|
Viêm Gan B
[10/2011]
(Bác
sĩ Nguyễn Ý Đức)
Theo Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh CDC, người Mỹ gốc Á
Châu và Các Đảo Thái Bình Dương chỉ chiếm 5% dân
số Hoa Kỳ nhưng tỷ lệ bị bệnh Viêm Gan B mãn tính
lên tới hơn 50% trong tổng số người đang sống với
bệnh này. Mặc dù có tỷ lệ bệnh cao, nhưng đa số
các cư dân này chưa được thử nghiệm coi xem có bị
bệnh và không biết là mình bị bệnh. Lý do là đa
thiếu hiểu biết hoặc hiểu nhầm về bệnh cũng như do
trở ngại ngôn ngữ. Hậu quả là họ thường bị một
trong những biến chứng trầm trọng là Ung Thư Gan.
CDC cũng cho hay, 70% sắc dân này sanh ra hoặc có
cha mẹ đã sinh sống ở các quốc gia có dịch bệnh
Viêm Gan B.
Tại Việt Nam, theo thống kê của Tổ Chức Y tế Thế
Giới, số người bị Viêm Gan B lên tới 10 triệu và
là vấn đề sức khỏe rất quan trọng. Thêm vào đó,
việc chích ngừa Viêm gan B cũng như điều trị tại
đây vẫn còn ở mức hết sức giới hạn, cho nên số
người bị bệnh gan hoặc ung thư gan gia tăng.
Sau đây là tóm lược một số điểm căn bản về Viêm
Gan B, dựa theo tài liệu của CDC. Thể theo lời yêu
cầu của một thính giả ở Việt Nam qua chương Trình
Hỏi Đáp Sức Khỏe Trực Tiếp mỗi tối thứ Ba trên đài
Phát Thanh Tiếng Nói Hoa Kỳ VOA và một số độc giả
ở thành phố Dallas-Fort Worth, Texas..
1-Viêm gan B là bệnh gì.
Đây là bệnh của gan gây ra do loại Virus Hepatitis
B. Sau khi xâm nhập cơ thể, các virus này sẽ ị
viêm và tổn thương cho tế bào gan, đưa tới rối
loạn các chức năng của gan như tiêu hóa thực phẩm,
lọc máu và chống nhiễm trùng.
Viêm gan B rất phổ biến tại Hoa Kỳ. Hiện nay có
khoảng 1.2 triệu người bị Viêm Gan B mãn tính mà
không biết mình có bệnh. Hàng năm có khoảng 40.000
trường hợp bệnh mới được khám phá.
Có 2 giai đoạn bệnh:
a-Cấp tính, kéo dài khoảng 6 tháng. Trong giai
đoạn này, một số bệnh nhân có thể chống trả với
virus và tiêu diệt chúng. Các dấu hiệu bệnh có thể
từ rất nhẹ tới trầm trọng cần được điều trị tại
bệnh viện.
b- Mãn tính khi virus tiếp tục hiện diện trong cơ
thể, đánh phá tế bào gan và gây ra triệu chứng
trầm trọng ảnh hưởng tới sức khỏe.
2-Bệnh lây lan bằng cách nào?
Virus viêm gan B có nhiều ở máu, tinh dịch và các
chất lỏng trong cơ thể người bệnh. Khi các chất
chứa virus này xâm nhập người lành, chúng sẽ gây
bệnh. Đường lây bệnh thông thường nhất là qua sự
giao hợp giữa người lành với người bệnh, dùng
chung kim tiêm chích hoặc truyền từ mẹ sang hài
nhi khi sanh đẻ. Giao hợp là cách lây lan bệnh
thường thấy nhất ở Hoa Kỳ.
Bệnh không truyền qua sữa mẹ, dùng chung vật dụng
trong nhà, ôm hôn, cầm tay, ho, hắt hơi hoặc qua
thực phẩm, nước uống.
3-Xin cho biết các dấu hiệu bệnh
Cần phân biệt 2 trường hợp:
a-Cấp tính là khi bệnh khởi phát nhanh, các triệu
chứng mạnh và kéo dài một thời gian ngắn.
Với Viêm gan B, thời gian cấp tính dài khoảng 6
tháng. Ba tháng sau khi bị nhiễm thì dấu hiệu xuất
hiện với nóng sốt, mệt mỏi, đau bụng, kém ăn, nôn
ói, phẩn có mầu nhạt, nước tiểu màu đậm, vàng da.
Thường thường sau thời gian này, bệnh nhân bình
phục.
b-Mãn tính mô tả sự kéo dài lâu của một bệnh, bệnh
tình khởi phát chậm và thay đổi từ từ.
Trong Viêm Gan B, sau 6 tháng, xét nghiệm máu vẫn
còn thấy có virus gây bệnh. Nhiều người mang bện
mà không thấy có dấu hiệu và không biết là mình bị
bệnh. Có khi cả vài ba chục năm sau, dấu hiệu bệnh
mới xuất hiện và gan âm thầm bị tổn thương vì
virus vẫn còn trong cơ thể. Khi mà dấu hiệu xuất
hiện thì bệnh đã ở giai đoạn trầm trọng. Đó là
trường hợp của một số đồng hương mình. Sau những
năm chiến tranh, đời sống khó khăn, sống trong môi
trường kém thuận lợi kèm theo dịch viêm gan, dễ bị
bệnh. Nhiều người sang Hoa Kỳ, được xét nghiệm mới
biết mình có bệnh. Và bắt đầu vội vàng lo sợ, tìm
thầy chữa chạy.
4-Viêm Gan B có nguy hiểm không
Viêm gan B khá nguy hiểm, Trung bình, từ 15-25%
bệnh nhân Viêm Gan B bị các rối loạn ở gan như tổn
thương gan, suy yếu chức năng gan, xơ cứng gan và
ung thư gan. Riêng tại Hoa Kỳ, hàng năm có 3000 tử
vong vì viêm gan B và trên thế giới có khoảng
600.000 tử vong.
Điểm đáng lưu ý là nếu 90% người lớn tuổi có thể
loại bỏ virus, hồi phục sau khi bị Viêm Gan B thì
90% bệnh nhân nhỏ tuổi trở thành mãn tính và chỉ
có 10% hồi phục (Hepatitis B Foundation)
Bình phục là sau khi xét nghiệm, không còn virus
trong máu .và cơ thể đã tạo ra tính miễn dịch với
bệnh, không bao giờ mắc bệnh nữa.
5-Làm sao biết bị Viêm Gan B
Để xác định Viêm gan B, cần làm một số xét nghiệm
máu đặc biệt và siêu âm. Kết quả xét nghiệm giúp
bác sĩ xác định coi nếu một người có bao giờ bị
bệnh, đã bị bệnh và đã hồi phục hoặc đang bị bệnh.
Bạn tình hoặc thân nhân người bị Viêm Gan B cũng
cần làm các thử máu này để bảo đảm an toàn cho sức
khỏe của họ.
Thử máu cũng tìm hiểu xem chức năng gan thay đổi.
Nếu có, men gan sẽ lên cao.
6-Xin nói về cách điều trị
Bệnh nhân bị Viêm Gan B cần được bác sĩ có kinh
nghiệm về bệnh này như bác sĩ chuyên bệnh Gan hoặc
Tiêu Hóa chăm sóc, điều trị. Bác sĩ sẽ lựa các
dược phẩm thích hợp cho mỗi bệnh nhân. Có thể là
thuốc uống, chích hoặc cả hai. Vì thuốc có một số
tác dụng ngoại ý, cho nên cần được thường xuyên
theo dõi, thay đổi liều lượng. Các thuốc này có
thể làm chậm tác hại do Virus, trì hoãn hoặc lật
ngược ảnh hưởng của bệnh đối với gan. Đa số bệnh
nhân Viêm Gan B có thể kéo dài cuộc sống gần như
bình thường, và nhiều bệnh nhân cũng không cần
điều trị.
Cũng nên ghi nhớ là không phải bất cứ bệnh nhân bị
Vêm Gan B mãn tính nào cũng cần điều trị. Bác sĩ
chuyên môn sẽ cùng bệnh nhân thảo luận phương pháp
điều trị thích hợp cho từng người.
7-Có thể phòng ngừa Viêm Gan B được không?
Có chứ. Đó là chích ngừa Viêm Gan B và là phương
thức hữu hiệu nhất để tránh bệnh. Vaccin được
chích làm 3 lần trong vòng 6 tháng. Lần đâu bất cứ
lúc nào; lần 2 sau 1 tháng, lần 3 sáu tháng sau
lần đầu. Đôi khi có vaccine tăng cường, chích làm
2 lần, dành riêng cho người trưởng thành. Có thể
chích ngừa tại phòng mạch bác sĩ hoặc tại các cơ
sở y tế, Phí tổn từ 75-165 mỹ kim. Trẻ em dưới 18
tháng có thể miễn phí tại một số trung tâm y tế
công cộng.
8-Những ai cần chích ngừa
-Mọi hài nhi từ lúc lọt lòng và tất cả cháu tới
tuổi 18
-Nhân viên y tế, phòng cấp cứu
-Thanh thiếu niên, người lớn có đời sống tình dục
mạnh
-Người nam làm tình với người nam
-Bạn tình hoặc thân nhân sống chung với người bệnh
-Những ai muốn nhận con nuôi từ Hoa Kỳ hoặc từ các
quốc gia khác
-Du lịch tới các quốc gia thường xuyên có dịch
bệnh như ở Á Châu, châu Phi, Nam Mỹ, Đông Âu,
Trung Đông và Các Hải Đảo Thái Bình Dương
-Bệnh nhân thận đang lọc máu.
Những ai đã bị Viêm Gan B không cần chích vì đã
đựoc miễn dịch với bệnh.
9-Có cần kiêng ăn uống khi bị Viêm Gan B?
Cũng không cần kiêng khem nhiều lắm.
Trước hết là nên ăn uống đầy đủ và cân bằng các
loại thực phẩm chính như chất đạm, tinh bột. Riêng
chất béo thì giảm chút đỉnh.
Tiêu thụ nhiều rau và trái cây, vừa dễ tiêu, nhiều
chất dinh dưỡng mà lại không có cholesterol.
Không tiêu thụ tôm cua sống vì chúng có thể chứa
vài loại vi khuẩn gây bệnh.
Tuyệt đối không uống rượu, hút thuốc lá.
Và nhớ hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất cứ
loại dược phẩm nào, kể cả âu dược do bác sĩ biên
toa hoặc mua tự do cũng như các loại dược thảo. bộ
phận động vật “quý hiếm” hoang dã.
Một lá gan đang bị tổn thương sẽ tổn thương thêm
khi người bệnh dùng các chất có hại cho gan.
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức
|
|
