Thoi-Nay.com - Y te & Suc khoe

Bệnh AIDS sau 30 năm qua
(Bác sĩ Vũ Văn Dzi, Chuyên Khoa Nội Thương)

Vào đầu mùa Xuân năm 1981 có một vài báo cáo Y học về một chứng bệnh lạ lùng, chưa từng được biết đến, xảy ra tại một nhóm người nam đồng tính luyến ái gọi là Gay tại hai thành phố mà có nhiều nhóm người này nhất là San Francisco và New York (khu vực Greenwich).

Những người Gay đang khỏe mạnh bỗng nhiên bị một chứng viêm phổi do loài ký sinh trùng pneumocystis carinii gây ra hoặc một chứng ung thư hiếm có là Kaposi sarcoma rồi tất cả những người này trở nên yếu xìu rồi chết hàng loạt.. Những xét nghiệm không tìm được điểm nào đáng kể ngoài hiện tượng các tế bào của hệ thống miễn dịch (immune system) bi suy yếu trong đó loại tế bào CD4 bị xuống rất thấp. Tế bào CD4 có nhiệm vụ làm người “ lính canh gác“ của cơ thể và báo động mỗi khi cơ thể bị xâm nhập bởi các vi trùng, siêu vi trùng, ký sinh trùng, nấm độc..

Vào lúc đó Y học hoàn toàn không biết gì về nguyên nhân, cách chữa trị, đường lối truyền bệnh của căn bệnh này và đã có nhiều giả thuyết được đưa ra như là một hình phạt của Thượng Để đối với những người có nếp sống vô luân như trong Kinh Thánh ghi lại tai vạ của hai thành phố Sodom và Gomorrhah. Danh từ sodomy để chỉ cái trò làm tình ngược đời giữa hai người đàn ông xuất phát từ tên của thành phố Sodom ngày nay ở tại vùng Biển Chết của Israel. Tại nhiều nơi và một vài tiểu bang, luật pháp trừng phạt nặng cái trò làm tình ngược đời này nhưng thực ra thì đã có từ hàng ngàn năm qua, tại nhiều nền văn hóa khác nhau..
Một số BS tin rằng căn bệnh mới này do một giống vi trùng hay siêu vi trùng gây ra và có thể thuộc những loại siêu vi làm suy yếu hệ thống miễn dịch như siêu vi cytomegalovirus rồi mở đường cho những chứng bệnh nhiễm trùng khác tấn công cơ thể không còn đủ sức chống lại nữa.
Vì chứng bệnh này chỉ xảy ra vào lúc đó ở những người Gay nên giả thuyết khoa học được coi là hữu lý nhất là đây là một chứng bệnh phong tình mới (sexually transmitted disease tức STD) mà thủ phạm chưa được tìm ra. Các chứng bệnh phong tình có rất nhiều loại khác nhau như giang mai (syphilis), lậu (gonorrhea), Chlamydia, herpes, HPV..và truyền bệnh qua đường lối giao hợp nam nữ hay giữa hai người nam với nhau..
Đi tìm thủ phạm..
Sự kinh hoàng trong Y giới vào lúc đó làm giao động cả nước Mỹ, nhất là giới người Gay bị kỳ thị, ghét bỏ và xua đuổi vì bị coi là thủ phạm đem vào cho nước Mỹ một tai họa mới do nếp sống khác thường của họ. Một vài người Gay bị đánh đập hoặc giết chết như trường hợp của Matthew Shepard tại Wyoming. Cộng đồng Haiti (da đen từ Trung Mỹ) bị kỳ thị khá nặng vì một số người bị hội chứng này, dù là Gay hay không..
Các Bác sĩ trên khắp thế giới đua nhau đi tìm thủ phạm gây ra chứng bệnh mới lạ này được đặt tên là AIDS (acquired immuno deficiency syndrome) và BS Robert Gallo (Đại Học Y Maryland) sau khi nghiên cứu về chứng ung thư máu (leukemia) ở loài chuột do một loài siêu vi tên HTLV gây ra thì ông nghi ngờ rằng rất có thể AIDS là một căn bệnh truyền nhiễm do một loại siêu vi gây ra thuộc nhóm retrovirus giống như loại HTLV. Nhờ tìm ra được cách cấy các tế bào T Cell và nghiên cứu cơ chế các siêu vi HTLV xâm nhập như thế nào BS Gallo đã tìm ra được căn nguyên của bệnh AIDS quả thực là do một loại retrovirus gây ra và được đặt tên là siêu vi HIV (human immunodeficient virus). Cùng một lúc BS Luc Montagnier của Viện Pasteur cũng tìm ra được siêu vi HIV và hai vị trao đổi kinh nghiệm với nhau. Sau đó BS Robert Gallo được trao giải thưởng Lasker ( hai lần ) còn BS Montagnier thì được giải thưởng Nobel Y học mặc dù hai người được coi là có công tìm ra cùng một lúc nguyên nhân của bệnh AIDS. Nguyên nhan vì sao BS Gallo không được giải Nobel có một vài lý do chưa được sáng tỏ..
Từ đó trở đi căn bệnh này lan truyền đi mau lẹ khắp thế giới và gần như không có nước nào không bị vì đây là một chứng bệnh phong tình mới và không chỉ giới hạn ở giới người Gay mà còn xảy ra ở những cô gái mại dâm, người người ghiền ma túy dùng kim chích bị nhiễm độc. Một số xảy ra ở những người bị truyền phải máu bị nhiễm HIV và ở một sổ sơ sinh bị lây bệnh từ người mẹ. Nguồn gốc căn bệnh cũng được tìm ra là đầu tiên trong loài khỉ Phi Châu có một giống siêu vi tên là SIV rồi sau đó biến thành HIV và truyền sang loài người. Từ Phi Châu căn bệnh lan đi khắp thế giới và qua nước Haiti lan sang Tây Bán Cầu rồi sang Mỹ và các nước Châu Mỹ La Tinh như Brazil, Mexico. Riêng các nước Phi Châu da đen bị nặng hơn cả khiến tại một số quốc gia như Nam Phi, Zambia, Congo, Uganda tỷ lệ lây bệnh lên tới 15 đến 20 % dân chúng khiến tại nhiều ngôi làng không còn trai tráng nữa mà chỉ còn người già và trẻ em, một số nước Phi Châu có nguy cơ bị xóa tên trên bản đồ vì AIDS như Swaziland, Malawi, Botswana. Các nước Ấn Độ, Nga, Đông Âu, Đông Nam Á cũng bị AIDS thăm viếng khiến hiện nay Ấn Độ dẫn đầu thế giới về con số bệnh AIDS còn Nam Vang thì có mức gia tăng mau nhất. Việt Nam có khoảng ít nhất 150000 người bị mắc phải.
Trên toàn thế giới hiện nay có khoảng 60 triệu người mang siêu vi HIV và khoảng 30 triệu người đã chết..
Luồng gió xoay chiều.
Trong khi Y học cố gắng đi tìm cách chữa trị và nhất là thuốc chủng ngừa căn bệnh này thì dư luận quần chúng vẫn còn nhiều thành kiến không tốt đối với các bệnh nhân bị kỳ thị và cô lập hoặc ghét bỏ một cách oan uổng.
Năm 1985 cả nước Mỹ rung động khi có tin tài tử bảnh trai, phong lưu mã thượng nổi tiếng là Rock Hudson bị mắc phải căn bệnh này rồi chết. Tiếp theo có nhiều tài tử , văn nghệ sĩ , vũ sư và nhất là trong giới vẽ kiểu quần áo và tóc tai cho phụ nữ như Versace, Halston, Tab Hunter, Anthony Perkins, Rudolph Nuryev..cũng lăn đùng ra chết vì AIDS. Một số trong giới tu sĩ cũng bị lộ diện và chết vì AIDS. Tại Thái Lan mà Phật Giáo là một quốc giáo có hàng ngàn nhà sư cũng chết vì AIDS khiến chính phủ phải lập ra những ngôi chùa kiêm bệnh viện chữa bệnh AIDS. Cháy nhà ra mặt chuột vì không ai có thể che dấu được bệnh AIDS.
Trong thập niên 70, 80 Y học đã có những tiến bộ vượt bực trong nhiều lãnh vực nhất là về phòng bệnh, Y tế công cộng khiến nhiều căn bệnh nhiễm trùng nguy hiểm như sốt tê liệt, đậu mùa, sởi, ký sinh trùng cho đến cả lao phổi gần như bị tiêu diệt trên nước Mỹ. Riêng bệnh đậu mùa thì được cơ quan Y tê quốc tế xác nhận là đã bị tiêu diệt hoàn toàn ( eradication ). Những chứng bệnh trước đây đã từng gây ra những con đại dịch làm thay đổi lịch sử thế giới như giang mai, phong cùi, dịch hạch, dịch tả lần lần đã bị chinh phục gần như hoàn toàn, giúp cho nhân loại thoát khỏi 1 trong 4 cái khổ như Đức Phật giảng dạy..
Một số người lạc quan tin tưởng là cuộc chiến tranh giữa loài người và các vi trùng đã đạt thắng lợi nhờ các thuốc trụ sinh và chủng ngừa cũng như các biện pháp thanh trùng, khử trùng nước uống, thực phẩm, dụng cụ hàng ngày tại những xã hội tiên tiến đã xóa đói, giảm nghèo..
Nhưng với việc toàn cầu hóa thế giới và sự tự do di chuyển, du lịch thì đã có sự xuất hiện của nhiều chứng bệnh mới phần lớn xuất phát từ Phi Châu, Á Châu như bệnh Ebola, Lassa, Wartburg và gần đây những chứng bệnh nguy hiểm như SARS, dengue chưa kể bệnh cúm gà, cúm vịt, cúm heo hàng năm gây ra những con đại dịch làm chết hàng vạn người..
Sau khi hai vị BS Gallo và Montagnier tìm ra được nguyên nhân của bệnh AIDS thì hai vị đã cùng nhau hợp tác tìm ra được cách định bệnh mau lẹ bằng xét nghiệm tìm kháng thể của HIV khiến giúp cho việc phòng chống bệnh tiến thêm được một bước nhưng vào lúc đó vẫn chưa ai tìm ra được một loại thuốc trụ sinh chống lại được siêu vi AIDS khiến một khi mắc phải bệnh thì coi như cầm chắc án tử hình trong tay..
Vì siêu vi HIV thuộc nhóm retrovirus có khả năng xâm nhập vào bên trong tế bào CD4 rồi sau đó sinh sản bừa bãi để tiếp tục xâm nhập vào những tế bào còn lại và cứ thế theo cấp số nhân tàn phá hệ thống miễn dịch nên không có cách nào ngăn cản được và có lẽ khó có thể tìm ra được thuốc chủng ngừa theo lối cũ trước đây..
Mọi cố gắng đi tìm thuốc chủng ngừa đều vô hiệu, vô vọng mặc dù hàng tỷ USD được đổ vào cuộc chạy đua chống lại bệnh AIDS. Ngay cả nhà tỷ phú Bill Gates cũng nhập cuộc và cho hàng triệu USD để khảo cứu bệnh AIDS nhưng cho đến nay bệnh AIDS vẫn còn là một nguy cơ cho các nước Phi Châu, Á Châu với hàng tỷ người sống chen chúc và truyền bệnh cho nhau vì chưa hiểu rõ nguyên nhân hoặc vì hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên không biết tự kiềm chế những thói quen nguy hiểm như nhà thơ Tú Xương đã than rằng “ 3 thứ lăng nhăng nó quấy ta “ mà trong đó ông không thể bỏ được cái “ thú thứ 3 “ nguy hiểm nhất và ngày nay thì chết người như bệnh AIDS !
Ánh sáng cuối đường hầm..
Nhưng với những tiến bộ mới nhất thì ngày nay Y học đã tìm ra được một số trụ sinh gọi là antiretrovirals giúp kiềm chế được siêu vi HIV khiến nhiều người đã sống được hàng chục năm và vẫn khỏe mạnh như trường hợp của Magic Johnson sau khi có tin bị bệnh vào năm 1995..
Một khám phá mới nhất còn cho biết là một vài loại thuốc giúp làm giảm nguy cơ truyền bệnh và nhiều công thức mới đã được tìm ra giúp cho kiểm soát được bệnh AIDS không còn nguy hiểm như trước đây và giúp cho nhiều người sinh hoạt gần như bình thường và một ngày kia AIDS có thể coi như là một chứng bệnh mãn tính như cao huyết áp, tiểu đường, viêm gan.
Các khảo cứu mới thường nhắm vào việc nghiên cứu hệ thống miễn dịch khiến hiện nay có thêm nhiều khám phá mới về lãnh vực này và giúp cho việc điều trị một số chứng bệnh khác như viêm khớp, psoriasis, viêm gan được hoàn chỉnh hơn.
Một hậu quả khác của bệnh AIDS là đã khiến cho giới giáo dục quan tâm nhiều hơn nữa trong việc hướng dẫn lớp trẻ về nguy cơ của những chứng bệnh phong tình trong đó có bệnh AIDS và cần phải hạn chế những hoạt động phóng túng nguy hiểm và phải dùng những biện pháp phòng ngừa. Nhưng tại Phi Châu thì việc giáo dục còn nhiều khó khăn vì những tục lệ và thói quen mê tín dị đoan đã có từ lâu.
Đề phòng AIDS bằng những biện pháp thông thường nhất vẫn là quan trọng hơn cả vì sau khi hai vị BS Gallo và Montagnier tìm ra được thủ phạm là siêu vi HIV thì nhiều người đã tin tưởng và tiên đoán là trong vòng 10 năm sẽ tìm ra được thuốc chủng ngừa bệnh AIDS..và mặc dù được nhà tỷ phú Bill Gates hứa hẹn sẽ trọng thưởng hàng triệu USD cho bất cứ ai tìm được nhưng cho đến nay mọi cố gắng tìm thuốc chủng ngừa đều thất bại !

BS Vũ văn Dzi, MD., Chuyên Khoa Nội Thương