Thoi-Nay - Y te & Suc khoe

Cách phòng ngừa ung thư phổi hiệu quả nhất : cai thuốc lá

(Bác sĩ Bùi Đắc Lộc)

“… đã nhiều lần cai thuốc nhưng ít người thành công vì thiếu nghi lực để bỏ, hoặc bỏ thuốc thì tiếc công lao hút thuốc bấy lâu nay (!)…”

Trong Y Khoa Phòng Ngừa hiện nay, vấn đề cai thuốc lá được xếp lên hàng số một. Cho đến nay vấn đề thuốc lá gây tác hại cho sức khỏe không còn phải bàn cãi nữa, thủ phạm chính gây ung thư phổi.

Nguy hại của thuốc lá trên sức khỏe con người

Khói thuốc lá chứa đựng hơn 4.000 chất độc hại :
- 12 chất gây ung thư, nguy hiểm nhất là gây ung thư phổi. Ung thư phổi là ung thư gây tử vong nhiều nhất trong các loại ung thư.
- Gây viêm phế quản kinh niên, phế thủng phổi (emphysema), ở trẻ em hít phải khói thuốc dễ sinh ra suyễn, sưng phổi.
- Nguyên nhân gây ra tai biến mạch máu não.
- Nguyên nhân gây bịnh về tim, tắc nghẽn mạch máu tim (heart attack)

- Phụ nữ có bầu, hút thuốc làm tăng nguy hiểm bị hư thai, sanh non, thai nhỏ, thai nhi dễ bị chết.
- Giảm thị giác
- Rất nhiều các bệnh ung thư khác.
- Niocotine trong thuốc lá là một chất gây nghiện.
- Da dẻ mau nhăn, mau già.
Điều quan trọng là những sự nguy hại của khói thuốc không phải chỉ xảy ra cho người hút thuốc. Cả những người không hút thuốc mà chỉ ngửi khói thuốc (second hand smoker-hút thụ động) cũng bị chung số phận.

Tốn kém về tài chánh

Một người hút trung bình một gói thuốc một ngày, mỗi năm sẽ tiêu phí cho một việc vừa có hại cho chính sức khỏe của mình vừa có hại cho sức khỏe của những người khác trong gia đình : 5 USD * 30 ngày * 12 tháng = 1.800 USD. Số tiền này có thể dùng để đi du lịch mỗi năm một lần hoặc tương đương với giá trị của một nửa chiếc xe hơi mới loại trung bình.

Cái lợi của cai thuốc lá

- Cảm thấy khỏe ngay, thở dễ hơn, đờm dãi bớt tiết ra nhiều, thấy không khí trong sạch hơn.
- Nguy cơ bị bệnh tim mạch giảm ngay sau khi ngưng thuốc, tuy nhiên nguy cơ về ung thư phổi chỉ trở về ngang với người thường sau 10 năm ngưng hút.
- Tiết kiệm tiền, bớt cảm thấy tội lỗi, trong gia đình cũng như ngoài xã hội vì hiện nay đi đâu cũng thấy bài trừ thuốc lá : tiệm ăn, khách sạn, máy bay, các nơi công cộng và gần đây ngay cả các bãi biển.

Phương pháp cai thuốc lá

Do các tai hại kể trên, vấn đề cai thuốc lá đã được đặt ra từ lâu, và là một vấn đề khó khăn, lâu dài. Việc CAI THUỐC LÁ là một vấn đề khó, đòi hỏi rất nhiều yếu tố nhưng không phải là không làm được. Phần lớn các người hút thuốc đều muốn bỏ thuốc, đã nhiều lần cai thuốc nhưng ít người thành công vì thiếu nghi lực để bỏ, hoặc bỏ thuốc thì tiếc công lao hút thuốc bấy lâu nay (!), thói quen khó bỏ, hoặc do nghiện chất nicotine.
Do đó một người nghiện thuốc muốn bỏ thuốc cần phải có một phương pháp, kế hoạch để bỏ thuốc thì dễ thành công hơn. Tuy nhiên động lực chính vẫn chính là người hút thuốc phải có ý chí, quyết tâm cai thuốc.

Muốn bỏ thuốc lá cần phải làm gì ?

1- Sau khi quyết định cai thuốc, chọn một ngày nào đó và dứt khoát ngưng. Ngưng hút ngay : cai thuốc lá dễ thành công hơn là cắt giảm từ từ.
2- Yêu cầu gia đình hỗ trợ : yếu tố thành công cho người cai thuốc là không trở lại hút: cần sự giúp đỡ rất nhiều ở những người xung quanh, nhất là con cái trong gia đình.
3- Mỗi lần cầm một điếu thuốc nên suy nghĩ đến nguy hiểm của nó : ung thư phổi, tai biến mach máu não, tắc nghẽn mạch máu tim, suyễn, v.v. nghĩ đến gia đình nhất là con cái, vợ hoặc chồng, cha mẹ, anh chị em.
4- Khi đã quyết định cai : không mua thuốc, không cất giấu, không trữ thuốc.
5- Tham gia nhiều hơn vào các hoạt động thể dục, thể thao.
6- Mỗi lần thấy muốn hút thuốc hay thèm hút, hãy tự phạt mình bằng những cách có lợi cho sức khỏe như hít đất, cử tạ, tập thể dục hoặc tìm một công việc khác vừa có lợi vừa dễ làm như : hút bụi, giặt quần áo…

Vai trò của bác sĩ trong việc cai thuốc

Nếu tự cai thuốc không đưa đến thành công nên nhờ các bác sĩ can thiệp và giúp đỡ, sự thành công sẽ gia tăng thêm rất nhiều :
- 50% bệnh nhân đã bỏ thuốc sau khi có sự can thiệp, khuyên can của các bác sĩ y khoa.

- Ảnh hưởng rất quan trong của các bác sĩ khi khám bệnh, chữa bệnh đặt vấn đề cai thuốc với bệnh nhân đã giúp tỉ số cai thuốc đưa đến thành công mỗi năm từ 5% dến 10%. Sự việc các bác sĩ giúp đỡ can thiệp một cách tích cực hơn bằng nhiều cách : tâm lý, cố vấn và dùng các thuốc nhai, ngậm, xịt mũi có thể làm tỉ số cai thuốc thành công từ 20% đến 25% mỗi năm.

- Phần lớn các bác sĩ Việt Nam trong khu Little Saigon đều đã được tham dự các buổi hội thảo, huấn luyện về việc cai thuốc lá cho bệnh nhân do Hội Ung thư Việt Mỹ tổ chức trong hai năm qua, so với tỉ số các bác sĩ được huấn luyện tại những nơi khác là 20%.

- Các loại THUỐC dùng để cai chỉ áp dụng cho những người hút trên 10 điếu một ngày, khi ngưng hút có thể bị các phản ứng do thiếu chất nicotine. Các thuốc này phần lớn chỉ là chất nicotine dưới các dạng khác như kẹo ngậm, kẹo nhai, thuốc xịt mũi, thuốc dán v.v. Liều lượng của thuốc sẽ tùy theo từng trường hợp, do bác sĩ sẽ quyết định, tuy nhiên khi đã dùng nó thì phải ngưng hút vì nếu hút tức là lượng nicotine vào cơ thể sẽ tăng gấp đôi. Sau đó lượng thuốc sẽ được cắt giảm từ từ cho đến khi bỏ hút, trung bình là từ 2-3 tháng. Một loại thuốc thứ hai mà các bác sĩ có thể cho bệnh nhân uống để giúp thêm nghị lực cho bệnh nhân là các loại thuốc chống suy nhược thần kinh (depression) làm bệnh nhân không bị mệt mỏi, bần thần khi bỏ thuốc. Đó là chất Bupropion hay Wellbutrin, dưới dạng thương mại đặc biệt là Zyban. Điều khôi hài là nếu viết toa thuốc là Zyban thì các hãng bảo hiểm lại không trả tiền thuốc cho bệnh nhân.

- Tháng 5 năm 2006, cơ quan FDA đã công nhận cho một loại thuốc mới để cai thuốc lá : Chantix (varenicline tartrate) áp dụng cho các người trên 18 tuổi. Thuốc này sau khi được nghiên cứu và kiểm chứng, đã được công nhận có hiệu quả tốt hơn là thuốc Zyban. Thuốc có tác dụng tương tự như là chất nicotine trên óc, bịnh nhân dùng nó sẽ không bị các hiện tượng vật vã như thiếu chất nicotin khi cai thuốc.

- Ngoài ra bất cứ ai muốn cai thuốc nên nói chuyện thẳng với bác sĩ của mình hoặc liên lạc các cơ quan tư nhân cũng như của chính phủ để được giúp đỡ về các tài liệu cũng như phương tiện.
Tại Mỹ nên liên lạc với Hội Ung thư Việt Mỹ (714-751-5805) hay đường giây điện thoại giúp đỡ miễn phí (1-800-778-8440).

Bác sĩ Bùi Đắc Lộc
(Los Angeles)