Có
bao giờ bạn nghĩ đời sống vợ chồng cũng là một nghề
không? Chắc chắn mọi người đều nghĩ vợ chồng là
chuyện tình cảm yêu đương, cớ sao lại gọi là một
nghề?...
Vào ngày 7 tháng 1 năm 2008, có một người Mỹ gốc
Việt, 38 tuổi đã ném bốn đứa con nhỏ từ bốn tháng
đến ba tuổi trên một chiếc cầu tại tiểu bang
Alabama, Hoa Kỳ. Theo tin tức thì hai vợ chồng anh
thường cãi nhau suốt ngày, hầu như không ngày nào mà
hàng xóm không nghe vợ chồng anh to tiếng mắng chửi
nhau. Ngoài việc xung đột, bất đồng ý kiến với vợ,
anh còn uống rượu và xài thuốc kích thích, nên không
kiềm chế nổi cơn sân. Vào ngày nói trên, sau khi cãi
nhau với vợ, anh xách bốn đứa con lên xe và đem ra
cầu liệng xuống sông, sau đó cảnh sát đã tìm được
xác của bốn đứa trẻ này. Khi ra tòa anh đã thú tội
và nhận án tử hình.
Câu chuyện này đã làm rung động giới truyền thông Mỹ
nói chung và giới cộng đồng Việt Nam nói riêng.
Ở Việt Nam, những chuyện vợ chồng xung đột, cãi vả,
mắng chửi hoặc đánh nhau bể đầu, chảy máu không phải
chuyện lạ, nhưng ở một xứ văn minh như Hoa Kỳ mà xảy
ra đưa tới án mạng giết bốn đứa con thơ như vậy quả
thật là khủng khiếp.
Ở đời nam, nữ lớn lên cưới hỏi nhau là lẽ tự nhiên,
không ai thắc mắc tại sao phải như vậy. Thế nhưng
đến khi gia đình vợ chồng tan vỡ, ly dị, chửi nhau,
đánh nhau, và có lúc giết nhau thì người ta lại ngạc
nhiên hỏi: "Ủa, tại sao lại có thể xảy ra như vậy?"
Thông thường, trước khi đi làm kiếm tiền, người ta
phải đi học để có nghề trong tay, sau đó mới đi xin
việc làm. Một người muốn làm bác sĩ, ít nhất phải
học xong tú tài, rồi thi tuyển vào đại học y khoa,
và học từ bảy đến mười năm, sau đó mới được phép ra
mở phòng mạch. Một người muốn làm kỹ sư cũng phải
qua tú tài, rồi thi tuyển vào các trường kỹ sư, học
tổng cộng ít nhất năm năm, sau đó mới ra hành nghề
kỹ sư. Trong xã hội, tất cả ngành y tế, kỹ thuật,
khoa học, v.v... các nhân viên đều phải được học
nghề và huấn luyện trước khi được mướn. Và nhiều khi
đang hành nghề, hàng năm vẫn phải đi học thêm khóa
tu nghiệp để cập nhật hóa những kiến thức mới.
Trong khi đó đa số người ta lập gia đình vào lứa
tuổi trung bình từ 18 đến 25, mà không có một chút
khái niệm căn bản tối thiểu về đời sống gia đình,
tâm lý, sinh lý, tình cảm. Họ chỉ biết xưa nay thấy
ai cũng lập gia đình cho có đôi thì làm theo, vậy
thôi.
Có bao giờ bạn nghĩ đời sống vợ chồng cũng là một
nghề không? Chắc chắn mọi người đều nghĩ vợ chồng là
chuyện tình cảm yêu đương, cớ sao lại gọi là một
nghề?
Chữ nghề nghe có vẻ vô tình quá! Vì nghề là một việc
làm kiếm tiền, trong đó không có tình cảm gì hết.
Nếu tôi là bác sĩ giỏi chữa bạn hết bệnh thì bạn
phải trả tiền cho tôi. Nếu tôi là kỹ sư giỏi, thợ
giỏi thì chủ phải trả lương cho tôi, hai bên không
có tình cảm gì hết. Nếu bạn mở tiệm làm nhà hàng,
nấu ăn ngon thì sẽ đông khách. Mới nhìn qua các cơ
sở y tế, kỹ thuật, thương mại dường như không có
tình cảm, nhưng thật ra đều có tình cảm bên trong.
Nếu bạn là bác sĩ giỏi mà không có tình người, xem
bệnh nhân như cỏ rác thì chắc chắn họ sẽ không tới
và bạn sẽ ế khách. Nếu bạn là kỹ sư giỏi mà phách
lối, làm tàng không biết kính nể sếp trên thì họ sẽ
đì bạn, không tăng lương hoặc kiếm cớ đuổi bạn. Nếu
bạn nấu ăn ngon mà không khéo tiếp đãi, ân cần phục
vụ khách hàng thì họ sẽ bỏ đi ăn tiệm khác. Bất cứ
một cơ sở, hãng xưởng nào cũng cần những nhân viên
giỏi, ngoài việc rành nghề còn phải biết giao tiếp
cư xử với kẻ trên người dưới một cách hòa thuận và
có tình người thì mới thành công, phát triển.
Gia đình cũng là một cơ sở nhỏ (small business),
trong đó cả hai vợ chồng đều là chủ nhân và đồng
thời cũng là người làm. Cả hai cần phải biết hợp tác
với nhau về khả năng lẫn tình cảm để đóng góp xây
dựng "cơ sở" mang tên là "gia đình" được hạnh phúc.
Mỗi người cần phải biết bổn phận cũng như quyền lợi
của mình.
Thế nhưng rất tiếc, sau khi trải qua thời trăng mật
của "tình yêu", người ta thường quên đi bổn phận mà
chỉ chú ý tới quyền lợi, đòi hỏi, mong muốn người
kia phải làm theo ý mình, chiều chuộng mình, phục vụ
mình.
Nếu bạn đồng ý với quan niệm "gia đình là một cơ sở
nhỏ" thì vợ chồng cũng là một nghề, trong đó người
chồng cần phải học nghề làm chồng, và người vợ cần
phải học nghề làm vợ. Con người ta mới sinh ra không
ai tự nhiên biết nói, biết đọc, biết viết, mà cần
phải được dạy nói, dạy đọc, dạy viết. Cái gì cũng
phải học thì mới biết làm. Vợ chồng là một nghề làm
suốt cuộc đời, vậy mà không có trường hay lớp nào
dạy.
Cùng lắm, trước khi gả con gái về nhà chồng thì
người mẹ dạy con vài lời về cách làm dâu.
Đến ngày làm lễ cưới ở nhà thờ hay trong chùa thì
các cha và quý thầy cũng chỉ khuyên vợ chồng ăn ở
hòa thuận và chung thủy với nhau.
Nghĩ lại ở đời chưa có cái nghề nào, trong đó người
ta không được dạy chút nào mà phải vô làm ngay như
nghề vợ chồng. Có lẽ người ta nghĩ cái nghề này
không cần học, cứ làm đại thì từ từ sẽ biết, tiếng
Pháp gọi là "apprendre sur le tas", tạm dịch là "vừa
làm vừa học", hên thì hưởng, xui thì chịu.
Ngoài ra nghề vợ chồng không phải thích thì làm,
chán thì nghỉ dễ dàng như các nghề khác. Đương nhiên
thời nay người ta có thể lấy nhau vài năm rồi ly dị,
nhưng nếu có con thì vấn đề ly dị, chia gia tài thật
là nhiêu khê, phiền toái. Vì thế có những cặp chán
ghét nhau mà vẫn phải sống chung vì con cái, kinh tế,
thể diện, hay truyền thống, v.v...
Tình yêu suông không đủ đem lại hạnh phúc. Tình yêu
chỉ là động cơ thúc đẩy hai người đến với nhau,
nhưng sống chung hạnh phúc là một việc khác. Nó đòi
hỏi mỗi người phải biết cách cư xử với nhau.
Trong các đạo giáo gọi đó là "đạo vợ chồng". Đạo vợ
chồng thường chỉ dạy "bổn phận" (duty, devoir) của
vợ chồng. Biết được "bổn phận" cũng là một điều đáng
quý rồi, nhưng vẫn chưa đủ đem lại hạnh phúc, nó chỉ
giúp cho gia đình sống bình yên, không sóng gió.
Giống như một nhân viên biết bổn phận của mình là đi
làm chăm chỉ, đúng giờ, nhưng chưa chắc anh ta làm
việc giỏi, biết tăng lợi nhuận cho chủ. Do đó ngày
nay, các hãng xưởng phải gửi nhân viên đi học thêm
các lớp tu nghiệp để nâng cao năng xuất. Người nhân
viên cũng có quyền lợi như được nghỉ hè một năm hai
tuần hay một tháng.
Cũng thế, ngoài "bổn phận" (hay trách nhiệm), người
vợ và chồng cũng nên biết mình có những "quyền lợi"
gì để không bị đàn áp, bóc lột, lường gạt. Ngoài bổn
phận và quyền lợi, vợ chồng cần phải học hỏi thêm
những cách thức xây dựng hạnh phúc, gọi tắt là nghệ
thuật sống (art of living).
Do đó chữ "nghề" vợ chồng bao gồm nhiều nghĩa:
bổn phận,
trách nhiệm,
đạo nghĩa,
quyền lợi,
và nghệ thuật.
Nếu được học một chút "nghề" vợ chồng, ít nhất là "bổn
phận" thì đã không có những người chồng say rượu, vũ
phu đánh đập vợ con, hoặc như người đàn ông ném bốn
đứa con xuống sông ở trên, làm tan nát gia đình;
không có những ngýời vợ lẳng lơ, say mê cờ bạc, phá
hoại gia cang.
Bên đạo Chúa, có những lớp dạy về đời sống gia đình
cho những cặp vợ chồng sắp cưới, giúp họ tìm hiểu về
tâm sinh lý, tình cảm nam nữ, cách sống làm vợ, làm
chồng, làm cha mẹ, hiểu biết về những khó khăn thử
thách của đời sống gia đình sau khi cưới, cách giáo
dục con cái trở thành người tốt trong xã hội, v.v...
Đây là một điều rất hay cần được bắt chước học hỏi.
Trong đạo Phật, mặc dù nhấn mạnh về sự giải thoát
sanh tử luân hồi, đức Phật vẫn không quên dạy cho
người tại gia cư sĩ những phương pháp sống hạnh phúc
trong cuộc đời như trong các kinh Thiện Sinh, Bảy
Loại Vợ, Người Vợ Mẫu Mực, Người Cư Sĩ, Hiền Nhân,
v.v... Song le những kinh này không được khai triển
rộng rãi nên ít người để ý học hỏi và áp dụng trong
cuộc sống.
Có những người suốt ngày ngồi thiền, niệm Phật, tụng
kinh và quên mất bổn phận làm vợ làm chồng, làm cha
mẹ, khiến người hôn phối đâm ra oán ghét đạo Phật và
nghĩ rằng các thầy đã làm mất hạnh phúc gia đình của
họ. Từ đó gia đình trở nên xào xáo, bất hòa, càng tu
vợ chồng càng cãi nhau, giận nhau rồi cho là tại tu
nên đổ nghiệp, ma phá.. Họ đâu ngờ tu một cách ích
kỷ, chỉ biết phần mình và bỏ mặc bổn phận nên mới
sinh ra phiền não như vậy. Do đó người Phật tử thông
minh, khéo léo là người biết dung hòa đời sống gia
đình và tâm linh.
Thích Trí Siêu
Thế giới tâm linh - Phụ trách :
TN .
6/2011.
Pierre Nguyễn st.
