm;
theo quan điểm Phật giáo, muốn xóa bỏ tệ nạn
xã hội, thì các điều kiện về kinh tế, an sinh
xã hội của người dân cần phải được cải thiện.
Lại nữa, Đức Phật luôn nhấn
mạnh hạnh phúc của con người phải được xây
dựng trên nền tảng đạo đức phù hợp với hoàn
cảnh thực tế mà con người đang sống. Ngài đã
từng chi tiết hóa sinh hoạt hàng ngày trong
khi dạy chàng thanh niên Sigala rằng, anh ta
hãy nên chi tiêu khoảng ¼ số tiền kiếm được,
kinh doanh ½ và để dành ¼ còn lại làm tài sản
dự phòng, cho thấy mối quan tâm đặc biệt của
Ngài đối với thành phần Phật tử tại gia.
Đa số các bài Pháp liên quan
đến Phật tử tại gia là do Đức Phật giảng cho
cư sĩ Anathapindika (Cấp-cô-độc). Có một lần,
khi thuyết giảng về pháp bố thí, Ngài dạy: "Dâng
cúng đến chư Tăng hay Đức Phật tạo rất nhiều
phước báu. Nhưng kiến thiết tu viện, giúp chư
Tỳ-kheo có chỗ tu hành càng được nhiều phước
báu hơn. Càng nhiều phước hơn xây cất tu viện
là quy y Tam bảo. Càng nhiều phước hơn quy y
Tam bảo là hành trì Ngũ giới. Càng nhiều phước
báu hơn trì giới là hành thiền một lúc về tâm
Từ. Và cuối cùng, hơn tất cả các phước báu, là
phát triển sự chứng ngộ tính cách vô thường
của vạn hữu".
Nhiều người hiểu sai rằng Phật
giáo chỉ tuyên thuyết về những lý tưởng xa vời,
tuyệt đối và các tư tưởng triết học cao siêu
mà bỏ qua những vấn đề về đời sống kinh tế xã
hội. Thực ra, Ðức Phật luôn lý giải tường tận
về chân hạnh phúc của con người, theo đó hạnh
phúc không thể có được nếu không dựa vào một
cuộc sống trong sạch, có đạo đức và giới luật.
Rải rác trong rất nhiều pháp thoại, kinh điển
được lưu truyền đến nay, từ những lời dạy
thiết thực của Đức Phật, giới cư sĩ nam nữ tại
gia sống đời sống gia đình bình thường nhưng
vẫn có thể tu tập, hành trì và đạt được giải
thoát, chứng ngộ. |
