|
(Hay là
cuộc đối thoại của hai cây đại thụ trên văn
đàn Trung Quốc: Nhà văn Kim Dung và Vương Mông)
Ngày
24-11-2003, hai cây đại thụ trên văn đàn Trung
Quốc Kim Dung và Vương Mông lần đầu gặp gỡ bàn
chuyện triết lý làm người. Hàng trăm thính giả
ngồi chật hội trường Đại học Xâm Hội Hồng Kông
bỗng chốc lại vui vẻ tán thưởng cùng những
tràng vỗ tay vang dậy.
Kim Dung mới
từ Tây Nhạc Hoa Sơn thuộc tỉnh Thiểm Tây về,
ông là người phóng khoáng, thần sắc tươi tắn
thu hút được sự ái mộ của hàng vạn dân ghiền
Kim Dung. Tỉnh Thiểm Tây vừa mở một hội thảo
lấy tên Kim Dung Hoa Sơn luận kiếm bàn về các
tác phẩm của Kim Dung lấy bối cảnh núi Ngũ
Nhạc và những hệ phái võ lâm của vùng núi này.
Theo thống kê trong 15 bộ tiểu thuyết của Kim
Dung có đến 13 bộ dựa vào Tây Nhạc Hoa Sơn mà
sáng tác.
Tác gia
Vương Mông lâu nay ẩn mình sáng tác, ít chịu
xuất đầu lộ diện. Điều đó làm cho độc giả càng
muốn biết về ông. Tác phẩm mới của ông: Triết
học cuộc sống, Nhà Xuất bản Văn học Bắc Kinh
vừa tung ra thị trường thì nhà xuất bản ở Đài
Loan lại in tiếp. Gần đây hơn 100 tác gia từ
18 quốc gia đến Sơn Đông, Trung Quốc gặp gỡ
trò chuyện về vấn đề: Sáng tác văn học của
Vương Mông đối với nền văn học quốc tế. Thế là
một kiếm khách từ Ngũ Nhạc trở về, một tác gia
từ miền biển Sơn Đông gặp nhau ở Hồng Kông,
trong một bầu không khí Nho gia bàn chuyện đời
người.
. Kim Dung:
Hôm nay tôi
được hân hạnh giới thiệu với các bạn một quyển
sách hay, tác phẩm mới nhất của tác gia Vương
Mông: Vương Mông tự thuật: Triết học cuộc sống.
Ở lục địa Trung Quốc đây là sách gối đầu
giường của thanh niên. Ông Vương kém tôi 10
tuổi. Tôi yên ổn sống ở Hồng Kông. Còn Vương
tiên sinh thì phải đương đầu với biết bao tai
nạn, nào là bị chụp mũ phái hữu, bị kết tội
trong Cách mạng Văn hóa. Quyển sách với 4 chữ
Triết học cuộc sống xem ra thật khô khan song
nó sinh động, tươi tắn biết bao.
Tôi đang
giảng bài ở Đại học Nhân văn Triết Giang. Khi
giảng Kinh Thi, có sinh viên hỏi tôi: Thưa
thầy, trong Kinh Thi thầy thích nhất câu nào.
Tôi nói: Luận Ngữ có câu: Học nhi thời tập
chi, bất diệc thuyết hồ và câu: Nhân bất tri,
nhi bất uẩn, bất diệc quân tử hồ (tạm dịch:
Học thì phải làm không chỉ nói suông. Người ta
không hiểu mình, mình không giận, mới là người
quân tử). Quyển sách của Vương Mông nói đến
nhân cách tốt đẹp của lý tưởng truyền thống
Trung Quốc. Tôi dùng 5 chữ sau đây để khái
quát nhân cách đó: Người quân tử vui vẻ. Đã là
quân tử nhất định phải vui vẻ, nếu suốt ngày
cứ mặt mày ủ dột cau có, trong lòng luôn tị
hiềm tìm cách đả kích chê bai người khác, ton
hót báo cáo láo thì không khi nào được vui vẻ,
không thể là người quân tử. Có loại người luôn
tìm cách hạ bệ người khác, muốn người khác gặp
bất hạnh, mong họ rớt đài, con người đó cũng
không thể nào vui vẻ được. Người quân tử phải
luôn vui vẻ, nếu không vui vẻ không thể là
người quân tử.
. Vương
Mông:
Tôi xin cám
ơn Kim Dung tiên sinh đã quá yêu quảng cáo cho
tác phẩm của tôi. Chữ Người quân tử vui vẻ,
nếu tôi sớm biết ắt sẽ đặt tên cho tác phẩm
này, lại được Kim Dung tiên sinh đề tựa nữa
thì vinh hạnh biết mấy. Tên sách này tôi vốn
đề là Trí tuệ trong sáng, song nhà xuất bản
muốn có 2 chữ triết học sách dễ bán chạy hơn...
. Kim Dung:
Muốn làm
người quân tử thật khó. Mục tiêu cuộc sống của
con người là tìm hạnh phúc. Theo tôi, trong
lòng luôn vui vẻ là hạnh phúc lớn nhất. Có
nhiều tiền mà không vui xem như tai họa, làm
quan cao mà luôn lo sợ bị tước bỏ uy quyền, lo
lắng có kẻ tranh giành phải tìm cách đối phó,
trong lòng tất nhiên không vui vẻ. Trong lòng
luôn thong dong phơi phới làm người quân tử
vui vẻ thật không dễ dàng. Trong tác phẩm này
Vương tiên sinh dùng lời lẽ thật rõ ràng giảng
giải cái đạo lý làm người đó. Trong Luận Ngữ,
Lão Tử đã nói với các học giả rằng: Trước hết
phải học tập. Khổng Tử lại nói: “Phải luôn học
tập, chuyên cần luyện tập, đó là niềm vui lớn
nhất. Nếu người ta vì không hiểu mình mà sinh
ra hiểu lầm, anh không nên vì đó mà mất vui”.
Có người hỏi tôi: “Vương Sóc viết sách thóa mạ
thầy, tại sao thầy vẫn nói: Người ta không
hiểu mình, mình vẫn không giận”. Ta trả lời:
Ta mong muốn làm được việc. Người khác hiểu
lầm viết lách công kích, ta không tức giận. Ta
chưa phải là quân tử song cũng đã có vài bước
tiến gần người quân tử”.
. Vương
Mông:
Trong sách,
trước hết tôi nói đến học tập. Hiện nay ở
Trung Quốc cũng như trên quốc tế đang có sự
biến động dữ dội. Những điều anh cho là có giá
trị thì người kia lại chê bai. Tôi muốn rằng:
Trong quan niệm về cuộc sống chúng ta cần tìm
một mẫu số chung lớn nhất. Bất kể anh là doanh
nhân, cán bộ hay nhà giáo, chúng ta cần có một
quan niệm chung nào đó để thắp sáng tinh thần,
có thể làm cho chúng ta yên tâm làm việc, dù
cho chúng ta lâm vào nghịch cảnh vẫn giữ được
tâm lý ổn định. Tôi nghĩ đi nghĩ lại đành lấy
hai chữ học tập, gọi nó là triết học của đời
sống, không gian sinh sống và phong cách con
người.
. Kim Dung:
Làm người
quân tử vui vẻ, Vương tiên sinh nhấn mạnh tinh
thần tự cường không ngừng học tập, luôn tự
nâng cao. Người ta đả kích mong mình rơi đài,
mình cũng xem như không. Trong mọi tình huống
đều phải làm người quân tử vui vẻ. Vương tiên
sinh còn viết: Bạn chớ tranh giành với người
khác thì trên thế giới này không có ai có thể
tranh giành được với bạn. Câu này tôi hết sức
tán đồng. Mục tiêu cao nhất của Khổng Tử là
được làm người quân tử. Qua hội thảo ở Hoa Sơn
Ngũ Nhạc có người hỏi tôi: Thế nào là người
tốt, thế nào là người xấu. Tôi nói: Làm người
tốt thật khó, song ta không làm người xấu là
được rồi? Vương tiên sinh lại viết: Ta cần
tránh làm việc nên tránh. Việc cần tránh mà cứ
dám làm đó là người xấu. Làm việc chỉ nên làm
đến vài phần, ăn cơm chỉ nên ăn đến nửa bụng,
mọi công việc không nên làm đến cực đoan. Điều
này tôi và Vương tiên sinh chưa từng bàn mà ý
đã hợp. Gần đây tôi sửa chữa truyện Anh hùng
xạ điêu. Đoạn Giáng Long thập bát chưởng, Hồng
Thất Công với bản lĩnh cao siêu đã đánh hạ
người ta rồi mà còn tỏ ra hối hận. Ông ta chỉ
xuất một phần sức mạnh còn chín phần giữ lại.
Sức lực lớn nhất phải để dành lại ở phía sau,
nếu đối phương phản đòn ác liệt đến mấy cũng
không sợ. Làm người cũng phải như vậy, không
nên làm việc gì đến cực đoan. Nếu cần khi la
rầy chửi mắng người khác chỉ cần nói vừa đủ
nghe, nên dừng lại đúng lúc, người ta hiểu
được lẽ phải là tốt rồi.
. Vương
Mông:
Kim Dung
tiên sinh nói: Chỉ cần xuất ra một phần sức
lực, điều này tôi chưa làm được. Trong sách
tôi đã viết: Chỉ cần xuất ba phần sức lực,
không nên cạnh tranh. Song không phải bất cứ
việc gì ta cũng co người lại để người ta ức
hiếp mình. Nếu người ta ức hiếp mình cứ để cho
họ ra tay, đợi đến trình độ nhất định ta chỉ
cần xuất ba phần sức lực để phản đòn. Giải
quyết xong ta không cần mất thời gian với họ
nữa mà nên quên đi để làm việc của mình. Người
tốt có rất nhiều việc để làm.
. Kim Dung:
Đúng quá rồi,
ta chớ nên lãng phí thời gian với họ.
. Vương
Mông:
Tôi rất bận.
Có được chút thời gian là lao vào viết. Người
ta muốn tôi bị hạ đài, tôi càng mừng, càng tự
tại. Tôi có nhiều việc cần làm, không vì
chuyện bị hạ đài mà bó tay ngồi yên. Cần nhún
mình, không nên cất cao giọng đưa lòng ham
muốn của mình lên quá cao, không nhất định làm
được mà trở thành mục tiêu cho người ta chê
cười. Có người hỏi tôi: Trong cuộc sống có quá
nhiều vấn đề không giải quyết được, vậy ta
phải làm sao? Tôi trả lời một cách rõ ràng:
Chẳng có cách nào khác cả. Chúng ta phải cùng
nhau thừa nhận rằng trong đời sống có nhiều
vấn đề không giải quyết được, có những vấn đề
làm ta không vừa ý, không công bằng. Những vấn
đề này vĩnh viễn tồn tại. Tồn tại ngày nay,
100 năm sau cho đến cả 1.000 năm sau nữa.
Những vấn đề đó sẽ chung sống suốt đời với ta.
Song ta không để nó áp đảo ta, trái lại ta
phải nhìn thẳng để áp đảo nó, có lúc cần phải
quên nó đi song khi nào cần có thể moi nó ra
để chế ngự. Có như vậy bạn sẽ là con người có
nghị lực, có thể sống tự nhiên với khó khăn,
với ưu phiền mà vẫn vui vẻ. Cuộc sống đó đáng
giá biết bao.
. Kim Dung:
Người quân
tử suốt đời bị kẻ tiểu nhân ức hiếp. Vương
tiên sinh đã viết: Làm người quân tử ắt phải
trả giá. Kẻ tiểu nhân thấy ta được hạnh phúc,
ta đỗ đạt cao, ta có người yêu xinh đẹp liền
mang lòng tị hiềm tìm cách đối phó ta. Ta cứ
thong dong đàng hoàng, trước những lời công
kích luôn tỏ ra bình thản như không, đó là
người quân tử vui vẻ.
. Vương
Mông:
Người quân
tử khác xa kẻ ngu đần. Người quân tử cần có
bản lĩnh. Đúng như lời Kim Dung tiên sinh đã
nói: Người quân tử tránh điều không nên làm,
kẻ tiểu nhân thì không tránh gì cả. Kẻ xấu có
nhiều vũ khí có thể tùy tiện tung tin nói xấu
mà ta thì không khi nào làm. Tôi luôn tin
tưởng rằng: Tuy ta có ít vũ khí song kiếm pháp
của ta cao siêu hơn nhiều.
Anh TÚ (Theo Tuần Báo Á Châu) |
