| |
Lời
Người Dịch: Tâm là gì? Trong chúng ta chắc
có nhiều người đã từng được nghe giai
thoại Thiền học liên quan đến câu chuyện
"an tâm" giữa Bồ Đề Đạt Ma và Tổ Huệ Khả.
Khi Tổ Huệ Khả thỉnh cầu Bồ Đề Đạt Ma,
“Xin Thầy an tâm cho con.” Bồ Đề Đạt Ma
bảo, “Ngươi đem tâm của ngươi ra đây để ta
an cho.” Tổ Huệ Khả bối rối, “Nhưng con
không thể tìm ra nó.” Bồ Đề Đạt Ma cười
bảo, “Thì ta đã an tâm cho ngươi rồi đó.”
Sự bối rối của Tổ Huệ Khả cũng là sự bối
rối của tất cả chúng ta. Cho đến nay Tâm
vẫn là một khái niệm trừu tượng. Có tâm
hay không? Nếu có, tâm nằm ở đâu trong mỗi
con người? Phải chăng tâm chính là thần
thức, một danh từ mà Phật giáo Tây Tạng
thường hay dùng để chỉ một cái gì đó như
là một chủng tử -tích lũy tất cả nghiệp
quả của một cá nhân- sẽ rời bỏ xác thân
khi ta chết để đầu thai hay đi về một cảnh
giới khác?
Những câu hỏi này không phải chỉ được đặt
ra cho những người Phật tử mà còn cho cả
giới khoa học nói chung. Dưới mắt nhìn
khoa học, cái tâm này nếu hiện hữu tất
phải nương tựa vào thân xác để tồn tại.
Trong con người, não bộ là bộ phận chủ
quản của ý thức, của tư duy, thế nên cái
tâm này nếu có, não bộ phải là ngôi nhà lý
tưởng để tâm trú ngụ, hay nói một cách
khác hơn, tâm chỉ là sự nối dài của não
bộ. Trên căn bản của cái nhìn này, khi ta
chết, não bộ ngưng hoạt động, cái tâm này
cũng phải biến mất theo.
Cuộc tranh luận về mối quan hệ giữa tâm và
thân, như thế, đã kéo dài từ bao thế kỷ
qua. Sam Parnia, Bác sĩ chuyên khoa hồi
sinh, Giám đốc Dự án “Human Consciousness
Project” và là tác giả cuốn “Chuyện Gí Xảy
Ra Khi Chúng Ta Chết,” đang cố gắng để
giải quyết cuộc tranh luận này. Trong một
cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng 10/08 dành
cho AOL, Bác sĩ Parnia đã cho chúng ta một
ý niệm căn bản về trường hợp cận tử cũng
như phương pháp khoa học thực nghiệm được
áp dụng hiện nay trong việc khảo cứu về
tâm. Ông đã chứng minh cho ta thấy một
điều: Tâm có mặt, hiện hữu như một thực
thể độc lập đối với não bộ. Kết quả này vô
hình chung đã hoàn toàn phù hợp với những
gì được mô tả trong “Tử Thư” của Phật giáo
Tây Tạng về việc thần thức lìa bỏ xác thân
trong giờ lâm tử. Đây là một bước tiến
quan trọng của khoa học trong nỗ lực
nghiên cứu về tâm. Từ viên gạch lót đường
này, khoa học đang bắt đầu có những bước
đi mới vào ngưởng cửa bí mật này.
Tốt nghiệp Đại Học Y Khoa St. Thomas, Luân
Đôn, BS Parnia là người sáng lập
Consciousness Research Group tại Đại học
Southampton, Anh quốc. Cùng với Tiến sĩ
Peter Fenwick, những công trình nghiên cứu
của ông về Kinh Nghiệm Cận Tử (NDE -
near-death experiences) đã gây được sự chú
ý của dư luận, không phải chỉ riêng ở Anh
quốc mà trên toàn thế giới. Công trình
ngiên cứu này đã được trình bày trong một
tác phẩm xuất bản mơi đây: “What Happens
When We Die: A Groundbreaking Study into
the Nature of Life and Death.” LCD.
Làm Sao Bác Sĩ Có Thể Giải Thích Được
Trường Hợp Cận Tử?
Cho đến nay, bằng chứng cho thấy là khi
trái tim ngừng đập, máu sẽ không còn luân
lưu trong cơ thể, tất cả đều đi vào trạng
thái bất động. Não bộ chấm dứt hoạt động
trong vòng 10 giây sau đó. Một điều khá
thích thú là –khi chúng tôi, những bác sĩ
điều trị, cố gắng tìm cách can thiệp vào
bằng cách xoa bóp ngực, cho thuốc, kích
thích trái tim- mặc cho tất cả những nỗ
lực này có thể kéo dài hàng chục phút hay
cả giờ, các cuộc nghiên cứu đều cho thấy
là chúng ta vẫn không thể nào bơm đủ liều
lượng máu cần thiết vào não bộ để cho nó
hoạt động trở lại.
Vậy thì điều gì đã xảy ra cho tâm ở giây
phút này? Cụ thể hơn, trong trường hợp của
tôi, điều gì đã xảy ra cho bệnh nhân mà
tôi đang điều trị? Cái tâm của y có còn ở
đó hay không? Chúng ta nghĩ rằng tâm cũng
sẽ chấm dứt hoạt động chỉ trong vòng vài
giây đồng hồ. tuy nhiên một điều thích thú
là, trong 5 cuộc nghiên cứu độc lập khác
nhau -một là của tôi- có từ 10 đến 20 phần
trăm những người đã được công nhận chết
lâm sàng, người ta vẫn ghi nhận được có
những dấu hiệu về một số hoạt động của
tâm. Nó cho thấy một điều rằng, ở trong
con người có một số loại hình ý thức nào
đó vẫn còn hiện diện cho dù não bộ đã
không còn hoạt động nữa.
Những điều mà họ mô tả được gọi là kinh
nghiệm cận tử. Đây là cảnh giới chủ quan,
giống như ỏ trong giấc mơ. Thông thường,
họ bảo rằng, “Tôi đã thấy một cái đường
hầm, Tôi đã thấy ánh sáng.” Chúng ta không
thể nào thẩm định được những điều này. Tôi
không thể nào nói rằng giấc mơ của bạn là
thực hay không thực. Một số người sau khi
được hồi sinh đã kể lại rằng họ đã thấy
quang cảnh bác sĩ và y tá đang làm việc
với những chi tiết đặc thù. Thế thì câu
hỏi đặt ra là –nó có xảy ra đúng như vậy
không? Có thực sự như vậy không? Những Bác
sĩ và y tá tại hiện trường đều xác nhận về
những điều mà bệnh nhân mô tả là đúng.
Điều này có nghĩa là bệnh nhân khi sống
lại đã nhớ lại tất cả những gì đã xảy ra.
Vậy thì họ đã thực sự trông thấy? Trông
thấy bằng cách nào? Hoặc giả lúc đó tâm
của họ đang thực sự lơ lửng ở một nơi nào
đó trên trần nhà?
Điểm quan trọng ở đây là, không ai với đầu
óc bình thường lại có thể phủ nhân kinh
nghiệm này đã xảy ra. Câu trả lời dễ dàng
nhất thì cứ cho rằng đây chỉ là một tró
chơi của tâm, một cái ảo ảnh. Nhưng vấn
nạn là, khi sống lại họ đã nói cho chúng
ta biết tất cả những gì đã thực sự xảy ra
tại phòng hồi sinh. Thế nên khó mà cho
rằng đây chỉ là một ảo ảnh. Người ta chỉ
có thể giải thích rằng sự việc như thế xảy
ra vào ngay thời điểm khi não bộ vừa ngưng
hoạt động hay là vừa mới phục hồi. Chẳng
hạn như bạn nằm mơ thấy mình đang sống ở
một nơi nào đó cả hàng năm trời, nhưng nó
chỉ có thể xảy ra trong thời gian thực tế
chưa tới một phần triệu giây đồng hồ. Cũng
vậy, ngay lúc não bộ bắt đầu ngưng hoạt
động, bạn liền có ngay cái kinh nghiệm
nhanh chóng tại hiện trường và cảm tưởng
như là mình đã có mặt ở đó trong suốt thời
gian. Tuy nhiên vấn đề ở đây là, hãy tạm
gác qua một bên những chuyện đường hầm và
ánh sáng, những bệnh nhân sống lại đã kể
cho chúng ta nghe những chi tiết rất đặc
thù, “Nó có thể đã xảy ra vào khoảng
9:15AM.” Và những sự kiện mô tả đã xảy ra
trong khoảng từ 10 đến 20 phút.
Một cách giải thích khác là họ thực sự
trông thấy mọi việc. Họ đã nhắm mắt và
chuyện xảy ra là có thể họ mở mắt ra lại ở
một lúc nào đó và chúng bắt đầu tích lũy
dữ kiện rồi não bộ thu lượm những dữ kiện
này. Điểm then chốt của cách lý giải này
là bệnh nhân đã thực sự trông thấy mọi
chuyện đang xảy ra.
Tâm vẫn còn là một bí mật. Chúng ta không
thể hiểu được. Có thể tâm là phi-cục-bộ
với não bộ. Nếu bạn đem vấn đề này hỏi
những nhà vật lý lượng tử thì có thể như
vậy bởi vì chúng ta hiểu rằng ở mức độ
này, mọi sự vật có tính phi-cục-bộ. Chúng
ứng xử trong một cách thế có vẻ không
giống ai.
Bác Sĩ hy vọng đạt được những gì thông qua
công trình nghiên cứu này? Tiến bộ về y
khoa? Một sự hiểu biết sâu sắc hơn về cái
chết?
Tất cả những gì mà chúng ta làm trong lãnh
vực y khoa đều mang đến phúc lợi cho xã
hội. Nếu bạn bỗng dưng khám phá ra một
phương thuốc điều trị bệnh ung thư, đó là
một bước tiến của y khoa nhưng chung cuộc
vẫn là một bước tiến của xã hội. Đây là
một công trình nghiên cứu y khoa sẽ mang
đến phúc lợi cho toàn xã hội. Công việc
này khá quan trọng bởi vì những hiểu biết
của chúng ta về tâm và não rất ít oi.
Trong đa số trường hợp, chúng ta không thể
tách lìa chúng. Chỉ trong trường hợp chết
lâm sàng hoặc bị đứng tim, tâm và bão bộ
mới có thể tách rời khỏi nhau. Và nếu như
chúng có thể được tách rời ra thì vấn đề
này sẽ có những tác động đến khoa thần
kinh học.
Phần lớn công việc mà chúng tôi đang làm
là nghiên cứu những gì xảy ra cho não bộ
cùng phương thức mà chúng tôi có thể cải
thiện vấn đề hồi sinh đối với trường hợp
đứng tim, cải thiện phương thức trông nom
những bệnh nhân tim vừa mới ngưng đập. Nếu
chúng tôi mang được bệnh nhân trở lại với
đời sống kịp thời, sẽ tránh được cho họ
những thiệt hại về hệ thần kinh, những hư
hỏng về trí não, và những bất bình thường
khác.
Nó thực sự mở ra một viễn cảnh vô tận. Một
đằng là chuyên về tim và đằng khác là khoa
thần kinh học. Một cách tổng quát, nó sẽ
mang phúc lợi đến cho mọi người.
Trường Hợp Cận Tử (NDE)
Bằng Cách Nào Bác Sĩ Có Thể Xác Nghiệm
Tính Cách Đúng Đắn Về Những Kinh Nghiệm
Xảy Ra Mà Bệnh Nhân Cận Tử Mô Tả Lại?
Chúng tôi cho thiết trí một bộ phận giống
như cái kệ ở ngay phía trên đầu giường của
bệnh nhân. Phía bề mặt của cái kệ quay
xuống dưới -tức là phía mà bạn có thể
trông thấy khi đang nằm ngữa ở trên giường
quay mặt nhìn lên- có một cái hình tam
giác. Ở phía kia, tức là phía mà bạn chỉ
có thể trông thấy được khi ở trên trần nhà
nhìn xuống (bệnh nhân không thể trông thấy
được), có vẽ một bức tranh tương đối phức
tạp.
Hãy hình dung bạn đang nằm trên giường
bệnh viện mà ở phía trên mình là một cái
kệ. Nếu người nào đó (tức là bệnh nhân kể
lại về kinh nghiệm cận tử) sau khi sống
lại và mô tả là họ đã thấy một hình ảnh
nào đó, trường hợp này như đã nói ở trên
là một trò chơi của tâm, một ảo ảnh. Nếu
họ bảo rằng họ trông thấy một cái hình tam
giác, thì có thể là bởi vì họ đã mở mắt
ra. Còn nếu khi sống lại họ cho biết là đã
nhìn thấy cái bức tranh phức tạp kia, điều
này có nghĩa là ý thức (tâm) của họ tiếp
tục tồn tại.
Trong công trình nghiên cứu này chúng tôi
muốn cho thiết trí khoảng từ 50 đến 100
cái loại kệ này, tối thiểu ở khoảng 25
bệnh viện. Chúng tôi đã thực hiện được
khoảng một nữa -phần lớn là tại Anh quốc.
Chúng tôi cũng có 9 trung tâm tại Hoa Kỳ,
và chúng tôi đã tiên phong thử nghiệm
phương pháp này tại Anh từ 18 tháng nay.
Trong khi chúng tôi không thể nào tiên
đoán được lúc nào thì trường hợp đứng tim
sẽ xảy ra, chúng tôi nghĩ rằng nơi có khả
năng xảy ra là phòng cấp cứu và phòng bệnh
nhân nguy kịch. Một khi đã được thiết bị
xong, chúng tôi chỉ làm công việc theo
dõi. Và rồi chúng tôi phỏng vấn những
người sống lại. Nếu chúng tôi có thể bắt
gặp được trường hợp đứng tim đúng lúc,
chúng tôi có thể cho gắn máy theo dõi não
bộ.
Chúng tôi cũng đang sử dụng một phương
tiện kỹ thuật tối tân hiện nay trong việc
khảo sát não bộ gọi là INVOS [in-vivo
optical spectroscopy] dùng để đo lượng oxy
trong não. Tất cả những cuộc nghiên cứu
trước đây đều cho biết là dù cố gắng cách
nào chúng ta cũng không thể đưa đủ lượng
máu cần thiết vào não. Làm sao để bạn biết
được chuyện này? Biết đâu có thể đã có đủ
máu ở trong não nhưng tại vì bạn không
biết mà thôi. Với INVOS, chúng ta sẽ biết
một cách chính xác bao nhiêu máu đã được
bơm vào não và như thế chúng ta có thể ghi
nhận được mối liên hệ tương quan với
trường hợp cận tử. Đây là điều chưa từng
được thực hiện trước đây.
Cho Đến Nay Loại Dữ Kiện Nào Mà Bác Sĩ Đã
Thu Lượm Được?
Chỉ là những dữ kiện rất mực tiên khởi.
Chúng tôi chỉ mới bước vào giai đoạn điều
chỉnh một cách tốt đẹp phương pháp nghiên
cứu này. Chúng tôi mới có một số nhỏ đối
tượng nghiên cứu và muốn nâng con số này
lên 1,500 người. Lý do là tỷ lệ những
người có kinh nghiệm cận tử, sống sót qua
cơn đứng tim, rất là ít oi, chỉ khoảng 2%.
Đó là lý do tại sao chúng tôi phải có rất
nhiều bệnh nhân và bệnh viện để công trình
nghiên cứu này có thể đạt được kết quả.
Không những người sống sót đã hiếm mà
trong số những người này, kinh nghiệm về
cận tử lại càng hiếm hơn.
Tâm Vẫn Là Một Bí Mật Hàng Đầu
Hồi Nào Thì Bác Sĩ Quan Tâm Đến Chuyện Có
Sự Phân Cách Giữa Tâm và Não Bộ?
Tôi bắt đầu quan tâm đến vấn đề này khi
còn là một sinh viên y khoa, mười lăm năm
trước đây. Khi mà bạn -những y tá, bác sĩ-
phải đối diện và có những quyết định liên
quan đến những vấn đề sống chết (cụ thể
như có nên thực hiện việc hồi sinh cho
bệnh nhân này không?), tất cả đều chỉ đơn
thuần dựa trên những ý kiến chủ quan, và
dĩ nhiên là có một sự mù mờ trong đó
Trong năm cuối cùng trước khi tốt nghiệp,
tôi đã chứng kiến một số lượng bệnh nhân
bị đột tử vì đứng tim. Trong đó có một
trưởng hợp đặc biệt, đó là một bệnh nhân
mà tôi đã từng quen biết trước đây. Một
hôm, tôi vừa mới rời phòng anh ta chừng 30
phút vì anh ta trông có vẻ khỏe khoắn thì
nhận được cấp báo là có một trường hợp
đứng tim xảy ra. Bất hạnh thay, trường hợp
đó lại chính là anh ta.
Bây giờ nhớ lại, khi thấy anh ta nằm bất
động ở trên giường tôi không khỏi khởi lên
suy nghĩ: “Chuyện gì đang xảy ra cho cái
tâm và ý thức của anh ta? Anh ta có thể
nghe hay nhìn thấy chúng tôi không?” Tôi
đã từng nghe những mẩu chuyện như vậy về
những người có kinh nghiệm cận tử, thế
nhưng vẫn chưa có câu trả lời chính thức
của khoa học. Tôi nghĩ đó là giây phút
quyết định của đời tôi.
Ngay cả lúc còn là một sinh viên y khoa
tôi đã rất thích thú trong việc tìm hiểu
tâm là gì, và mối liên hệ của nó với não
bộ ra sao. Tại sao chúng ta là một nhất
thể toàn vẹn như là những cá nhân với
những nhân cách, cảm xúc, tình cảm? Trước
đây tôi tin rằng tất cả đều bị cắt đứt,
khô kiệt (khi một người chết) cho đến khi
tôi bắt đầu nhìn sâu chi tiết vào vấn đề
này. Có thể nói đây là lãnh vực cuối cùng
của khoa học hoàn toàn chưa được khám phá.
Thế thì, trên quan điểm cá nhân, Bác Sĩ
Tin Rằng Tâm Là Cái Gì?
Ngay bây giờ, dĩ nhiên, tôi không có câu
trả lời cho bạn. Tâm vẫn là một bí ần hàng
đầu. Mặc dầu đa phần mỗi con người chúng
ta không ngừng phóng thích những hoạt động
điện tử, nhưng không ai đưa ra được một
thí nghiệm hay là một bằng chứng khả tín
nào về cơ chế vận hành sinh học.
Nếu tôi bảo bạn nhìn vào một cái tế bào
não ở trong kính hiển vi và bảo rằng, “Cái
tế bào não này đang suy nghĩ hay đang mệt
mỏi,” chắc bạn sẽ tự bảo mình, “Cái ông
này ăn nói ba trợn. Làm sao mà nó có thể
sản xuất ra một tư tưởng, ý nghĩ được.”
Chuyện gì xảy ra khi bạn nối kết, 2 hay
100, hay 1,000 hoặc 1 triệu tế bào não lại
với nhau? Những tư tưởng phát xuất từ đâu?
Không ai biết. Không ai có thể giải thích.
Điều này đưa ta đến vấn nạn trong việc tìm
hiểu về ý thức.
Hiện đang có hai khuynh hướng liên quan
đến vấn đề này. Một phe thuộc khuynh hướng
cổ điển, quy ước hơn, cho rằng có những
hoạt động điện-hoá xảy ra trong não bộ,
nhưng họ không thể giải thích được như thế
nào. Còn phe kia thì thú nhận rằng đó là
một thực thể mà khoa học chưa khám phá
được cho nên không thể giải thích tiến
trình được biết của não bộ. Cũng chẳng
khác gì toán học và trọng lực. Bạn không
thể phân chia trọng lực ra thành những
mảnh nhỏ. Trọng lực là trọng lực.
Có thể nói có đến khoảng chín mươi chín
phần trăm thời gian của đời sống, bạn
không thể nào tách rời tâm và não ra khỏi
nhau. Tuy nhiên trong một số trường hợp
hiếm hoi, bạn có thể làm được việc này bởi
vì não hoàn toàn ngưng hoạt động và bạn có
thể quan sát được những gì xảy ra đối với
tâm. Nếu quan điểm của phe thứ nhất là
đúng -rằng đó là những hoạt động của tế
bào não - thế thì khi bạn cho não ngừng
hoạt động, cái tâm cũng sẽ phải biến mất
theo. Cũng giống như ánh sáng, khi bạn tắt
điện, ánh sáng tắt theo, khi bạn mở điện,
ánh sáng trở lại. Và như vậy, một khi bạn
tắt điện mà ánh sánh vẫn còn –có nghĩa
rằng nó không phải là nguồn của ánh sáng.
Đây là một thực thể khoa học hoàn toàn mới
mẻ. Nghiên cứu vấn đề này rất mực thú vị
bởi vì đây có thể là lần duy nhất chúng ta
có mọi câu trả lời dứt điểm cho một câu
hỏi đã từng được nêu lên từ thời Hy Lạp
cổ. Người ta đã không ngừng tranh luận
nhau về vấn đề này qua mọi nền văn minh
trên thế giới. Và bây giờ họ vẫn tiếp tục
tranh luận, cũng cùng một vấn đề đó, và
cũng cùng hai phe đó. |
|
