|
Nhớ
30 Tháng Tư: Ra Khơi Thái Bình
NGUYỄN THI (Việt Báo)
Tác giả là cư dân Bắc California,
đã nhận giải đặc biệt viết về nước Mỹ 2008 với
nhiều bài viết giá trị về nhà trường và gia đình.
Bà hiện là một Facilitator -giúp hướng dẫn
những buổi học thảo nói về hệ thống học đường
tại California. Bài viết mới nhất của bà là một
hồi ký về 30 Tháng Tư.
***
Mới đó mà đã xong ba ngày lễ lớn,
Tết Tây, Tết Ta, và Lễ Tình Yêu. Kim cảm thấy
lòng mình dịu lại được đôi chút sau những bữa
tiệc liên hoan bận rộn của hai tháng đầu năm.
Sau nhiều năm sống tại Hoa Kỳ, Kim đã nghiệm ra
được một triết lý sống mà đa số cư dân ở đây dù
sắc tộc nào cũng từng trải và áp dụng cho đời
sống họ: “Làm tận lực, Ăn cực ngon, Nợ cứ mượn,
Chơi cho đã, Già khỏi tiếc.”
- Nè Kim, du thuyền đi Mễ 4 ngày
3 đêm đang bán giá hạ. Bạn có tính đi chung với
tụi này không?
- Chừng nào đi? Kim uể oải hỏi
lại người bạn đồng nghiệp tên Tài.
- Hồi nãy bạn không nghe tụi này
nói gì hết sao?
- Nếu biết thì còn hỏi làm gì?
- Thì là cuối tháng tư đó. Nhân
dịp lễ Cinco de Mayo ngày 5 tháng 5 bạn xin nghỉ
thêm vài ngày đi chơi cho vui. Ở gần Mễ mà
không ghé nước Mễ thì hơi uổng đó nhe!
- À! Dịp nào thì được chứ dịp đó
thì không.
- Sao vậy?
- Tôi lỡ hứa ba má về thăm gia
đình rồi.
- Uổng thiệt! Trong nhóm bạn chỉ
có Kim biết tiếng Mễ mà không đi được, tiếc ghê!
- Thôi đi anh Tài ơi! Sao không
nói thẳng ra là muốn có Kim đi theo để nó mặc cả
hàng hóa giùm cho anh mua rẻ. Tiếng cười khúc
khích của cô thư ký Liên bỗng dưng im bặt khi
Tài đảo cặp mắt nghiêm nghị về hướng cô.
Mặc cho các bạn đồng nghiệp say
sưa bàn cãi về dự trù đi du thuyền qua Mễ của họ,
Kim nhớ lại những lần đi ra ngoại quốc hết Tây
Ban Nha, Thụy Sĩ, rồi đến Đài Loan. Thuở ấy Kim
vẫn còn là một sinh viên độc thân vui tính thích
đi đây đó vừa học văn hóa nước ngoài vừa học
thêm ngoại ngữ. Nhưng lần nào cũng như lần nấy,
khi ở xứ người mỗi khi nhớ nhà, Kim không nhớ
Viêt Nam mà lại cứ nhớ về Mỹ.
Bây giờ Kim đang ở tiểu bang
California, mỗi khi muốn thức ăn hoặc sinh hoạt
giải trí của các sắc tộc thì chỉ cần hỏi các bạn
đồng nghiệp là biết ngay nên Kim thấy không nhất
thiết phải đi xa mới có cái vui. Hơn nữa chuyến
du thuyền năm xưa vẫn còn hiện rõ trong trí Kim
như chuyện mới xẩy ra hôm qua…
*
“Số bạn là số du lịch, bạn sẽ
được đi ngoại quốc. Không phải chỉ một nước mà
nhiều nước lắm. Nét chỉ tay càng rõ thì càng
hiệu nghiệm.” Kim bỏ quyển sách coi chỉ tay
xuống bàn rồi ngắm nghía bàn tay phải của mình
ngay dưới ngón út. Kim nghĩ thầm, 2-3 vạch là
số du lịch sao? Trong nhà chỉ có anh hai và
Kim là có cơ hội đi xa, nhưng cả hai đã không có
tên trong bảng học sinh du học thì đi đâu bây
giờ? Vả lại hôm nọ Kim đã ngó thử tay 4 đứa em
Kim, trông cũng giống như vậy. Chắc cuốn sách
nói sai vì đâu có ai cho học sinh tiểu học đi du
học. Và càng chắc chắn hơn là ba mẹ làm gì có
tiền để gửi cả một đàn con 6 đứa ra ngoại quốc?
“Con người ai cũng có số. Giầy
dép quần áo còn có số huống chi con người!” Bác
Bảo hàng xóm thường nói với vợ con bác như vậy.
Kim vốn không tin dị đoan, nhưng vẫn cứ hy vọng.
Vào những ngày cuối tháng ba, đầu tháng tư năm
ấy, Kim thấy ba mẹ cứ đi ra đi vào, nét mặt ưu
tư. Mấy đứa em Kim nhìn khuôn mặt ba mẹ rầu rĩ
cũng không dám xin xỏ điều gì, nhất là chỉ trong
vài tuần vừa qua khi tình hình chính trị sôi
động, những thành phố miền Trung dần dần bị bỏ
trống vì dân chúng ùn ùn chạy loạn về hướng
Sài-gòn. Tóc của ba, hai tuần trước còn đen
nhánh, giờ đã thành tóc muối tiêu.
Rồi chuyện gì đến nó sẽ đến.
Tối ngày 29 tháng 4, 1975 cả gia
đình Kim, ông bác và người anh họ may mắn được
rời Việt Nam trên chiếc tàu hải quân đến Phi
Luật Tân. Tại đây sau khi lo thủ tục giấy tờ
trong vài giờ đồng hồ, mọi người lại lên chiếc
tàu buôn của Mỹ để đến Guam.
Mặc dầu trời đã xế chiều nhưng
đúng là tàu Mỹ có khác! Trông nó to lớn hơn tàu
Việt Nam nhiều. Ít nhất với con tàu này Kim có
thể thật sự bước lên bậc thang thật chứ không
như cầu thang “ván sắt” thẳng tuột của tàu Việt
Nam. Lên trên tàu vì quá đông người nên ba và
anh hai đi quanh co trên tàu kiếm chỗ “định cư”,
cả nhà còn lại thì ngồi xụp ngay chỗ trống độc
nhất khi mới lên tàu. Cả tiếng đồng hồ sau hai
người mới trở lại, mồ hôi nhễ nhãi, áo quần ướt
nhẹp. Ba bảo thôi để mai tính, hiện giờ chỗ nào
trên tàu cũng người là người, rất khó kiếm được
chỗ tốt.
Sáng sớm hôm sau thức dậy thì ba
và anh Kim đã đi đâu rồi. Vì còn mệt Kim lại
ngủ tiếp, bỗng Kim nghe tiếng người lớn và con
nít cứ lao nhao la hét om sòm. Lại nghe tiếng
một bà cụ phía bên trái than phiền số bà không
may, trời nắng chang chang thế này mà bà ngồi
đâu cũng bị ướt. Mở mắt ra, Kim thấy hai ba dãy
người đứng lố nhố gần bên như đang chờ đợi gì đó.
Còn bà cụ bên trái độ khoảng trên 60 tuổi, miệng
đang nhai trầu, thỉnh thoảng bà nhổ nước đỏ vào
ống nhổ và tiếp tục phàn nàn, nào là bà đi chạy
nạn thì thất lạc con cái và bà đã già cả rồi mà
cũng không được yên thân, cứ vài ba phút là có
tiếng con nít léo nhéo bên cạnh làm bà không ngủ
được.
Chừng một tiếng đồng hồ sau, anh
Kim về rủ đi nhận thức ăn. Kim đi theo anh đến
chỗ cửa “kho hàng” nơi anh lính Mỹ đang phát
thức ăn bằng đồ hộp và túi dụng cụ vệ sinh cá
nhân. Chung quanh ai nấy đều chen lấn, rút cuộc
Kim và anh cũng nhận được mỗi người một túi. Về
đến chỗ ngồi của gia đình thì thấy ba đang sắp
xếp mấy miếng gỗ và mấy thùng giấy đập dẹp để
lót cho chỗ ngồi khỏi bị ướt. Thấy tay ba bị
mấy vết cào chảy máu, mẹ hỏi thì ba nói phía
dưới tàu ba thấy có mấy miếng gỗ đóng vào vách
tàu nên ba và mấy người đàn ông vì không có dụng
cụ phải dùng tay không gỡ miếng gỗ xài tạm.
Nhìn kỹ chỗ ngồi của gia đình thì
Kim mới biết tại sao ngay ngày đầu tiên người
anh họ và ông bác không ở chung với gia đình
mình, và hình như ba và anh hai cũng lăng xăng
tìm việc gì làm chứ ít khi ngồi chung chỗ với
gia đình. “Túp lều” của gia đình Kim được tọa
lạc chênh chếch với ba cái phòng vệ sinh dã
chiến nên có thể nói đây là nơi tụ họp “bất đắc
dĩ” của nhiều người nhất là con nít bất kể ngày
đêm. Ba chiếc cầu dã chiến này được đóng bằng
những miếng ván gỗ sơ sài ngay ngoài thành tàu
nhưng trông có vẻ chắc chắn hơn tàu Việt Nam;
giữa trời mây biển nước chỉ có miếng ván mong
manh làm cửa cho lịch sự, và ai muốn xử dụng thì
phải bước lên bậc tam cấp rồi mới vào phòng “làm
việc”.
Sáng hôm sau, Kim lại theo anh
hai đi nhận thức ăn. Hôm nay ít người xin đồ
hộp hơn có lẽ vì họ không quen ăn thức ăn Mỹ lạt
nhách, ông lính Mỹ cho anh em Kim mỗi người hai
phần. Về đến “túp lều” sau khi đưa mẹ thức ăn
anh hai bỏ đi nơi khác, còn Kim thì chia xẻ mấy
gói bánh mặn “crackers” quệt bơ đậu phộng với
các em. Dưới mái “lều” bên trái tiếng bà cụ lại
vang lên:
- Trời hỡi! Gia tài tôi chỉ có
vài bộ quần áo phơi khô mà sao ai cứ tạt nước
ướt thế này thì còn gì cho tôi mặc?
- Ấy, cụ đừng nói lớn quá kẻo mấy
ông Mỹ dẹp nơi “trút bầu tâm sự” thì ta đi đâu
khi cần bây giờ? Tiếng anh lính trẻ kế lều bà
cụ an ủi.
- Cụ cứ yên chí đi để cháu dạy
cho đám con nít không biết điều này.
Anh lính chạy lại chỗ mọi người
đang xếp hàng, dõng dạc tuyên bố:
- Này các anh, đàn ông con trai,
khi đi vệ sinh yêu cầu các anh làm ơn ngồi xuống
như phụ nữ. Bà cụ ngồi kế đây đi chạy loạn chỉ
có một thân một mình. Suốt hai ngày rồi bà chưa
có được một giấc ngủ yên làm gia đình tôi cũng
không ngủ được. Xin các anh đi vệ sinh phải giữ
ý tứ vì gió cứ thổi tốc về hướng chúng tôi. Tôi
nói ít các anh tự hiểu lấy đấy nhé!
Có tiếng cười khúc khích, Kim
quay lại thấy mẹ và các em đang tay ôm bụng, tay
che miệng giả vờ ho. Mẹ thì thầm:
- Hèn chi đàn ông con trai nhà
này không ai thích ngồi cái chỗ xô bồ này.
Cái hàng dài bắt đầu vơi dần để
rồi xế chiều nó lại đâu vào đó nối dài ngoằn
ngoèo. Gia đình Kim và những người chung quanh
lại được một phen làm khán giả bất đắc dĩ. Đặc
biệt chiều nay Kim không còn thấy cảnh mấy bà mẹ
dẫn con xếp hàng mà toàn là những ông bố đầu đội
nón lính, mặc áo nhà binh với cái quần đùi, còn
đôi chân vẫn luôn là đôi giầy bốt-đờ-sô. Các
ông tay ẵm tay bế những anh chàng và cô nàng tí
hon, miệng lầm bầm:
- Đây là việc của đàn bà, nhưng
bà xã bị say sóng nên tôi phải đi làm cái việc
chẳng đặng đừng này.
- Thế thì anh còn đỡ, ít nhất nó
là con anh. Đứa bé này là con ông bà lều kế bên,
cả hai vợ chồng đều bị say nắng hai hôm nay
không nhúc nhích được nên tôi giúp được gì thì
tôi giúp.
Một ông bố dẫn đứa con trai chừng
6 tuổi lên bậc tam cấp:
- Con là con trai lớn rồi thì
phải tự vào một mình. Bố đứng ngay đây chờ chứ
có đi đâu mà con lo.
Thằng bé chần chừ bước vào trong
rồi la lớn:
- Bố ơi, cầm quần cho con. Bố ơi,
có mấy con cá lớn đang nhìn con kia kìa!
- Tiên sư cha nhà mày! Ở đó mà
còn cua với cá! Nhanh lên, cả khối người đang
chờ ở ngoài này đây nè.
Tiếng một bé gái “phòng” kế bên
vọng ra:
- Ba ơi, nó nói có con cá mà
sao con không thấy có con nào vậy ba?
Ông bố đứng ngoài gãi đầu gãi
tai:
- Con đi nhanh lên ra ngoài rồi
ba vẽ cho con mấy con cá tha hồ mà xem … .
Những mẫu đối thoại cứ tiếp diễn
và bà cụ lều trái cứ cằn nhằn vì bị mất ngủ.
Tối đó chúng tôi được tin tàu sắp sửa cặp bến
Guam. Mọi người hân hoan ra mặt vì ít nhất
chúng tôi không còn bị sống cảnh màn trời chiếu
đất lênh đênh trên mặt biển. Anh lính trẻ bảo
bà cụ:
- Thế thì cụ sướng nhé! Cứ tha
hồ mà ngủ khi lên đất liền, cụ không còn phải
nghe tiếng ồn ào của con nít nữa. Nhất là không
bị “mưa” bất tử như ở đây.
Sáng hôm sau cả tàu đồn nhau là
những người lính phải ném hết súng đạn xuống
biển, nếu không thì tàu không được cặp bến. Mọi
người răm rắp nghe theo vì đã gần đến đất Mỹ đâu
còn phải sợ chuyện gặp hải tặc mà giữ súng lại
làm gì. Những phòng vệ sinh dã chiến cũng được
chăng dây cấm sử dụng. Bà cụ mừng lắm vì không
còn bị quấy nhiễu như mọi khi. Niềm vui chưa
dứt thì nửa tiếng sau khi tàu cặp bến, một ông
bố dẫn thằng con 3 tuổi chạy lại định tháo sợi
dây. Ông bị bà mắng cho một trận:
- Này anh kia! Bộ anh muốn ở
trên tàu này hoài sao? Anh không thấy bảng đề
cấm dùng à?
Thấy ông bố còn đang ngơ ngác
nhìn mảnh giấy, anh lính trẻ kế khều bà cụ giải
thích:
- Chúng ta đã cặp bến rồi và đang
chờ thủ tục xuống tàu. Anh có thấy mấy ông quân
cảnh đang đứng phía dưới không? Anh bảo cháu nó
ráng chờ một chút đi, chứ mấy ông ấy mà bị “mưa”
xuống bất tử thì chúng ta làm sao xuống tàu được?
Ông bố đỏ mặt ẵm thằng bé chạy đi,
miệng lầu bầu:
- Bố đã bảo con sáng sớm phải đi
liền, con không nghe lời, bây giờ phải chờ thôi.
*
Chuyến “du thuyền” 3 ngày 3 đêm
không dự tính trước và tuy ngắn ngủi nhưng đầy
những kỷ niệm vui buồn khó quên. Vì thế cứ nghe
đến du thuyền là Kim lại nghĩ đến chuyến đi tỵ
nạn của gia đình năm xưa, một chuyến đi đầy sóng
gió và hiểm nguy trên biển Thái Bình để đổi lấy
hai chữ tự do. Chắc hẳn những thuyền nhân khác
cũng cùng một tâm trạng như Kim, suốt đời họ sẽ
không bao giờ quên chuyến đi sinh tử ấy.
Nguyễn Thi
|
