| |
Lạc nhạn mỹ nhân
Cổ nhân vẫn nói rằng “Anh hùng khó qua cửa ải mỹ
nhân”, nhất là những anh thư nữ sắc tài ba song
toàn. Lịch sử bao đời nay cũng đã chứng minh
điều đó.
Những bậc mỹ nhân sắc nước hương trời, chim sa
cá lặn, hoa nhường nguyệt thẹn không còn xa lạ
trong những áng thơ văn bất hủ lưu truyền muôn
đờị Hẳn không ai không biết đến Tứ đại mỹ nhân
từng làm khuynh đảo bốn vương triều Trung Hoa:
Tây Thi, Dương Quý Phi, Điêu Thuyền và Vương
Chiêu Quân. Thế nhưng, hồng nhan thì đa truân,
tài hoa thì bạc mệnh. Điều này thật chẳng sai
với số phận của Vương Chiêu Quân.
Lạc nhạn mỹ nhân
Vương Chiêu Quân, tên thật là Vương Tường, là
một cung nữ trong cung vua Hán Nguyên Đế. Nhà
vua có rất nhiều phi tần, cung nữ trong cung nên
muốn chọn ai thì chỉ nhìn qua hình vẽ. Do vậy
những nàng phi tần, cung nữ nào muốn được vua
sủng ái đều phải đút lót cho người vẽ hình để vẽ
cho đẹp thêm. Nàng Chiêu Quân do không có tiền
để đút lót nên hơn ba năm vào cung mà không được
nhà vua biết đến.
Thời đó nhà Hán hay bị nước Hung Nô phía Bắc
quấy nhiễu nên muốn yên biên giới các vua nhà
Hán có lệ tìm người đẹp trong cung cho giả làm
công chúa để gả cho các vua Hung Nô. Đến thời
vua Hán Nguyên Đế cũng không ngoại lệ. Nhà vua
lấy một tập tranh các cung nữ ra chỉ đại vào một
tấm, và thế là nàng Chiêu Quân được chọn gả cho
vua Hung Nô.
Khi trang điểm xong ra mắt vua Hán và vua Hung
Nô thì Hán Nguyên Đế sững sờ vì nàng quá đẹp,
đẹp hơn hết các hoàng hậu và phi tần mà nhà vua
đã từng nhìn thấỵ Muốn giữ lại thì đã không kịp
vì lúc đó vua Hung Nô cũng ngồi cùng ở đó. Thế
là nàng Chiêu Quân đành phải ngậm ngùi sang Hung
Nô làm vợ.
Trên đường về nước Hung Nô, đến gần biên giới
quay đầu nhìn lại quê hương lần cuối, lòng Chiêu
Quân chan chứa nỗi buồn vận mệnh cũng như lìa xa
cố thổ. Nhân lúc ngồi trên xe ngựa buồn u uất,
nàng liền đàn Xuất tái khúc bi tráng. Khung cảnh
ấy đã được diễn tả trong đoạn thơ dưới đây:
Nam lai trình tận Bắc lai trình,
Nam Bắc na kham trướng biệt tình.
Vạn lý Hán thiên hoa hữu lệ,
Bách niên Hồ địa mã vô thanh.
- Chiêu Quân xuất tái -
(Bắc trình dõi bước dứt Nam trình
Nam Bắc đường chia mối thảm đoanh
Trời Hán tuôn dòng hoa khóc tủi
Đất Hồ im tiếng ngựa reo binh
- Quách Tấn dịch )
Tiếng đàn của Chiêu Quân ai oán vút lên không
trung, đúng lúc đó có một đàn chim nhạn bay qua,
nhìn thấy thiếu nữ mỹ lệ, nghe nỗi u oán cảm
thương trong khúc điệu liền ruột gan đứt đoạn,
quên cả vỗ cánh mà sa xuống đất.
Nàng Chiêu Quân sau đó mất bên Hung Nô, cả đời
không được về thăm quê hương một lần nào nữa.
Cánh nhạn nào vì nghe khúc nhạc bi thương mà
quên vỗ cánh...
Ngẩn ngơ nỗi sầu thương phận má hồng
Dưới Minh triều, khúc điệu này còn có tên gọi là
Bình sa lạc nhạn. Bản nhạc này cũng được viết từ
điển tích "lạc nhạn Vương Chiêu Quân".
Bình sa lạc nhạn có giai điệu du dương, trầm
bổng, ẩn hiện như cánh nhạn lưng trờị
Bản nhạc bắt đầu với những thanh âm ngắt quãng,
không liền mạch nốt trầm nốt bổng, tựa như nỗi
sầu cố nhân năm nào đang nuốt thầm những giọt
nước mắt thương nhớ quê hương. Tiếng đàn nghe
như ai oán, xót thương rồi đều dần đều dần lên,
tựa hồ xuất hiện một hơi thở, một cánh nhạn bay
giữa lưng chừng không gian, chao liệng đầy tâm
trạng.
Trong điệu khúc dập dìu, ta nghe thấy cả tiếng
nhạn đập cánh, khi thì ngập ngừng, khi lại tĩnh
lặng đến tuyệt đối, như một nét chấm phá tĩnh
trong bức tranh với vạn vật đang chuyển động
không ngừng.
Bất chợt, sau cái chao nghiêng ngập ngừng, cánh
nhạn quay đầu lại, ngắm cảnh, cắm vật, và ngắm
cố nhân trong nỗi tiếc nhớ khôn nguôị Như thể
sau cái ngoái đầu này, mọi vật sẽ xa rời tầm mắt
vĩnh viễn, như cố nhân ngày nào suốt bao năm
chẳng được một lần thăm lại quê cũ.
Ấy là cái đẹp luôn đi song hành với cái bi, cái
tài luôn sánh đôi cùng cái họạ Giây phút này còn
ở đây, còn lưu luyến cảnh sắc này, biết ngày mai
sẽ đi đâu về đâu giữa dòng đời phiêu bạt gian
truân?
Khúc nhạc có cái phóng khoáng rộng lớn của đất
trời, có cái bao trùm của một tâm tư buồn nhớ.
Bức tranh Chiêu Quân tái xuất như hiện rõ lên
trước mắt… Những cánh nhạn cứ bay liệng trên
không trung, ngập ngừng, tần ngần, muốn dừng lại
như chính tâm trạng của con người trong cái thời
khắc ấỵ Ưu tư, hoài cổ, xót xa và tiếc nuối –
những mạch tâm trạng đan xen vào từng nốt nhạc,
điệu phách. Và phải chăng, điều này đã làm nên
một bản đàn bất hủ?
TV sưu tầm |
|